પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.231

શ્રીરુદ્ર ઉવાચ-
યત્કૌર્મ્યવૈભવં વિષ્ણોઃ સર્વલોકનમસ્કૃતમ્ ।
તદ્વક્ષ્યામિ પ્રિયે સમ્યક્શૃણુષ્વેકાગ્રચેતસા

અત્રિપુત્રો મહાતેજા દુર્વાસા ઇતિ વિશ્રુતઃ ।
પ્રચણ્ડઃ સર્વલોકાનાં ક્ષોભકારી મહાતપાઃ

સ યયૌ હિમવત્પૃષ્ઠં બ્રહ્મર્ષિસ્તપસો નિધિઃ ।
મમાંશભૂતો બ્રહ્મર્ષિઃ સર્વેષાં ભયદસ્સદા

ઉષિતસ્તત્ર વર્ષં તુ કિન્નરીભિઃ સ પૂજિતઃ ।
મહેંદ્રં દ્રષ્ટુકામોઽસૌ સ્વર્લોકં પ્રયયૌ મુનિઃ

તસ્મિન્કાલે મહાતેજા ગજારૂઢં મહેશ્વરમ્ ।
દદર્શ સર્વદેવૈસ્તં પૂજ્યમાનં શચીપતિમ્

તચ્ચ દૃષ્ટ્વા સ હૃષ્ટાત્મા દુર્વાસા સુમહાતપાઃ ।
પારિજાતસ્રજં તસ્મૈ પ્રદદૌ વિનયાન્વિતઃ

આદાય દેવતાધીશસ્તાં સ્રજં ગજમૂર્દ્ધનિ ।
વિન્યસ્ય તત્ર દેવેશઃ પ્રયયૌ નંદનં પ્રતિ

કરેણાદાય તાં માલાં મદોદ્રિક્તસ્તતો ગજઃ ।
પીડયિત્વાથ ચિક્ષેપ સંસ્થિતાં ધરણીતલે

તતઃ ક્રુદ્ધો મહાતેજા દુર્વાસા રક્તલોચનઃ ।
પ્રશપ્તવાન્મહેંદ્રં તં સંતપ્તક્રોધવહ્નિના

દુર્વાસા ઉવાચ-
ત્રૈલોક્યૈકશ્રિયાયુક્તો યસ્માન્મામવમન્યતે ।
તસ્માત્ત્રૈલોક્યશ્રીર્નષ્ટા ભવત્વેવ ન સંશયઃ

રુદ્ર ઉવાચ-
ઇતિ શપ્તસ્તતઃ શક્રો જગામ સ્વપુરં પુનઃ ।
તતઃ શ્રીર્જગતાં ધાત્રી ક્ષણાદંતર્દધે સ્વયમ્

અંતર્દ્ધાનં ગતા લક્ષ્મીસ્તદા નષ્ટં જગત્ત્રયમ્ ।
યદપાંગાશ્રિતં સર્વં જગત્સ્થાવરજંગમમ્

તસ્યામંતર્દ્ધાનવત્યાં સર્વં નષ્ટતરં ભવત્ ।
બ્રહ્માદિ ત્રિદશાઃ સર્વે ગંધર્વા યક્ષ કિન્નરાઃ

દૈત્યાશ્ચ દાનાવા નાગા મનુષ્યા રાક્ષસાસ્તથા ।
પશવઃ પક્ષિણઃ કીટાઃ સર્વે સ્થાવરજંગમાઃ

તયા લક્ષ્મ્યા જગન્માત્રા તે સર્વે નાવલોકિતાઃ ।
દારિદ્ર્યેનૈવ વિહિતાસ્તે સર્વે દુઃખભાગિનઃ

ક્ષુત્પિપાસાર્દિતા દેવાશ્ચુક્રુશુર્ગતચેતસઃ ।
ન વવર્ષ જલધરઃ સર્વે શુષ્કા જલાશયાઃ

સર્વે તે પાદપા શુષ્કાઃ ફલપુષ્પવિવર્જિતાઃ ।
તદા દેવાઃ સગંધર્વા દૈત્યદાનવરાક્ષસાઃ

ક્ષુત્પિપાસાર્દ્દિતા જગ્મુઃ બ્રહ્માણમમિતૌજસમ્ ।
ઊચુસ્તં દેવદેવેશમબ્જયોનિં પિતામહમ્

દેવા ઊચુઃ -
ભગવન્ક્ષુત્પિપાસાભ્યાં પીડિતં હિ જગત્ત્રયમ્ ।
ન હુતં ન વષટ્કારઃ સર્વધર્મ્મવિવર્જિતમ્

ક્ષુત્પિપાસાર્દ્દિતાઃ સર્વે દેવદાનવમાનવાઃ ।
ત્રાતારં સર્વલોકેશં ભવંતં શરણં ગતાઃ

ત્રાતુમર્હસિ દેવેશ ક્ષુત્પિપાસાર્દિતાઞ્જનાન્ ।
રુદ્ર ઉવાચ-
ઇતિ તેષાં વચઃ શ્રુત્વા સર્વલોકપિતામહઃ

ઉવાચ પરમપ્રીતસ્તાન્સર્વાન્પ્રતિ માનદઃ ।
બ્રહ્મોવાચ-
શૃણુધ્વં દેવતાઃ સર્વે દૈત્યગંધર્વમાનવાઃ

મહેંદ્રસ્યાપચારેણ સર્વમેતદુપસ્થિતમ્ ।
સમુદ્ભૂતમિદં ઘોરં જગત્સંવર્ત્તકં મહત્

દુર્વાસાઃ સુમહાત્માતુ યતઃ ક્રોધમવાપ્તવાન્ ।
તસ્માત્ક્રોધેન તેનેદં નષ્ટં લોકત્રયં સુરાઃ

