પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.211

નારદ ઉવાચ-
શિવે તવપુરઃ સર્વં મુકંદાખ્યાનમુત્તમમ્ ।
કથિતં ચંડકસ્યાપિ નાપિતસ્ય શૃણુષ્વ મે

યસ્મિન્દિને મુકુંદસ્તુ બ્રાહ્મણસ્તેન ઘાતિતઃ ।
ચંડકેન તદા રાજંસ્તદ્વૃત્તં નાગરૈઃ શ્રુતમ્

શ્રુત્વા તૈસ્તન્નૃપસ્યાગ્રે નિવેદિતમિતિ સ્ફુટમ્ ।
નાગરા ઊચુઃ ।
ચંડકેન હતો રાજન્મુકુંદો બ્રાહ્મણોત્તમઃ

નીતં ચ તદ્ધનં ભૂરિ યદ્યુક્તં તદ્વિધીયતામ્ ।
ત્વમસ્માકં પ્રજાનાં હિ રક્ષકઃ શાસકોઽસતામ્

નારદ ઉવાચ-
ઇત્યાકર્ણ્ય સ ભૂપાલો મંત્રિણં પાર્શ્વવર્તિનમ્ ।
ઉવાચ કોપરક્તાક્ષઃ કિમેભિઃ કથ્યતે શૃણુ

શીઘ્રમાનયતં પાપં નોચેત્ત્વાં ઘાતયામ્યહમ્ ।
ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ પાપિષ્ઠ સાધૂનાં શં વિધીયતામ્

પીડ્યંતે વિષયે યસ્ય પ્રજા દસ્યુભિરુલ્બણૈઃ ।
સ નૃપો નરકં યાતિ તેભ્યસ્તાશ્ચેન્ન રક્ષતિ

નારદ ઉવાચ-
નિશમ્યેતિ વચો રાજ્ઞઃ સચિવઃ સ શિવે નૃપઃ ।
વેગેન હયમારુહ્ય પદાતિશતસંયુતઃ

યયૌ ગૃહે મુકુંદસ્ય તસ્ય બંધૂનપૃચ્છત ।
મુકુંદઃ કેન નિહતઃ સત્યં બ્રૂત મમાગ્રતઃ

તં પાપં નિહનિષ્યામિ શાસનાદ્ભૂપતેરહમ્ ।
નારદ ઉવાચ-
શ્રુત્વેતિ મંત્રિણો વાક્યં પ્રત્યૂચુર્વિપ્રબાંધવાઃ

વિપ્રબાંધવા ઊચુઃ -
ચંડકેન હતો મંત્રિન્મુકુંદો નાપિતેન હિ ।
ઇદં પલાયમાનસ્ય તસ્યોષ્ણીષં પપાત વૈ

દૃષ્ટઃ સ્વચક્ષુષા વધ્વા મુકુંદસ્યૈવ સોઘકૃત્ ।
કિં કુર્મસ્તેન પાપેન મજ્જિતાઃ શોકસાગરે

નારદ ઉવાચ -
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તેષાં બંધૂનાં બ્રાહ્મણસ્ય હિ ।
સ મંત્રી તસ્ય પાપસ્ય નાપિતસ્ય ગૃહં યયૌ

અશ્વાદુત્તીર્ય તરસા તદ્ગૃહં સ્વયમાવિશત્ ।
કતિભિઃ પત્તિભિઃ સાર્દ્ધં શયાનં ચ દદર્શ હ

પત્તયસ્તુ તદાજ્ઞપ્તાઃ કેશેષ્વાકૃષ્ય તત્ક્ષણાત્ ।
તલ્પાદુત્થાપયામાસુસ્તં પાપં નાપિતાધમમ્

કિં કિમિત્યેવ સંજલ્પન્નેત્રે ઉન્મીલયત્યસૌ ।
યાવત્સ નાપિતઃ પાપસ્તાવત્તં દદૃશે પુરઃ

