પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.217

રાજોવાચ-
વર્ણિતં મે ત્વયા સાધો માહાત્મ્યં બદરીભવમ્ ।
યં નિશમ્ય મનો યાતિ મમ નિર્મલતાં મુને

એતદદ્ભુતમાહાત્મ્યં શક્રપ્રસ્થાખ્યમુત્તમમ્ ।
સકલં મુનિશાર્દૂલચતુવર્ગપ્રદાયકમ્

ભુવિ નાતઃ પરં તીર્થં વતિરશ્ચાતમપિ મુક્તિદમ્ ।
શ્રેષ્ઠં સકલપાપઘ્નં દર્શનાદેવ નારદ

એતદંતર્ગતસ્યાસ્ય હરિદ્વારસ્ય નારદ ।
માહાત્મ્યં શ્રોતુમિચ્છામિ ત્વત્તઃ સંતોષકારકાત્

મામુદ્ધર મુને દીનમવિદ્યાકામકર્મ્મભિઃ ।
વર્ણનેનાસ્ય તીર્થસ્ય શક્રપ્રસ્થગતસ્ય વૈ

નારદ ઉવાચ-
આકર્ણય મહાભાગ વર્ણયામિ તવાગ્રતઃ ।
હરિદ્વારસ્ય માહાત્મ્યમશ્વમેધફલપ્રદમ્

અત્રૈકઃ શ્વપચઃ પાપઃ યથાસ્વર્ગતિમાપ્તવાન્ ।
તત્તેઽહં કથયામ્યદ્ય શૃણુષ્વૈકમનાઃ પ્રભો

ધર્મક્ષેત્રે કુરુક્ષેત્રે કાલિગ ઇતિ વિશ્રુતઃ ।
શ્વપચઃ પાપકર્મ્મા વૈ વસતિ સ્મ પુરાદ્બહિઃ

પંચષડ્વર્ષદેશીયાન્બાલાન્નગરવાસિનામ્ ।
પ્રસહ્ય વંચયિત્વા ચ વને નીત્વા જઘાન સઃ

તેષામલંકારમયં રજતં હેમવન્નૃપઃ ।
રત્નાદિકં ચ કાયસ્થં હત્વા તાન્જગૃહેઽધમઃ

વિવેશ સાધુનિલયે રાત્રૌ ધનજિહીર્ષયા ।
પથિકાન્ધનમાલક્ષ્ય સ જઘ્ને નિર્જનં વને

કુરુક્ષેત્રે સમાયાતા એકદા રવિપર્વણિ ।
નાનાદિગ્ભ્યો જના રાજન્નાનાદાન જિહીર્ષયા

તસ્મિન્યથાવિધિ સ્નાત્વા રવિપર્વણિ ભૂપતે ।
દાનં દત્ત્વા યથાવચ્ચ લોકાઃ સ્વાન્સ્વાન્ગૃહાન્યયુઃ

એકઃ કશ્ચિદ્વિશાં શ્રેષ્ઠો ધનેન મહતા યતઃ ।
પશ્ચાત્સર્વજનેભ્યસ્તુ ચચાલ સ્વગૃહંપ્રતિ

અશ્વવારઃ પદાતીનાં વિંશતિં પુરતો દધત્ ।
કાલિગઃ સ મહાપાપસ્તમનુપ્રસ્થિતઃ શ્રિયૈ

કતિચિદ્વસતીર્ગત્વા સહ તેન વિશાધમઃ ।
સૐઽત્યજસ્તદ્ધનં હર્તું ન લેભે સમયં નૃપ

બલેનાપિ ગૃહીતું ન ક્ષમોઽભૂત્તસ્ય સશ્રિયમ્ ।
વૈશ્યસ્તુ જનવિંશત્યા સંયુક્તસ્તુ સ એકલઃ

અત્રાગતઃ સ પાપાત્મા વૈશ્યસ્યાર્થેન પાર્થિવ ।
નિશીથે શિબિરં તસ્ય ધનં હર્ત્તું સમાવિશત્

એકેન તસ્ય વૈશ્યસ્ય જનેન સ તુ લક્ષિતઃ ।
પ્રવિશન્નેવ પાપાત્મા દદતા પ્રહરં સ્વકમ્

તમાલક્ષ્ય સમીપસ્થં સ જનઃ પ્રહરપ્રદઃ ।
ઉભયોઃ પાદયોરાજન્સ્વપન્નેવ ગૃહીતવાન્

તૌ ગૃહીત્વા જનાનન્યાન્બોધયન્પ્રહરપ્રદઃ ।
હસ્તેનૈવ તુ પાપેન ચૌરેણાઘાતિતો હિ સઃ

શ્રુત્વા પલાયમાનસ્તુ ગૃહીતોઽન્યૈર્જનૈસ્તદા ।
ગૃહીતારં પુનર્હત્વા સહસા સ પલાયિતઃ

એકેન કેનચિદ્રાજન્સેવકેન ધનુર્ભૃતા ।
દૂરાદેવ શરેણાશુ ધાવન્સ નિહતોઽધમઃ

હતમાત્રઃ શરેણાશુ તત્યાજ સ ચ જીવિતમ્ ।
ચૌરેણ નિહતૌ રાજન્વૈશ્યસ્યાનુચરાવુભૌ

તે ત્રયો વરયાનાનિ ગણાનીતાનિ ભૂપતે ।
સમારુહ્ય દિવિસ્થિત્વા વૈશ્યમેતદ્બભાષિરે

કાલિગવૈશ્યાનુચરા ઊચુઃ ।
ભો ભો વૈશ્યપતે સાધો તીર્થમેતદનુત્તમમ્ ।
ઇંદ્રપ્રસ્થે હરિદ્વારં શિવકૃત્પાપિનામપિ

