પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.94

અંબરીષ ઉવાચ-
પાપપ્રશમનં સ્તોત્રં શ્રોતુમિચ્છામિ તદ્વિભો ।
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ પાપરાશિર્વિલીયતે

ધન્યોઽસ્મ્યનુગૃહીતોઽસ્મિ શ્રાવિતોઽસ્મિ શુભં વિધિમ્ ।
વિકર્મોપાર્જિતં યસ્ય શ્રવણાદેવ હીયતે

ચિત્રં કિમત્ર મધુસૂદન દૈવતસ્ય માસસ્ય પુણ્યસવનૈરિહ માધવસ્ય ।
સ્નાનૈરવશ્યવિહિતૈરઘરાશિનાશઃ સ્યાદ્યસ્ય નામપઠનાદપિ તસ્ય લોકઃ

તદેવ પુણ્યં પરમં પવિત્રં હૃદ્યં ચ લોકે સુકૃતૈકલભ્યમ્ ।
યદુચ્યતે કેશવનામધેયં મન્યે મુને માધવમાસિ ભવ્યમ્

ધન્યાસ્તુ તે માધવમાસિ નામ સ્મરંતિ યેઽહો મધુસૂદનસ્ય ।
તસ્યૈવ મે કિંચિદહો ચરિત્રં પુનઃ પવિત્રં વદ વિશ્વજન્યમ્

સૂત ઉવાચ-
વચઃ સમાકર્ણ્ય હરિપ્રિયસ્ય પ્રીતો મુનિસ્તસ્ય નૃપોત્તમસ્ય ।
સ માધવસ્નાનસમુત્સુકોઽપિ કથારસેનાહ સ માધવસ્ય

નારદ ઉવાચ-
સત્યં મહીપાલ મિથો મુકુંદકથારસાલાપવિધિર્વિશુદ્ધઃ ।
ત્વયા સમં માધવમાસધર્મસ્નાનાધિકોઽયં હરિદૈવતેન

જીવિતં યસ્ય ધર્માર્થં ધર્મો હર્યર્થમેવ ચ ।
અહોરાત્રાણિ પુણ્યાર્થં તં મન્યે વૈષ્ણવં ભુવિ

કિંચિદ્વક્ષ્યામિ તે રાજન્વૈશાખસ્નાનજં ફલમ્ ।
અસ્મત્પિતાપિ નો વક્તુમલં વિસ્તરતોઽખિલમ્

યત્ર મજ્જનમાત્રેણ પ્રેતા મુક્તિમુપાગતાઃ ।
માધવે માસિ તે પાપા નર્મદાસલિલે પરે

પુરાતીર્થપ્રસંગેન ભ્રમન્કોપિ મહીસુરઃ ।
મુનિશર્મેતિ વિખ્યાતો ધર્માત્મા સત્યવાઞ્છુચિઃ

યુક્તઃ શમદમાભ્યાં ચ ક્ષાંતિસંતોષસંયુતઃ ।
યુક્તઃ સ પિતૃકાર્યેષુ શ્રુતિસ્મૃતિવિધાનવાન્

યુક્તો મધુરવાક્યેષુ સંયુક્તો હરિપૂજને ।
યુક્તો વૈષ્ણવસંસર્ગે ત્રિકાલજ્ઞાનવાન્મુનિઃ

સ્વકર્મણિ રતો ધીરો હૃદયાલુઃ પ્રિયાપ્રિયઃ ।
દયાલુરતિમેધાવી તત્ત્વવિદ્બ્રાહ્મણપ્રિયઃ

માધવે માસિ રેવાયાં સ્નાનાર્થં પ્રતિસંચરન્ ।
અગ્રતઃ પંચપુરુષાન્દદર્શાતીવ દુઃખિતાન્

પરસ્પરમસંસર્ગકારિણઃ કૃષ્ણવિગ્રહાન્ ।
વટચ્છાયામુપાશ્રિત્ય સમાસીનાનવસ્થિતાન્

પશ્યંતો દિક્ષુ સર્વાસુ દુરિતોદ્વિગ્નચેતસઃ ।
તાનાલોક્ય દ્વિજશ્રેષ્ઠશ્ચિંતયામાસ વિસ્મિતઃ

