પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.235

શ્રીપાર્વત્યુવાચ-
પાષંડાનાં ચ સંવાદં વર્જયેદિતિ યત્ત્વયા

ઉક્તં મમેહ ભગવાન્શ્વપચાદપિ ગર્હિતમ્ ।
તે યાદૃશાઃ સમાખ્યાતાઃ કૈર્લિંઙ્ગૈશ્ચિહ્નિતા ભુવિ ।
રુદ્ર ઉવાચ-
યેઽન્યદેવં પરત્વેન વદંત્યજ્ઞાનમોહિતાઃ

નારાયણાજ્જગન્નાથાત્તે વૈ પાષંડિનઃ સ્મૃતાઃ ।
કપાલભસ્માસ્થિધરા યે હ્યવૈદિકલિઙ્ગિનઃ

ઋતે વનસ્થાશ્રમાચ્ચ જટાવલ્કલધારિણઃ ।
અવૈદિકક્રિયોપેતાસ્તૈ વૈ પાષંડિનસ્તથા

શંખચક્રોર્ધ્વપુંડ્રાદિ ચિહ્નૈઃ પ્રિયતમૈર્હરેઃ ।
રહિતા યે દ્વિજા દેવિ તે વૈ પાષંડિનઃ સ્મૃતાઃ

શ્રુતિસ્મૃત્યુદિતાચારં યસ્તુ નાચરતિ દ્વિજઃ ।
સ પાષંડીતિ વિજ્ઞેયઃ સર્વલોકેષુ ગર્હિતઃ

વિના વૈ ભગવત્પ્રીત્યા તે વૈ પાષંડિનઃ સ્મૃતાઃ ।
સમસ્તયજ્ઞભોક્તારં વિષ્ણું વૈ બ્રહ્મદૈવતમ્

ઉદિશ્ય દેવતા એવ જુહોતિ ચ દદાતિ ચ ।
સ પાષણ્ડીતિ વિજ્ઞેયઃ સ્વતંત્રઃ સર્વકર્મસુ

સ્વાતંત્ર્યાત્કુરુતે યસ્તુ કર્મ વેદોદિતં મહત્ ।
યસ્તુ નારાયણં દેવં બ્રહ્મરુદ્રાદિદૈવતૈઃ

સમમન્યૈર્નિરીક્ષેત સ પાષંડી ભવેત્સદા ।
અવસ્થાત્રિતયે યસ્તુ મનોવાક્કાયકર્મ્મભિઃ

વાસુદેવં ન જાનાતિ સ પાષંડી ભવેદ્દિવજઃ ।
કિમત્ર બહુનોક્તેન બ્રાહ્મણા યેપ્યવૈષ્ણવાઃ

ન સ્પ્રષ્ટવ્યા ન વક્તવ્યા ન દ્રષ્ટવ્યાઃ કદાચન ।
પાર્વત્યુવાચ-
ભગવન્પરમં ગુહ્યં પૃચ્છામિ સુરસત્તમ

મયિ પ્રીત્યા સમાચક્ષ્વ સંશયો વર્ત્તતે ભૃશમ્ ।
કપાલભસ્મચર્મ્માસ્થિ ધારણં શ્રુતિગર્હિતમ્

તત્ત્વયા ધાર્ય્યતે દેવ ગર્હિતં કેન હેતુના ।
સ્ત્રીચાપલ્યેન દેવેશ પૃચ્છામિ ત્વાં મહામતે

મહાપ્રભાવાત્કથિતં ન કર્ત્તવ્યં ક્વચિદ્ભવેત્ ।
ત્વયેતિ ન પુરા પ્રોક્તં વિસ્તરેણ મહાપ્રભો

અકર્ત્તવ્યમિતિ પ્રશ્નં ક્ષંતુમર્હસિ મે પ્રભો ।
વસિષ્ઠ ઉવાચ-
ઇતિ દેવ્યા હરઃ પૃષ્ટો રહસ્યે જનવર્જિતે

ઉવાચ પરમં ગુહ્યં યદ્યદાચરિતં સ્વકમ્ ।
શિવ ઉવાચ-
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યદ્ગુહ્યં પરમાદ્ભુતમ્

ન વક્તવ્યં ત્વયા દેવિ જનેષુ કથિતં મયા ।
અપૃથક્ત્વાચ્છરીરસ્ય વક્ષ્યામિ તવ સુવ્રતે

નમુચ્યાદ્યા મહાદૈત્યાઃ પુરા સ્વાયંભુવેંતરે ।
મહાબલા મહાવીર્યા મહાવીરા મહૌજસઃ

સર્વે વિષ્ણુરતાઃ શુદ્ધાઃ સર્વપાપવિવર્જિતાઃ ।
ત્રયીધર્મવૃતાઃ સર્વે ભગ્ના ઇંદ્રપુરોગમાઃ