સંસ્મરંતં નિજં કર્મ રાત્રૌ યત્કૃતવાનઘમ્ ।
અધોમુખઃ ક્ષણં તસ્થૌ પશ્યન્મૂર્ધ્નિ સ્થિતં યમમ્

ગ્રાહયિત્વા ચ સચિવસ્તં પાપં ચ સ્વપત્તિભિઃ ।
નિનાય નૃપતેઃ પાર્શ્વમિતિ ચોવાચ ભૂપતિમ્

આનીતો બ્રહ્મહા રાજન્નયં ચંડક નાપિતઃ ।
યદાજ્ઞાપયસિ સ્વામિંસ્તરસા તત્કરોમ્યહમ્

રાજોવાચ-
ધર્મજ્ઞ સચિવશ્રેષ્ઠ શૃણુ ત્વં વચનં મમ ।
ઇયં સરિદ્વરા યુષ્મંશ્ચંદ્રભાગાત્ર નિર્મલાઃ

ત્યજંતિ યેઽત્ર વૈ પ્રાણાલ્લઁભંતે તે સુરાસ્પદમ્ ।
અત એષ ન હંતવ્યઃ પાપાત્મા હ્યત્ર નાપિતઃ

પંચકોશાંતરે હ્યસ્યા મર્યાદાયા બહિર્યદિ ।
નરકાન્દારુણાન્હ્યેષ બ્રહ્મહા યાતુ મા ચિરમ્

નારદોવાચ-
ઇત્યુક્તસ્તેન વૈ રાજ્ઞા સ રાજન્મંત્રિસત્તમઃ ।
શ્વપચાન્પ્રેરયામાસ હંતું તં ભૂપશાસનાત્

શ્વપચાસ્તે તમુન્નીય ચંદ્રભાગાપરે તટે ।
યોજનદ્વયભૂભાગં ચિચ્છિદુસ્તસ્ય મસ્તકમ્

સ પાપો મારવે દેશે સર્પોઽભૂત્કાલવિગ્રહઃ ।
ધવકોટરમધ્યસ્થો વિષજ્વાલાકરાનનઃ

સ શુષ્કો ધવવૃક્ષસ્તુ તસ્ય ફૂત્કારવહ્નિના ।
તથા તપનતાપેન સરસોઽપિ યથા હ્રદઃ

ગમનાત્તસ્ય પાપસ્ય સર્વતો વૃક્ષમૂષરમ્ ।
ઉચ્છિદ્ય તૃણજાતાદિ જાતં પશ્વહિતં તદા

તત્ર જાતુ સમાયાતઃ સાર્થો દક્ષિણદેશતઃ ।
નારાયણાશ્રમં ગચ્છન્બદર્યાખ્યં શિવે નૃપ

તત્રૈકો બ્રાહ્મણઃ કશ્ચિત્સાર્થેસંમીલિતઃ પથિ ।
નિશ્છિદ્રાં કાષ્ઠમંજૂષાં પિતૃમાત્રસ્થિસંયુતામ્

સ્કંધેન ધારયન્યાતિ તાનિ પાતયિતું નૃપ ।
ગંગાંભસિ મહાભાગ પાપિનામપિ કામદે

સોઽપ્યાગતસ્તત્ર વને યત્રાસ્તિ સ ભુજંગમઃ ।
વિવિક્તે ક્ષિપ્ય મંજૂષાં શલાકાલોહનિર્મિતામ્

અથાગત્ય ભુજંગોઽસૌ શલાકાં ફણયાઘટત્ ।
કિંચિદુદ્ધાટિતાયાં સ મંજૂષાયાં સમાવિશત્

પુનઃ શલાકા સ્વંસ્થાનમાગતાથ સ કુંડલી ।
તત્રૈવ તસ્થૌ નિશ્ચેષ્ટો મંજૂષાયાં વિષોલ્બણઃ

અથ પ્રભાતે સર્વે તે ચેલુઃ સ્થાનાત્તતો નૃપ ।
બ્રાહ્મણઃ સોઽપિ મંજૂષાં કંબલેન સમાવૃતામ્