અત્રૈતે કે નરા ભીતા વિપિને દીનચેષ્ટિતાઃ ।
ચૌરા વા વિકૃતાકારા દૃશ્યંતે સંગભાગિનઃ

પરસ્પરં ચ ભાષંતઃ કૃશાઃ કૃષ્ણવપુઃ શ્રિયઃ ।
યાવદેવં સ વિપ્રાગ્ર્યો વિચારયતિ ધીરધીઃ

તાવદાગમ્યતે સર્વે દૂરસ્થા મુનિમાદરાત્ ।
બદ્ધાંજલિપુટા ભૂત્વા પ્રણમ્યોચુરિતિ સ્ફુટમ્

પંચપુરુષા ઊચુઃ -
ભવ્યં ભવંતં પુરુષોત્તમં વૈ વિભ્રાજમાનં ચરિતેન માન્યમ્ ।
મન્યામહે વિપ્ર દયાલુમુખ્યં વાચં સમાકર્ણય નોસિ મૈત્રઃ

સંતઃ પ્રતિષ્ઠા દીનાનાં દૈવાદુદ્ભૂતપાપિનામ્ ।
આર્તાનામાર્તિહંતારો દર્શનાદેવ સાધવઃ

અહં પાંચાલદેશીયઃ ક્ષત્રિયો વીરવાહનઃ ।
બ્રાહ્મણં હતવાન્મોહાચ્છરેણ શબ્દવેધિના

શિખાસૂત્રવિહીનસ્તુ તિલકેન વિવર્જિતઃ ।
અટામિ જગતીમેનાં બ્રહ્મઘ્નોઽહમિતિ બ્રુવન્

બ્રહ્મઘ્નાયાતિપાપાય ભિક્ષા મહ્યં પ્રદીયતામ્ ।
એવં સર્વેષુ તીર્થેષુ ભ્રમન્નત્રાસ્મિ ચાગતઃ

બ્રહ્મહત્યા ન મેદ્યાપિ પ્રયાતિ મુનિસત્તમ ।
એવં મે વર્ષમેકં હિ વ્યતીતં કુર્વતો વિભો

દહ્યમાનસ્ય પાપેન શોકાકુલિતચેતસઃ ।
ચંદ્રશર્માપરો વિપ્રો યોયં સંલક્ષ્યતે દ્વિજ

ગુરુઘાતી સ તુ બ્રહ્મન્મોહાકુલિતમાનસઃ ।
મોહાકુલિતચિત્તત્વાદ્ગુરુઘાતક ઉચ્યતે

નિવસન્માગધેદેશે સંત્યક્તઃ સ્વજનૈસ્તતઃ ।
દૈવાદસાવપિ મુને ભ્રમન્નિહ સમાગતઃ

શિખાસૂત્રવિહીનસ્તુ વિપ્રલિંગવિવર્જિતઃ ।
મયા પૃષ્ટસ્તુ વૃત્તાંતં સત્યમેવાવદદ્દ્વિજઃ

વસતા યદ્ગુરોર્ગેહે ક્રોધાકુલિતચેતસા ।
મહામોહગતેનાપિ યથા વૈ ઘાતિતો ગુરુઃ

તેન પાપેન દગ્ધોઽસૌ વર્તતે શોકપીડિતઃ ।
તૃતીયોઽયં પુનઃ સ્વામિન્વેદશર્માસમાહિતઃ

સુરાપો બ્રાહ્મણો જાતો મોહાદ્વેશ્યાપ્રસંગતઃ ।
પૃષ્ટો મયાયમપિ મે યથાવૃત્તં તથાબ્રવીત્

આત્મનશ્ચેષ્ટિતં સર્વં મનસ્તાપેન પીડિતઃ ।
નિરસ્તઃ સર્વલોકૈશ્ચ ભાર્યાબંધુજનૈરપિ

તેન પાપેન સંલિપ્તો ભ્રમન્નત્રાયમાગતઃ ।
ચતુર્થો વિધુરો નામ વૈશ્યોઽયં ગુરુતલ્પગઃ

મોહાન્માસત્રયં યાવદ્વેશ્યાભૂતાં ચ માતરમ્ ।
બુભુજે સ વિદેહસ્થાં જ્ઞાતતત્ત્વસ્તતશ્ચરન્

દુઃખિતોઽભ્યાગમદ્ભૂમિં ભ્રમન્નિહ મુને પુનઃ ।
પંચમોઽયં મહાપાપી પાપિસંસર્ગકારકઃ

પ્રત્યહં ધનલોભેન સ્તેયાદિકૃતવાનઘમ્ ।
વૈશ્યોતિપાતકૈઃ ક્રાંતસ્તતસ્ત્યક્તો જનૈઃ સ્વયમ્

