પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.141

મહાદેવ ઉવાચ।
તતો દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ હિરણ્યાસંગમાદનુ ।
ધર્માવતી નદી યત્ર સંગતા સહ ગંગયા

તત્ર સ્નાત્વા નરો ધન્યસ્ત્રિદિવં યાત્યસંશયમ્ ।
યત્ર ધર્મકૃતં તીર્થં યઃ પશ્યતિ સ પુણ્યભાક્

શ્રાદ્ધં તત્રૈવ યે કુર્યુર્મુચ્યંતે પિતૃજાદૃણાત્ ।
તતશ્ચ મધુરાતીર્થં સર્વપાપપ્રણાશનમ્

સ્નાતવ્યં મધુરાતીર્થે દ્રષ્ટવ્યો મધુહા હરિઃ ।
યત્ર વિશ્રાંતવાન્કૃષ્ણો જરાસંધભયાકુલઃ

કંસાસુરવધે વૃત્તે ગંતુકામઃ કુશસ્થલીમ્ ।
ઉષિત્વા સપ્તરાત્રં તુ સ દેવશ્ચંદનાતટે

ભોજવૃષ્ણ્યંધકવૃતો વીરૈર્યાદવપુંગવૈઃ ।
મધુરાતીર્થમાસાદ્ય સ્નાનં કૃત્વા વિધાનતઃ

મધુરાદિત્યનામાનં યત્ર સ્થાપિતવાન્હરિઃ ।
અષ્ટાદશસહસ્રાણિ વિપ્રાણાં યજ્ઞશાલિનામ્

સ્થાપયિત્વા યયૌ દત્ત્વા યાનાનિ વિવિધાનિ ચ ।
તત્ર તીર્થસહસ્રાણિ તિષ્ઠંતિ ચ સુરેશ્વરિ

શ્રાદ્ધં તત્ર પ્રકર્તવ્યં પિતૄણાં હિતકામ્યયા ।
ન ભેતવ્યં જરાસંધાન્મત્તીર્થે વસતાં સદા

ઇત્યુક્ત્વા તાન્દ્વિજાન્કૃષ્ણઃ પ્રયયૌ દ્વારકાં પ્રતિ ।
તસ્મિંસ્તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા મધુરાર્કં પ્રપૂજયેત્

માઘસ્ય શુક્લસપ્તમ્યાં કપિલા ગો પ્રદાનતઃ ।
ચિરં સૌખ્યાનિ ભુંક્ત્વેહ પદમાદિત્યમા વ્રજેત્

શૃણુ સુન્દરિ વક્ષ્યામિ ઇતિહાસં પુરાતનમ્ ।
યં શ્રુત્વા મુચ્યતે લોકો બ્રહ્મહત્યાદિ પાતકાત્

એકસ્મિન્સમયે દેવિ માંડવ્યો ઋષિસત્તમઃ ।
ગઙ્ગાદ્વારે મહાપુણ્યં તપ્તવાંસ્તુ મહત્તપઃ

પત્રાશી ચ ફલાશી ચ વાયુભક્ષકરઃ સદા ।
અહોરાત્રં સદા દેવિ વિષ્ણુધ્યાનપરાયણઃ

યોગાભ્યાસરતો નિત્યં નિત્યં ધર્મપરાયણઃ ।
તસ્મિન્દેશે તુ વૈ દેવિ રાજા વૈ વિશ્વમોહનઃ

ગજાશ્વરથપત્તીનાં સંપદો બહુલા ભુવિ ।
સોમચંદ્રેતિ વિખ્યાતઃ પુત્રસ્તસ્ય સુલક્ષણઃ

એકદા તુ તદા દેવિ ગતો હ્યાખેટકે વને ।
તત્ર ગત્વા તદા તેન કૃત્વા હ્યાખેટકક્રિયાઃ

સ્વાત્માનં રમયામાસ સ્વલોકૈઃ પરિવારિતઃ ।
ક્રીડારતે તદા રાજ્ઞિ રાત્રિર્જાતા સુરેશ્વરિ

તસ્યાં રાત્રૌ તદા રાજા ઉવાસાખેટકે વને ।
તસ્યાં રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં મુહૂર્તે બ્રહ્મસંજ્ઞકે

હૃતોઽશ્વોઽથ વિશેષેણ ચૌરેણાત્ર દુરાત્મના ।
તદા હાહેતિ શબ્દોઽભૂત્ક્વ ગતઃ ક્વ ગતો હરિઃ

તદા રાજ્ઞો ભયાત્સર્વે ગંતુકામાઃ સમુત્સુકાઃ ।
ચૌરેણાપહૃતશ્ચાશ્વ ઇત્યેવં સંવદંતિ હિ

નિરીક્ષ્યમાણાસ્તે સર્વે હરિદ્વારં સમાગતાઃ ।
ઋષિસ્તત્ર તુ માંડવ્યસ્તપસ્તપતિ નિત્યશઃ

ધ્યાનેન ચ સમાયુક્તો દૃષ્ટોઽસૌ તૈર્ભટૈસ્તદા ।
અયં ચૌરઃ સદા પાપી ધ્યાનં કૃત્વા પ્રતિષ્ઠતિ

