પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.206

સૌભરિરુવાચ-
ધર્મરાજશિબિઃ શ્રીમાનાકર્ણ્ય તદ્વચો મુનેઃ ।
નારદસ્યાબ્રવીત્પ્રીતમના ઇતિ તમુત્તમમ્

શિબિરુવાચ-
મુને તીર્થવરસ્યાસ્ય નિગમોદ્બોધ કસ્ય તે ।
માહાત્મ્યં વર્ણિતં સમ્યક્શ્રુતં પાપહરં મયા

ઇંદ્રપ્રસ્થેત્ર શતશઃ સંતિ તીર્થાનિ વૈ મુને ।
અન્યસ્યાપિ સમાચક્ષ્વ માહાત્મ્યં યદિ વિદ્યતે

નારદ ઉવાચ-
ઇંદ્રપ્રસ્થાંતરાવર્તિન્યેષા યા દ્વારકા નૃપ ।
અસ્યાં પુરા હિ યદ્વૃત્તં તત્તે વચ્મિ શૃણુષ્વ મે

કામ્પિલ્યેઽથ દ્વિજઃ કશ્ચિત્ પુષ્પેષુર્મૂર્તિમાનિવ ।
સર્વાસાં યોષિતાં ચિત્તહારી સ્યાદગ્રવિભ્રમૈઃ

સંગીતવિદ્યાકુશલઃ કોકિલામધુરધ્વનિઃ ।
એકદા સ કરે વીણાં ધારયન્વાદયન્મુહુઃ

કંઠેન કોકિલાલાપ મધુરેણ નરાધિપ ।
ગાયન્બભ્રામ નગરે પ્રતિરથ્યં મહામતિઃ

તસ્ય ગીતિધ્વનિં શ્રુત્વા મૂર્છનાતાનસંયુતમ્ ।
ત્વક્ત્વા સ્વગૃહકાર્યાણિ તમીયુઃ પૌરયોષિતઃ

મોહિતાસ્તસ્ય રૂપેણ કામવેગં ન સેહિરે ।
જાતા સ્ખલિતવીર્યાસ્તા ગીતં શ્રુત્વા સમક્ષતઃ

બ્રહ્મણો માનસં યેન લોભિતં ભારતીં પ્રતિ ।
શિવસ્યાર્દ્ધશરીરં ચ પાર્વત્યૈ યેન દાપિતમ્

તાભ્યામન્યો જનો લોકે વશી વા જ્ઞાનવાનપિ ।
યઃ સ્મરં તં ક્ષમો જેતું સ્ત્રિયઃ પ્રકૃતિચંચલાઃ

તાઃ સ્મરાવેશમાસોઢું ન સાધ્યોપિ વિષેહિરે ।
વક્તવ્યમિતિ કિં રાજન્લોકે કામો હિ દુર્જયઃ

અથ તાસ્તત્ર તત્રેયુર્યત્ર યત્ર વ્રજત્યસૌ ।
પ્રગાયન્કંઠવીણાભ્યાં પ્રગાયન્સ્વરમોહિતઃ

તાસાં પતિસુતભ્રાતૃપિતરોઽથ નરાધિપ ।
આગત્ય ભર્ત્સયિત્વા તા નિન્યુઃ સ્વાન્સ્વાન્ગૃહાન્પ્રતિ

તમન્વિષ્ય પુનસ્તાસ્તુ જગ્મુઃ સર્વાસ્તદંતિકે ।
યદા તદા પૌરજના વૃત્તં તત્પ્રાહુરીશ્વરે

રાજાપિ તં સમાહૂય પપ્રચ્છ રહસિ દ્વિજમ્ ।
કેન મંત્રેણ ભો વિપ્ર મોહિતાસ્તાઃ પુરસ્ત્રિયઃ