વિષ્ણોઃ સમીપમાગમ્ય ભયાર્ત્તાઃ શરણં ગતાઃ ।
દેવા ઊચુઃ।
અજેયાન્સર્વદેવાનાં તપોનિર્દ્ધૂતકલ્મષાન્

ત્વમેવૈતાન્મહાદૈત્યાઞ્જેતુમર્હસિ કેશવ ।
મહાદેવ ઉવાચ-।
ઇત્યાકર્ણ્ય હરિર્વાક્યં દેવાનાં ચ ભયાનકમ્

તાન્સમાશ્વાસ્ય દિક્પાલાન્મામાહ પુરુષોત્તમઃ ।
શ્રીભગવાનુવાચ-
ત્વં હિ રુદ્ર મહાબાહો મોહનાર્થે સુરદ્વિષામ્

પાષંડાચરણં ધર્મં કુરુષ્વ સુરસત્તમ ।
તામસાનિ પુરાણાનિ કથયસ્વ ચ તાન્પ્રતિ

મોહનાનિ ચ શાસ્ત્રાણિ કુરુષ્વ ચ મહામતે ।
મયિ મુક્તાશ્ચ વિપ્રશ્ચ ભવિષ્યંતિ મહર્ષયઃ

મદ્ભક્ત્યા તાન્સમાવિશ્ય કથયસ્વ ચ તામસાન્ ।
કાણાદં ગૌતમં શક્તિમુપમન્યું ચ જૈમિનિમ્

કપિલં ચૈવ દુર્વાસં મૃકંડું ચ બૃહસ્પતિમ્ ।
ભાર્ગવં જામદગ્ન્યં ચ દશૈતાંસ્તામસાનૃષીન્

ભાવશક્ત્યા સમાવિશ્ય કુર્વતા જગતો શિવમ્ ।
ત્વચ્છક્ત્યા ચ નિવિષ્ટાસ્તે તમસોદ્રિક્તયા ભૃશમ્

તામસાસ્તે ભવિષ્યંતિ ક્ષણાદેવ ન સંશયઃ ।
કથયિષ્યંતિ તે વિપ્રાસ્તામસાનિ જગત્ત્રયે

પુરાણાનિ ચ શાસ્ત્રણિ ત્વયા સત્વેન બૃંહિતાઃ ।
કપાલચર્મ્મભસ્માસ્થિ ચિહ્નાન્યમરસર્વશઃ

ત્વમેવ ધૃતવાન્લોકાન્મોહયસ્વ જગત્ત્રયે ।
તથા પાશુપતં શાસ્ત્રં ત્વમેવ કુરુ સત્કૃતઃ

કંકાલશૈવપાષંડમહાશૈવાદિભેદતઃ ।
અલક્ષ્યં ચ મતં સમ્યગ્વેદબાહ્યં નરાધમાઃ

ભસ્માસ્થિધારિણઃ સર્વે ભવિષ્યંતિ હ્યચેતસઃ ।
ત્વાં પરત્વેન વક્ષ્યંતિ સર્વશાસ્ત્રેષુ તામસાઃ

તેષાં મતમધિષ્ઠાય સર્વે દૈત્યાઃ સનાતનાઃ ।
ભવેયુસ્તે મદ્વિમુખાઃ ક્ષણાદેવ ન સંશયઃ

અહમપ્યવતારેષુ ત્વાં ચ રુદ્ર મહાબલ ।
તામસાનાં મોહનાર્થં પૂજયામિ યુગે યુગે

મતમેતદવષ્ટભ્ય પતંત્યેવ ન સંશયઃ ।
મહાદેવ ઉવાચ-।
તચ્છ્રુત્વાહં યથોક્તં તુ વાસુદેવેન ભામિનિ

સુમહદ્વદનો દીનો બભૂવાત્ર વરાનને ।
નમસ્કૃત્વાથ તં દેવમબ્રવં પરમેશ્વરમ્

ત્વયોદિતમિદં દેવ કરોમિ યદિ ભૂતલે ।
તસ્માન્નાશાય મે નાથ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

તત્ર શક્યં મયા કર્તુમેતત્કૃત્યં હરેઽધુના ।
ત્વદાજ્ઞાપિ ચ નોલ્લંઘ્યા એતદ્દુઃખતરં મહત્

એવમુક્તે તતો દેવિ સમાશ્વાસ્ય ચ માં પુનઃ ।
આત્મનાશાય તેનાત્ર ભવત્વિત્યાહ માં હરિઃ

દેવતાનાં હિતાર્થાય કુરુષ્વ વચનં મમ।
તવાપિ જીવનોપાયં કથયામિ સુરોત્તમ

દત્તવાન્કૃપયા મહ્યમાત્મનામ સહસ્રકમ્ ।
હૃદયે માં સમાધાય જપ મંત્રં મમાવ્યયમ્

ષડક્ષરં મહામંત્રં તારકં બ્રહ્મ ઉચ્યતે ।
યે જપંતિ હિ માં ભક્ત્યા તેષાં મુક્તિર્ન સંશયઃ