નિર્વિણ્ણમાનસો દૈવાન્નંદનામેહ સંગતઃ ।
એવં પંચાપિ પાપિષ્ઠાઃ સ્થાનમેકમુપાગતાઃ

કઃ કસ્યાપિ ન સંપર્કં ભોજનાચ્છાદનાદિભિઃ ।
ન કરોતિ મહાભાગ વિના વાર્તાં દ્વિજોત્તમ

વિશંત્યેકાસને નૈવ ન સ્વપંત્યેકસંસ્તરે ।
એવં દુઃખસમાક્રાંતા નાનાતીર્થેષુ વૈ ગતાઃ

નાસ્માકં પાતકં ઘોરં પ્રયાતિ મુનિસત્તમ ।
દૃષ્ટ્વા ભવંતં દીપ્યંતં પ્રસન્નાનિ મનાંસિ નઃ

વદંતિ દુરિતપ્રાંતં સાધોસ્તે પુણ્યદર્શનાત્ ।
ઉપાયં વદ નઃ સ્વામિન્યથા પાપક્ષયો હિ નઃ

જ્ઞાયતે કરુણોઽસ્માભિર્વિપ્ર વેદાર્થવિત્પ્રભો ।
આર્તાનાં માર્ગમાણાનાં પશ્ચાત્તાપમુપેયુષામ્

મોહાદવાપ્તપાપાનાં ત્વમુદ્ધર્તાસિ નિશ્ચિતમ્ ।
નારદ ઉવાચ-
તેષામિતિ વચઃ શ્રુત્વા મુનિશર્મા મુનિસ્તતઃ

ઇદમાહ વિચાર્યેતિ કરુણાવરુણાલયઃ ।
મુનિશર્મોવાચ-
યૂયમજ્ઞાનતઃ પ્રાપ્તપાતકાઃ સત્યભાષિણઃ

અનુતાપયુતાસ્તસ્માદનુગ્રાહ્યા મયાધુના ।
શૃણુધ્વં મે વચઃ સત્યમૂર્ધ્વબાહુર્વદામ્યહમ્

યન્મયાંગિરસઃ પૂર્વં શ્રુતં મુનિસમાગમે ।
દૃષ્ટં વેદેષુ શાસ્ત્રેષુ શ્રુતં ગુરુમુખાત્તથા

વિષ્ણુનારાધિતેનાદૌ સ્વયમુક્તં ચ તત્ત્વતઃ ।
ન તૃપ્તિરશનાદન્યા ન ગુરુર્જનકાદપિ

ન પાત્રમન્યદ્વિપ્રેભ્યો ન દેવઃ કેશવાત્પરઃ ।
ન ગંગયા સમં તીર્થં ન દાનં સુરભીસમમ્

ન ગાયત્ર્યા સમં જાપ્યં ન દ્વાદશ્યાસમં વ્રતમ્ ।
ન ભાર્યયા સમં મિત્રં ન ધર્મો દયયા સમઃ

ન સ્વાતંત્ર્યસમં સૌખ્યં ગાર્હસ્થ્યાન્નાશ્રમો વરઃ ।
ન સત્યાત્પરઆચારો ન સંતોષાત્પરં સુખમ્

ન માધવસમો માસો મહાપાપહરઃ પરઃ ।
વિધિનાનુષ્ઠિતો ભક્ત્યા મધુસૂદનવલ્લભઃ

ગંગાદિષુ ચ તીર્થેષુ વિશેષેણ સુદુર્લભઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તાનિ સર્વાણિ દ્વાદશાબ્દમુખાનિ ચ

તાવદ્ગર્જંતિ પાપાનિ યાવન્નાયાતિ માધવઃ ।
વૈશાખમખિલં માસં યઃ સ્નાતિ હરિતત્પરઃ

હરિપાદસમુદ્ભૂતે સલિલે વિમલાશયઃ ।
સ એવ સર્વપાપાનાં હંતા દૃષ્ટસ્તુ પાપિભિઃ

નિજપાપૌઘનિષ્કૃત્યૈ વક્તવ્યં તસ્ય કિન્નરૈઃ

માસે તુ વૈ માધવસંજ્ઞકેઽસ્મિન્યઃ સ્નાતિ પાપૈઃ સ વિમુચ્યતે હિ ।
મેષસ્થિતે સંપ્રતિ નર્મદાયાઃ શર્મપ્રદે વારિણિ વારિતાઘે