તન્મમાચક્ષ્વ વિપ્રેંદ્ર દાસ્યામિ બહુ તે ધનમ્ ।
નોચેન્નિષ્કાસયામિ ત્વાં નિજરાજ્યાન્ન સંશયઃ

નારદ ઉવાચ-
શ્રુત્વેતિ નૃપતેર્વાક્યં નૃપતિં સ દ્વિજોત્તમઃ ।
ઉવાચ સત્યં તસ્યાગ્રે વચોરૂપગુણાર્ણવઃ

દ્વિજ ઉવાચ-
ન મંત્રં નૌષધં રાજન્વિદ્યતે મયિ ભિક્ષુકે ।
કિંતુ તે નગરે સર્વા યોષિતો હ્યજિતેંદ્રિયાઃ

રૂપં મમ સમાલોક્ય શ્રુત્વા ગીતધ્વનિં તથા ।
સ્મરવેગં સહંતે ન રાજંસ્તવ પુરે સ્ત્રિયઃ

કિં કરોમિ મહારાજ કોઽપરાધોસ્તિ મે વિભો ।
પુરાકૃતમિવોલ્લંઘ્યં શાસનં ન મહીપતે

નારદ ઉવાચ-
ઉશીનરશીબે રાજન્નેવં કથયતિ દ્વિજે ।
સર્વે પૌરાઃ સમેત્યાથ પ્રાવદન્નિતિ ભૂપતિમ્

પૌરા ઊચુઃ -
રાજન્નનેન વિપ્રેણ મોહિતાઃ પૌરયોષિતઃ ।
ગૃહેષુ ન હિ તિષ્ઠંતિ હ્યસ્માભિરનિવારિતાઃ

યદ્યયં મોહનઃ સ્ત્રીણાં નગરે વત્સ્યતિ પ્રભો ।
તદા દેશાંતરાણ્યેવ યાસ્યામો વયમદ્ય વૈ ।
ગતોઽસ્માકં વૃષો દેવો હવ્યકવ્યક્રિયાત્મકઃ

તમનુપ્રસ્થિતાત્ક્ષેત્રાદ્ગૌરિયં પાપિનામિવ ।
વિના તં શરણં યાતં ત્યક્તશ્રીભિર્નરેશ્વર

અથૈનમનુયાસ્યંતિ વાસિતાભિર્વૃષં યથા ।
શૂન્યાલયે કથં લક્ષ્મીર્યત્નતોપ્યવતિષ્ઠતિ

ધર્મોઽર્થશ્ચ ગૃહં ચૈતત્ ત્રયં સ્ત્રીવશગં યતઃ ।
કાંતાધર્મ ધનાધીના તયોર્નાશે ન તિષ્ઠતિ

નારદ ઉવાચ-
એવં વદત્સુ પૌરેષુ સ્ત્રિયસ્તેષાં સમાગતાઃ ।
રાજાંતિક ઉપાવિષ્ટા ઇત્યૂચુસ્તાઃ પરસ્પરમ્

પૌરસ્ત્રિય ઊચુઃ ।
કામં વામાકૃતિં વિપ્રમેનં પ્રાપ્યમનાંસિ નઃ ।
ઉલ્લસંતિ દિવાધીશં કમલાનીવ વારિણિ

સંકુચંતિ વિના તેન કુમુદાનિ યથેંદુના ।
આગચ્છંતમિલિત્વૈનંધારયામોનૃપાગ્રતઃ

અવધ્યોઽયં વયં ચાસ્ય કિં કરિષ્યતિ ભૂપતિઃ ।
નારદ ઉવાચ-
ઇત્યુક્ત્વા તાસ્ત્વરાવત્યો જગૃહુસ્તં દ્વિજોત્તમમ્

પશ્યતાં નિજભર્તૄણાં રાજ્ઞશ્ચૈવ પુરસ્તદા ।
ઊચુશ્ચૈનં મનોનાથ ગૃહાનાગચ્છ હૃચ્છયમ્

શમયાશુ વિનાદ્યત્વાં સ્થાતું નૈવ ચ શક્નુમઃ ।
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તાસાં સ વિપ્રઃ પ્રત્યુવાચ હ