ઇંદીવરદલશ્યામં પદ્મપત્રવિલોચનમ્ ।
શંખાંગશાર્ઙ્ગેષુધરં સર્વાભરણભૂષિતમ્

પીતવસ્ત્રં ચતુર્બાહું જાનકીપ્રિયવલ્લભમ્ ।
શ્રીરામાય નમ ઇત્યેવમુચ્ચાર્ય્યં મન્ત્રમુત્તમમ્

સર્વદુઃખહરં ચૈતત્પાપિનામપિ મુક્તિદમ્ ।
ઇમં મંત્રં જપન્નિત્યમમલસ્ત્વં ભવિષ્યસિ

ભસ્માસ્થિધારણાદ્યત્તુ સંભૂતં કિલ્બિષં ત્વયિ ।
મંગલં તદભૂત્સર્વં મન્મંત્રોચ્ચારણાચ્છુભાત્

તર્પિતો નાશયિષ્યામિ પાપં સર્વં સુરોત્તમ ।
મદન્યદેવતાભક્તિર્જાયતે ન તુ સુવ્રત

મનસૈવાર્ચ્ચય હૃદિ માં નાથં પુરુષોત્તમમ્ ।
મદાજ્ઞાં કુરુ મત્પ્રીત્યા સર્વમેતચ્છુભં તવ

ઇતિ સંદિશ્ય માં દેવિ વિસસર્જ મરુદ્ગણાન્ ।
વિસૃષ્ટાસ્તે તતો દેવા નિવૃત્તાઃ સ્વાશ્રમં યયુઃ

તતો માં પ્રાર્થયામાસુર્દેવા ઇંદ્ર પુરોગમાઃ ।
ઇન્દ્રાદય ઊચુઃ ।
શીઘ્રં કુરુ હિતં દેવ યથોક્તં હરિણાધુના

મહાદેવ ઉવાચ-
દેવતાનાં હિતાર્થાય વૃત્તિં પાખંડિનાં શુભે ।
કપાલચર્મભસ્માસ્થિધારણં તત્કૃતં મયા

તામસાનિ પુરાણાનિ યથોક્તં વિષ્ણુના શુભે ।
પાષંડશૈવશાસ્ત્રાણિ યથોક્તં કૃતવાનહમ્

મચ્છક્ત્યાપિ સમાવિશ્ય ગૌતમાદિ દ્વિજાનપિ ।
વેદબાહ્યાનિ શાસ્ત્રાણિ સમ્યગુક્તં મયાનઘે

ઇમં મતમવષ્ટભ્ય દુષ્ટાઃ સર્વે ચ રાક્ષસાઃ ।
ભગવદ્વિમુખાઃ સર્વે બભૂવુસ્તામસાવૃતાઃ

ભસ્માદિધારણં કૃત્વા મહોગ્રતપસાવૃતાઃ ।
મામેવ પૂજયાંચક્રુર્મ્માંસાસૃક્ચંદનાદિભિઃ

મત્તો વરપ્રદાનાનિ લબ્ધ્વા મદબલોદ્ધતાઃ ।
અત્યંતવિષયાસક્તાઃ કામક્રોધસમન્વિતાઃ

સત્વહીનાસ્તુ નિર્વીર્ય્યા જિતા દેવગણૈસ્તદા ।
સર્વધર્મ્મપરિભ્રષ્ટાઃ કાલે યાંત્યધમાં ગતિમ્

યે મે મતમવષ્ટભ્ય ચરંતિ પૃથિવીતલે ।
સર્વધર્મૈશ્ચ રહિતાઃ પશ્યંતિ નિરયં સદા

એવં દેવહિતાર્થાય વૃત્તિર્મે દેવિ ગર્હિતા ।
વિષ્ણોરાજ્ઞાં પુરસ્કૃત્ય કૃતં ભસ્માસ્થિધારણમ્

બાહ્યચિહ્નમિદં દેવિ મોહનાર્થાય વિદ્વિષામ્ ।
અથાંતર્હૃદયે નિત્યં ધ્યાત્વા દેવં જનાર્દનમ્

જપન્નેવ ચ તન્મંત્રં તારકં બ્રહ્મવાચકમ્ ।
સહસ્રનામસદૃશં વિષ્ણોર્નારાયણસ્ય તુ

ષડક્ષરં મહામંત્રં રઘૂણાં કુલવર્દ્ધનમ્ ।
જપન્વૈ સતતં દેવિ સદાનંદસુધાપ્લુતમ્ ।
સુખમાત્યંતિકં બ્રહ્મ હ્યશ્નામ સતતં શુભે

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં ત્વયાપૃષ્ટં શુભાનને ।
કિમન્યચ્છ્રોતુકામાસિ પ્રીત્યા તત્પરિપૃચ્છ મામ્

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે પાષંડોત્પત્તિવર્ણનંનામ પંચત્રિંશદધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