દુર્લભા હિ મહાનદ્યો માધવે માસિ સર્વશઃ ।
તતોઽપિ દુર્લભા ગંગા રેવા ચ યમુના તથા

એતાસુ તિસૃષુ પ્રાયઃ પ્રાપ્યૈકામપિ સાદરમ્ ।
યઃ સ્નાતિ માધવે માસિ વિપાપઃ સ હરિં વ્રજેત્

તસ્માદહો સહ મયા સુકૃતૈકસારે વૈશાખમાસિ ચ ભવંત ઉપેત્ય રેવામ્ ।
મજ્જંતુ પાતકકૃતો મુનિવૃંદજુષ્ટે રેવાજલે નિખિલપાપભયાપહત્યૈ

એવમુક્તાસ્તતઃ સર્વે મુદિતા મુનિના સહ ।
જગ્મુસ્તે પાપિનો રેવાં શંસંતોઽદ્ભુતકારિણીમ્

મુનિશર્મા તતો ગચ્છંસ્તૈસ્તથાનુગતો નરૈઃ ।
દદર્શ પથિસંત્રસ્તાન્પિશાચાનષ્ટ ભીષણાન્

કુર્વંતો વિવિધાઞ્છબ્દાન્ભ્રમંતોઽપિ તતસ્તતઃ ।
ઊર્દ્ધ્વકેશોર્દ્ધ્વરક્તાંશ્ચ કૃષ્ણદંતકૃશોદરાન્

અરણ્યે કંટકાક્રાંતે વૃક્ષપાનીયવર્જિતે ।
સમ્મુખં ધાવતો દૃષ્ટ્વા ભયસંવિગ્નમાનસઃ

નમોનારાયણાયેતિ રક્ષરક્ષેતિ ચાબ્રવીત્

નારાયણાયેતિ નમોભિધાનમાકર્ણ્ય ધર્મૈકનિધાનમુચ્ચૈઃ ।
ભવાંતરે તે મનસા પિશાચા યયુર્નિજાદૃષ્ટવશેન લબ્ધાઃ

વિનયાન્વિતમનસો મુનિશર્મા વિલોક્ય તાન્ ।
ઉવાચ મધુરાભાષી કે યૂયં વિકૃતા નરાઃ

કિં વા કેન કૃતં કર્મ યેન પ્રાપ્તા ચ વૈકૃતિઃ ।
કથમેવં વિધાઃ સર્વે દુઃખિનોઽતીવ ભીષણાઃ

પ્રેતા ઊચુઃ -
ક્ષુત્પિપાસાર્દિતા નિત્યં નાનાદુઃખચયાકુલાઃ ।
કૃતબુદ્ધે હૃદિ ક્રૂરા નષ્ટસંજ્ઞા વિચેતસઃ

ન જાનીમો દિશઃ ક્વાપિ મૂઢા માનવઘાતિનઃ ।
તદેતદ્દુઃખમાખ્યાતમેતદેવાસુખં પુનઃ

પ્રભાતમિવ સંભાતિ ભાસ્કરોદયદર્શનાત્ ।
શ્રુત્વા નારાયણેત્યુચ્ચૈર્ભાષિતં તવ કોમલમ્

દૃષ્ટ્વા ચ દર્શનં વિપ્ર શુદ્ધભાવં ગતા વયમ્ ।
દર્શનેનૈવ તે વિપ્ર નામશ્રવણતો હરેઃ

ભવાંતરમનુપ્રાપ્તા વયં પ્રાપ્તા દયાલવઃ ।
વિનાશયત્યપયશો બુદ્ધિં વિશદયત્યપિ

પ્રતિષ્ઠાપયતિ પ્રાયો નૃણાં વૈષ્ણવદર્શનમ્ ।
અહં પર્યુષિતો નામ સૂચકોઽયં દ્વિતીયકઃ

શીઘ્રગો રોધકશ્ચાન્યઃ પંચમોયં ચ લેખકઃ ।
ષષ્ઠોયમિતિ વાગ્દુષ્ટઃ સપ્તમોયં વિદૈવતઃ

નિત્યંયાજનકશ્ચાયમષ્ટમઃ કષ્ટદાયકઃ ।
મુનિશર્મોવાચ-
પ્રેતાનાં કર્મજાતાનાં નામાનિ ભવતાં કુતઃ