કૃત્વા શિરસિ રાજેંદ્ર ચચાલ પ્રતિ જાહ્નવીમ્ ।
કતિભિર્વાસરૈઃ સાર્થઃ સંપ્રાપ્તસ્તીર્થગામિનામ્

ઇહૈવ કોશલાયાં વૈ પુનીતાયાં મહીપતે ।
અથ શીતાતુરો વિપ્રઃ કંબલં ચોદઘાટયત્

મંજૂષાવરણં રાજન્તત્રાયોધ્યાતટે શુભે ।
સોઽપિ સર્પો નિરાહારો લબ્ધ્વા મારુતભોજનમ્

નિશ્ચક્રામ બહિસ્તસ્માદુત્ક્ષેપ્ય સુશલાકિકામ્ ।
તં નિઃસૃતં સમાલોક્ય સર્પ્પ સર્પ ઇતિ ક્રુધા

વ્યાહરંતો જનાઃ સર્વે લોષ્ટહસ્તાઃ સમભ્યયુઃ ।
યાવત્પલાયતે સર્પસ્તાવદેકેન ઘાતિતઃ

તત્યાજ સ તદા પ્રાણાન્પશ્યતાં તીર્થગામિનામ્ ।
ત્યક્ત્વા ભુજંગદેહં સ દેવત્વં પ્રાપ દુર્લભમ્

દિવ્યં વિમાનમારુહ્ય પ્રોવાચેદં જનાનિ હ ।
સર્પ ઉવાચ-
ભો દાક્ષિણાત્યાઃ શૃણુત બ્રાહ્મણા વચનં મમ

પુરા ચંડકનામાહં નાપિતો બ્રહ્મહાધમઃ ।
બ્રહ્મહત્યાપ્રદોષેણ સર્પઆસં મરુસ્થલે

ભુક્ત્વા નરકદુઃખાનિ વર્ષાણાં લક્ષપંચકમ્ ।
અતીતં સર્પયોનૌ મે વર્ષાણામયુતદ્વયમ્

તીર્થસ્યાસ્ય પ્રસાદેન પ્રાપ્તં દેવત્વમુત્તમમ્ ।
તસ્માદિદં ન વૈ ત્યાજ્યં તીર્થં વૈ કોશલાભિધમ્ ।
સર્વાર્થદં યતો નાકઃ પ્રાપ્તઃ પાપીયસા મયા

નારદ ઉવાચ-
એવં સ નાપિતઃ પાપો યોનિં પ્રાપ્ય વિનિંદિતામ્ ।
જગામ દ્યાં વિમાનસ્થસ્તીર્થસ્યાસ્ય પ્રસાદતઃ

તે દાક્ષિણાત્યા યતયો ભૂત્વા તત્રૈવ તીર્થકે ।
ઊષુર્ગોવિંદપાદાબ્જ માનસા દૃષ્ટવૈભવે

માહાત્મ્યમસ્ય તીર્થસ્ય દૃષ્ટ્વા સ બ્રાહ્મણોત્તમઃ ।
તીર્થેઽત્રજાતવિશ્રદ્ધઃ પિત્રોરસ્થીનિ સોઽક્ષિપત્

પતિતેષ્વસ્થિખંડેષુ પિતરૌ તસ્ય તત્ક્ષણાત્ ।
વિમાનવરમારૂઢૌ દિવ્યૌ તત્ર સમાગતૌ

ઊચતુશ્ચ સ્વતનયં શૃણ્વાનેષુ જનેષુ વૈ ।
વત્સ જીવ ચિરં લોકે ધનધાન્યસુખી ભવ

આવયોર્મુક્તિદાનાચ્ચ મુક્તિં યાસ્યસિ નો મૃષા ।
ગંગાયાં પિંડદાનેન યત્ફલં સ્યાત્સુતસ્ય વૈ ।
પિતૄણાં યા ગતિશ્ચાત્ર દ્વયં સ્યાદસ્થિપાતતઃ

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે।
કાલિંદીમાહાત્મ્યે મુકુંદોપાખ્યાનં નામૈકાદશાધિકદ્વિશતમોધ્યાયઃ