વયં ત્રયઃ સુતીર્થેઽસ્મિન્નપમૃત્યુગતા અપિ ।
ગચ્છામસ્ત્રિદિવં વૈશ્ય સાંપ્રતં શિવમસ્તુ તે

શ્રીનારદ ઉવાચ-
ઇત્યુક્ત્વા તે યયુઃ સ્વર્ગં શિવે શિવકૃતાં પદમ્ ।
યત્રેચ્છયા હિ લભ્યંતે ભોગ્યવસ્તૂન્યનેકશઃ

અથ રાત્રૌ વ્યતીતાયાં પ્રાતરત્ર વિશાંવરઃ ।
સ્વભૃત્યદેહયોઃ કૃત્વા દાહમસ્થીન્યપાતયત્

તીર્થેઽત્ર પાત્યમાનેષુ ભૃત્યૌ તાવસ્થિષુ પ્રભો ।
સ્વર્ગાત્પુનરિહાયાતૌ તં વૈશ્યમિદમૂચતુઃ

ભૃત્યા ઊચતુઃ ।
ભો ભો વૈશ્યપતે સાધો તીર્થેઽત્ર મરણાદ્ભુવિ ।
પાપાનામપિ જંતૂનાં સ્વર્ગપ્રાપ્તિર્ન સંશયઃ

સ્થલે મૃતસ્ય જંતોશ્ચેત્પતંત્યસ્થીનિ વારિણિ ।
તીર્થસ્યાસ્ય તદા વૈશ્ય સત્યલોકે સ્થિતિર્ભવેત્

સ્થલે મૃતાભ્યામાવાભ્યામસ્થિપાતેન વારિણિ ।
સંપ્રાપ્તા બ્રહ્મણો લોકે સ્થિતિરાબ્રહ્મસંસ્થિતે

સ્થલે મૃતસ્ય ચૌરસ્યાપેતુરસ્થીનિનાંબુનિ ।
યતોઽત સ વિશાંનાથ તસ્થૌ વૃંદારકાલયે

તસ્યાપિ દેહમન્વિષ્ય તીર્થેસ્મિન્નાશુ પાતય ।
યથાસોઽપિ સુરશ્રેષ્ઠ પ્રાપ્નુયાન્નૌ ગતિં પરામ્

ઉપકારઃ સદાકાર્યઃ પરેષામપિ સાધુભિઃ ।
અપકારો ન મંતવ્યઃ કૃતો ભૃશમસજ્જનૈઃ

નારદ ઉવાચ-
ઇત્યુક્ત્વા તૌ મહાભાગૌ ગતૌ હરિપુરં પ્રતિ ।
હરિદ્વારસ્ય તીર્થસ્ય સલિલેનાસ્થિપાતનાત્

સ વૈશ્યસ્તુ મહાભાગસ્તસ્ય ચૌરસ્ય વિગ્રહમ્ ।
દગ્ધુમન્વેષયામાસ ન લબ્ધં તત્તુ ભૂપતે

પુનરાવૃત્ય તત્રૈવ સર્વતીર્થશિરોમણૌ ।
હરિદ્વારે મહારાજ સ સસ્નાવિતિ વાંચ્છયા

અહમુત્પાદ્ય સત્પુત્રાન્ધર્મ્માર્જિતધનેન ચ ।
સંતોષ્ય વિપ્રાન્બંધૂંશ્ચ વિષ્ણુમારાધ્ય સેવયા

ત્વય્યેવ મરણં પ્રાપ્ય ગચ્છામિ હરિમંદિરમ્ ।
તીર્થરાજ નમસ્તુભ્યમેતત્કર્તવ્યમસ્તિ તે

ઇતિ કામનયા રાજન્સ વૈશ્યસ્તત્ર કામદે ।
તીર્થે સ્નાત્વા ગતઃ સર્વૈર્ભૃત્ય્સ્વં સમગાદ્ગૃહમ્

તત્ર ગત્વા સપત્ન્યાં તુ પુત્રાનુત્પાદ્ય બુદ્ધિમાન્ ।
ધર્મોપાર્જિતવિત્તેન તોષયામાસ બાંધવાન્

ભક્ત્યા પરમયા રાજન્નારાધ્ય કમલાપતિમ્ ।
તીર્થેઽસ્મિન્મરણં પ્રાપ્તો યતો વૈકુંઠમાપ્નુયાત્

ઇતિ વૈ વર્ણિતો રાજંસ્તીર્થસ્ય મહિમા તવ ।
હરિદ્વારસ્ય પુણ્યસ્ય શ્રવણેઽસ્ય ફલં શૃણુ

તિલદ્રોણસ્ય દાનેન માઘે યત્ફલમાપ્નુયાત્ ।
જનસ્તત્ફલમાપ્નોતિ શૃણ્વન્માહાત્મ્યમસ્ય તુ

ગોપીચંદન દાનેન બ્રહ્મપત્રેષુ ભોજનાત્ ।
યત્ફલં તન્મહિમ્નોઽસ્ય શ્રવણાદેવ કાર્તિકે

જાગરે ચ પ્રબોધિન્યાં પ્રહરે પશ્ચિમે નૃપ ।
યત્ફલંન્તન્મહિમ્નોઽસ્ય તીર્થસ્યાકર્ણનાદ્ભવેત્

હરિદ્વારસ્ય સદૃશં શક્રપ્રસ્થગતસ્ય વૈ ।
ન તીર્થં પૃથિવીલોકે ચતુર્વર્ગફલપ્રદમ્

ઇતિં શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે ઇંદ્રપ્રસ્થમાહામ્ત્યે હરિદ્વારવર્ણનંનામ સપ્તાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