બદ્ધ્વાશ્વં તુ સમાયાતો જ્ઞાત્વા રાજભટૈસ્તદા ।
એવં વિચાર્ય તે સર્વે ગૃહીત્વા તં મહામુનિમ્

રાજ્ઞે નિવેદયામાસુસ્તં ચૌરં મુનિસત્તમમ્ ।
અશ્વાપહારી હ્યાનીતશ્ચૌરોઽયં નૃપ સર્વદા

આજ્ઞા દત્તા તદા તેન શૂલિકારોપણે પુનઃ ।
તદા તૈસ્તુભટૈઃ સર્વૈર્મિલિત્વા બંધનં કૃતમ્

પશ્ચાદ્વૈ શૂલિકાપ્રોતસ્તત્ક્ષણાત્તુ કૃતસ્તદા ।
ન જ્ઞાતં તેન તત્કર્મ શૂલિકાયાઃ પ્રતોદનમ્

યતો યોગસમારૂઢો વિષ્ણુધ્યાનપરાયણઃ ।
શૂલિકાપ્રોતનં જ્ઞાતં કતિચિત્કાલયોગતઃ

માંડવ્યોઽહંમૃષિશ્રેષ્ઠઃ કેન કર્મ ઇદં કૃતમ્ ।
ત્રિકાલજ્ઞાની સર્વજ્ઞો ભગવાંસ્તદ્વ્યચિંતયત્

ધર્મસ્ય ચ ઇદં કર્મ ન ચાન્યસ્ય કદાચન ।
યોગારૂઢઃ સ ધર્માત્મા ગતોઽસૌ ધર્મસંનિધૌ

તત્ર ગત્વા ઉવાચેદં શૃણુ ત્વં ધર્મ સાંપ્રતમ્ ।
ત્વં વૈ ધર્મ ઇતિ ખ્યાતો લોકે વેદે ચ સર્વદા

શૂલિકાપ્રોતનં કર્મ કથં ચૈવ ત્વયા કૃતમ્ ।
તત્સર્વં શ્રોતુમિચ્છામિ ત્વત્તો દેવ ન સંશયઃ

ધર્મ ઉવાચ।
શૃણુષ્વ ત્વં દ્વિજશ્રેષ્ઠ પૂર્વજન્મનિ પાતકમ્ ।
તદહં કથયિષ્યામિ કૃપાં કુરુ મમોપરિ

બાલત્વે તુ ઇદં કર્મ પૂર્વજન્મજપાતકમ્ ।
તચ્છૃણુષ્વ મહાપ્રાજ્ઞ ભવેઽસ્મિન્પાતનં કૃતમ્

એકસ્મિન્સમયે વિપ્ર ત્વં ગતો વિજને વને ।
તત્ર ગત્વા ત્વયા વિપ્ર જીવઃ શલભસંજ્ઞકઃ

આરોઽપિતઃ સ વૈ શૂલ્યાં કર્મણા તેન દુઃખિતઃ ।
રાજ્ઞા શૂલેઽર્પિતસ્ત્વં વૈ કર્મણાનેન સુવ્રત

સર્વથૈવ પ્રભોક્તવ્યં કૃતં કર્મ શુભાશુભમ્ ।
અલ્પમાત્રમિદં કર્મ ત્વયા ભુક્તં ન સંશયઃ

સુખી ભવતુ વિપ્રેંદ્ર ગચ્છ ત્વં હિ યથેચ્છયા ।
એતદ્વાક્યં તતઃ શ્રુત્વા માંડવ્યો દ્વિજસત્તમઃ

ઉવાચ વચનં તત્ર સકોપાદારુણેક્ષણઃ ।
માંડવ્ય ઉવાચ।
રે પાપિષ્ઠ દુરાચાર કિં કૃતં બહુપાતકમ્

યેન કૃત્વા ઇદં કર્મ શૂલિકાયાઃ પ્રતોદનમ્ ।
મમવાક્યપ્રકોપેન શૂદ્રસ્ત્વં ભવ સર્વથા

કિયતા કાલયોગેન વંશે વૈ ચંદ્રસંજ્ઞકે ।
જાતો વિદુરનામાખ્યો વિષ્ણુભક્તિપરાયણઃ

તીર્થયાત્રામિષેણૈવ ગતઃ સાભ્રમતીં નદીમ્ ।
યત્ર ધર્માવતી સંગો વર્ત્તતે ચ સુરેશ્વરિ

તત્ર વૈ કૃતવાન્સ્નાનં વિદુરો ધર્મરૂપવાન્ ।
ત્યક્તં તત્ર હિ શૂદ્રત્વં ધર્માવત્યાં ન સંશયઃ

એતસ્માત્કારણાદ્દેવિ યત્ર સ્નાનં પ્રકુર્વતે ।
તે નરાઃ પુણ્યકર્માણો ગચ્છંતિ પરમં પદમ્

અત્ર શ્રાદ્ધં ચ દાનં ચ યે કુર્વંતિ નરા ભુવિ ।
ઇહલોકે પરામૃદ્ધિં પ્રાપ્ય તૈર્દિવિમુદ્યતે

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે ઉમામહેશ્વરસંવાદે સાભ્રમતીમાહાત્મ્યે મધુરાદિત્યમાહાત્મ્યંનામૈકચત્વારિંશદધિક શતતમોઽધ્યાયઃ