વિપ્ર ઉવાચ-
ભવતીનામહં પુત્રો ભવત્યો માતરો મમ ।
ગૃહાન્કિમર્થમુત્સૃજ્ય ભવત્યઃ પર્યટંતિ હિ

આરાધયત નાથાન્સ્વાન્યતો લોકદ્વયં ધ્રુવમ્ ।
આરાધિતેષુ પતિષુ વિષ્ણુઃ સર્વસુરેશ્વરઃ

પ્રસન્નો ભવતિ ત્વત્ર પ્રસન્ને કિમુ દુર્લભમ્ ।
યા સ્ત્રી સ્વપતિમુત્સૃજ્ય સેવતેઽન્યસુખેચ્છયા

સાપવાદમવાપ્નોતિ યાતિ ઘોરાં ચ દુર્ગતિમ્ ।
ઉષિત્વા તત્ર કલ્પાંતે યાવત્સા પતિવંચના

પુનસ્તસ્માદ્વિનિર્ગત્ય સ્થાવરત્વં પ્રપદ્યતે ।
તસ્માદપિ પશુત્વં સા લભતે બહુજન્મસુ

તતો મુક્તા મનુષ્યત્વે વ્યંગા ભવતિ તત્ર સા ।
એવં પાપગતિં જ્ઞાત્વા નિવર્તધ્વમતો જનાત્

નો વા યાસ્યથ દેહાંતે નરકં ભૃશદારુણમ્ ।
યદિચ્છંતિ ભવંત્યો મે સુખં તન્નેહ લપ્સ્યથ ।
પાપમેવ હિ યુષ્માકં યતોધઃપતનં નૃણામ્

નારદ ઉવાચ-
શ્રુત્વૈવં વચનં તસ્ય દૃષ્ટ્વા ભર્તૃસુખાનિ ચ ।
લજ્જયાનમ્ર મુખ્યસ્તા લતાવાતહતા ઇવ

તાસાં તુ પુરનારીણાં સ્મરાગ્નિર્ભૃશદારુણઃ ।
શશામ તસ્ય શીતેન બટોર્વચનવારિણા

ઉત્થાય ચેલુઃ સર્વાસ્તા વિનિંદંત્ય ઇતિ સ્મરમ્ ।
બ્રહ્મશક્રાદિદેવાનામપિ મોહકરં નૃપ

સ્ત્રિય ઊચુઃ ।
ધિગિમં પાપકર્માણં શીલદારુકુઠારકમ્ ।
કામવામદૃશાં પ્રીત્યૈ ધન્યો યેન હતઃ સ્મરઃ

કિં વદેમ જગત્પૂજ્યાં રુક્મિણીં જઠરે યયા ।
ધૃતઃ પ્રદ્યુમ્નનામ્નાઽસૌ રાહુઃ સ્ત્રીશીલચંદ્રભુક્

સ દેવાધમ આયાતિ યદિ નો દૃષ્ટગોચરમ્ ।
ભૂયો ધ્યાનકૃતેશાન દૃગગ્નૌ તં ક્ષિપામહે

યેનાયં જનિતઃ પાપો હ્યાત્મારામેણ વિષ્ણુના ।
કૃતઃ ષોડશસાહસ્રસ્ત્રીપ્રિયઃ કા હિ નઃ કથા

એવં વિનિંદ્ય તં કામં તુષ્ટુવુસ્તં દ્વિજોત્તમમ્ ।
શીલં સ્વસ્ય ચ તાસાં ચ રક્ષિતં યેન ભૂપતે