અસૌ રોષપરીતાત્મા ક્રોધેન કલુષીકૃતઃ ।
જગત્ત્રયં ચ શ્રીનષ્ટં ભવત્વિત્યાહ દુર્મતિઃ

તચ્છાપાજ્જગતાં ધાત્રી લક્ષ્મીર્ન્નારાયણપ્રિયા ।
અંતર્દ્ધાનં ગતા દેવી જગન્માતા મહેશ્વરી

યદપાઙ્ગે ક્ષિતા લોકા ભવંતિ સુખિતાસ્તથા ।
નાલોકિતા જગન્માત્રા દુઃખભાગિન એવ હિ

તસ્માત્સર્વે વયં ગત્વા દુગ્ધાબ્ધૌ સ્થિતમુત્તમમ્ ।
તત્ર નારાયણં દેવમર્ચ્ચયામઃ સનાતનમ્

તસ્મિન્પ્રસન્ને દેવેશે શિવમેતદ્ભવેજ્જગત્ ।
ઇતિ નિશ્ચિત્ય મનસા બ્રહ્મા દેવગણૈર્યુતઃ

ભૃગ્વાદિમુનિભિઃ સાર્દ્ધં પ્રયયૌ ક્ષીરસાગરમ્ ।
ક્ષીરાબ્ધાવુત્તરતટે બ્રહ્મરુદ્રાદિદેવતાઃ

વિષ્ણું સમર્ચ્ચયામાસુઃ પૌરુષેણ વિધાનતઃ ।
જપન્નષ્ટાક્ષરં મંત્રં પૌરુષં સૂક્તમેવ ચ

ધ્યાયંતોઽનન્યમનસો જુહુવુઃ પરમેશ્વરમ્ ।
તુષ્ટુવુઃ સ્તવનૈર્દિવ્યૈર્નમશ્ચક્રુર્વિચિત્રધા

તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્સર્વેષાં ચ દિવૌકસામ્ ।
તેષાં સંદર્શને તસ્થૌ સ્તૂયમાનો મહર્ષિભિઃ

વૈનતેયં સમારુહ્ય સર્વદેવમયં વિભુમ્ ।
તં દૃષ્ટ્વા જગતામીશં શંખચક્રગદાધરમ્

પીતવસ્ત્રં ચતુર્બાહું પુંડરીકનિભેક્ષણમ્ ।
શ્રીવત્સકૌસ્તુભોરસ્કં વનમાલાવિભૂષિતમ્

કિરીટહારકેયૂરનૂપુરૈરુપશોભિતમ્ ।
તુષ્ટુવુર્જયશબ્દેન નમશ્ચક્રુર્નિરંતરમ્

તતઃ પ્રોવાચ ભગવાન્કૃપયા સર્વદેવતાઃ ।
વરદોસ્મિ વરં દેવા વૃણીધ્વમિતિ ચાબ્રવીત્

ઇતિ શ્રુત્વા તદા સર્વે દેવા બ્રહ્મપુરોગમાઃ ।
ઊચુઃ પ્રાંજલયો દેવમિદં વચનમીશ્વરમ્

દેવા ઊચુઃ।
ભગવન્મુનિશાપેન સંપ્રતીદં જગત્ત્રયમ્ ।
ક્ષુત્પિપાસાર્દિતં સર્વં સદેવાસુરમાનુષમ્

તસ્માદ્ભવંતં શરણં યાતાઃ સ્મ પુરુષોત્તમ ।
ત્રાહિ સર્વમિમં લોકં નાન્યઃ શક્તો ભવેત્ક્વચિત્

રુદ્ર ઉવાચ-
ઇત્યુક્તો દેવતૈઃ સર્વૈરચ્યુતઃ પરમેશ્વરઃ ।
વિચાર્ય્યૈતદુવાચૈતાન્દેવાન્બ્રહ્મપુરોગમાન્

શ્રીભગવાનુવાચ-
અત્રિસૂનોર્મુનેઃ શાપાદંતર્દ્ધાનં ગતા રમા ।
કટાક્ષદર્શનાત્તસ્યા જગદૈશ્વર્ય્યસંયુતમ્

તસ્માદ્યૂયં સુરાઃ સર્વે શિવબ્રહ્મપુરોગમાઃ ।
ઉત્પાટ્ય મંદરં શૈલં નિધાય ક્ષીરસાગરમ્

મંદરં ઘર્ઘરં કૃત્વા સર્પ્પરાજેન વેષ્ટિતમ્ ।
કુરુધ્વં મથનં દેવા દૈત્યગંધર્વદાનવૈઃ

ઉત્પદ્યતે ચ સા લક્ષ્મીર્જગત્સંરક્ષણાય વૈ ।
તયા હૃષ્ટા મહાભાગા ભવિષ્યથ ન સંશયઃ

ધારયામ્યહમેવાદ્રિં કૂર્મરૂપેણ સંવૃતઃ ।
મમ શક્ત્યા સુરાન્સર્વાન્પ્રવિશ્ય ચ બલીયસઃ

રુદ્ર ઉવાચ-
ઇત્યુક્તા દેવતાઃ સર્વા હરિણા કામલક્ષણે ।
સાધુસાધ્વિતિ દેવેશમૂચુર્બ્રહ્મપુરોગમાઃ

સંસ્તૂયમાનો ભગવાનચ્યુતઃ સુરસત્તમૈઃ ।
અંતર્દધે તતઃ શ્રીમાન્સર્વલોકનમસ્કૃતઃ ।
સર્વાધારઃ સર્વદેવઃ સર્વત્ર સમદર્શનઃ

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે।
ઉમામહેશ્વરસંવાદે દુર્વાસસઃશાપકથનંનામ એકત્રિંશદધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