ધન્યા સામુષ્ય જનની યયાયં બ્રાહ્મણોત્તમઃ ।
સ્મરજિન્નિર્મિતો લોકે પરધર્મસ્ય રક્ષકઃ

ધિગસ્તુ નો રાજલોકૈર્હસિતાઃ સ્મરનિર્જિતાઃ ।
યાભિર્વાક્યમનોભ્યાં ચ જનિતં પાપમુલ્બણમ્

નારદ ઉવાચ-
એવં વિચિંતયંત્યસ્તા એક્યમત્યયુતાઃ સ્ત્રિયઃ ।
જગ્મુઃ સ્વંસ્વં ગૃહં સર્વા દ્વિજવાક્યેન બોધિતાઃ

અથ રાજાપિ કાંપિલ્યસ્તં દ્વિજં વસ્ત્રભૂષણૈઃ ।
સંપૂજ્ય પ્રેષયામાસ સદ્ગૃહે સંયતેંદ્રિયમ્

અથાગચ્છતિ કાલે તુ કારૂષાધિપતિર્બલી ।
કાંપિલ્યાધિપતિં સૈન્યૈર્નગરં રુરુધે તદા

તયોર્યુદ્ધમભૂદ્ઘોરં તેન યુદ્ધે સ ઘાતિતઃ ।
નગરં લુઠિતં સર્વં હતાઃ શૂરાશ્ચ સર્વશઃ

તા સ્ત્રિયઃ કાલકૂટં તુ ખાદિત્વા મરણં ગતાઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં તુ ન કૃતં તાભિઃ પાપસ્ય તસ્ય તુ

યેન પાપેન તાઃ સર્વા ભીષણાખ્યસ્ય રક્ષસઃ ।
રાક્ષસ્યો નગરે જાતા મહાકાયા ભયાનકાઃ

તત્ર તા નિહિતાઃ સર્વાઃ પુરનાર્યો હનૂમતા ।
યજ્ઞાંશ્ચ રસતો જિષ્ણોસ્તિષ્ઠતાં રથકેતને

પુનસ્તા એવ રાક્ષસ્યો બભૂવુર્મારવેધ્વનિ ।
ક્ષુધાર્તાશ્ચ તૃષાર્તાશ્ચ દર્શનેન ભયપ્રદાઃ

એવં તેન તુ પાપેન વાઙ્મનોવિહિતેન તુ ।
તાભિર્જન્મદ્વયં પ્રાપ્તં રાક્ષસીયોનિમિશ્રિતમ્

પાપેન નાશિતં તાસાં સ નૃપં નગરદ્વયમ્ ।
અતએવ ન કર્ત્તવ્યં પરકાંતનિષેવણમ્

નારીભિઃ પાપભીતાભિર્વાઙ્મનોભ્યામપિ પ્રભો ।
રોગી જડો દરિદ્રો વા નેત્રાભ્યાં વર્જિતોઽપિ વા ।
ન ત્યાજ્યઃ સ્વપતિઃ સ્ત્રીભિઃ ઇચ્છંતીભિસ્તુ સદ્ગતિમ્

કથિતમિદં મયા મનોવચોભ્યાં જનિતમઘં ચ યદન્યકાંતભક્ત્યા ।
ફલમપિ ચ યદેવ લબ્ધમાભિસ્તદપિ શિબે બહુવિસ્તરેણ તુભ્યમ્

ઇંદ્રપ્રસ્થગતા ન યે મમનઘા યા દ્વારકા દૃશ્યતે તાસ્તસ્યા જલબિંદુદેહપતનાત્પૌરસ્ત્રિયો રેભિરે ।
સ્વર્ગં ચિત્તવચોઽન્યકાંત ભજનાજ્જાતં વિમુચ્વોલ્બણં ક્રવ્યાદત્વમવાપ્ય દેવવનિતાભાવં સુરાહ્લાદદમ્

ઇતિ શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે કાલિંદીમાહાત્મ્યે દ્વારકાવર્ણંનંનામ ષષ્ઠાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