કિં તત્કારણમુદ્દિશ્ય યેન યૂયં સનામકાઃ ।
પ્રેતા ઊચુઃ -
મયા સ્વાદુ સદા ભુક્તં દત્તં પર્યુષિતં દ્વિજે

આજ્યે સતિ નિરાજ્યં ચ તેન પર્ય્યુષિતોઽસ્મ્યહમ્ ।
મિથ્યામિથ્યાપરચ્છિદ્ર મર્મ્માન્વેષી સ્વભાવતઃ

સૂચયામાસ તેનાસૌ સૂચકોઽશુચિરાતુરઃ ।
શીઘ્રં નશ્યતિ વિપ્રેણ યાચિતઃ ક્ષુભિતેન વૈ

એતત્કારણમુદ્દિશ્ય શીઘ્રગો દ્વિજસત્તમ ।
ગૃહોપરિ સદા સ્વાદુભુક્તમેતેન પાપિના

એકાકિના કુમનસા તેનાસૌ રોધકઃ સ્મૃતઃ ।
મૌનેનાપિ સ્થિતો નિત્યં પાદેન લિખતે મહીમ્

અસ્માકમપિ પાપિષ્ઠો લેખકો લોકસંગતઃ ।
ગુણિનોયં ગુણાન્દ્વેષ્ટિ નિર્ગુણે ચ ગુણજ્ઞતામ્

અસંજ્ઞે જ્ઞાનયોગી ચ વાગ્દુષ્ટોસૌ તતઃ સ્મૃતઃ ।
નાસ્તિક્યભાવાદનિશં પિતૃદૈવત માનવાન્

ન મન્યતે ચ સત્કર્મ પાપસ્તેન વિદૈવતઃ ।
સદા યાચનકો મિથ્યા મિથ્યાદૌર્ગત્યદર્શકઃ

સભૂતોદ્વેજકો લુબ્ધસ્તેન યાચનકસ્ત્વયમ્ ।
એભિઃ પૂર્વકૃતૈઃ પાપૈર્ભુક્ત્વા નરકયાતનામ્

પ્રેતાસ્તે દર્શનાદદ્ય પુનર્જાતાઃ સ્મ સુસ્થિતાઃ ।
એતત્તે સર્વમાખ્યાતમાત્મવૃત્તાંતસંભવમ્

પ્રશ્નં ચ યદિ તે શ્રદ્ધા પૃચ્છાન્યત્કથયામિ તે ।
બ્રાહ્મણ ઉવાચ-
યે જીવા ભુવિ તિષ્ઠંતિ સર્વઆહારમૂલકાઃ

યુષ્માકમપિ આહારં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ ।
પ્રેતા ઊચુઃ -
શૃણુષ્વાહારમસ્માકં સર્વસત્વવિગર્હિતમ્

યં શ્રુત્વા નિંદસે બ્રહ્મન્ભૂયોભૂયશ્ચ નિત્યશઃ ।
શ્લેષ્મમૂત્રપુરીષેણ યોષિદંગમલેન ચ

ગૃહાણિત્યક્તશૌચાનિ તાનિ ભુંજંતિ તત્ર વૈ ।
સ્ત્રીદગ્ધાનિ પ્રકીર્ણાનિ પ્રકીર્ણાયસ્કરાણિ ચ

કુત્સિતાનિ મલેનાપિ પ્રેતા વૈ તત્ર ભુંજતે ।
માધવં યત્ર નાર્ચંતિ સ્ત્રીજિતાનિ ગૃહાણિ ચ

દયા ક્ષાંતિવિહીનાનિ પ્રેતાસ્તત્રૈવ ભુંજતે ।
યત્રાભદ્રા ગૃહે વાચઃ શૌચહીનાશ્ચ યોષિતઃ

કલહો યત્ર સતતં પ્રેતાસ્તે તત્ર ભુંજતે ।
ન યત્ર જામયો ગેહે પૂજ્યંતે ન વરાઃ સ્ત્રિયઃ

યત્ર દુર્જનસંસર્ગસ્તત્ર ભોક્ષ્યામહે વયમ્ ।
ન યત્ર હરિસેવા વા ન કથા યત્ર વૈષ્ણવી

ન યત્ર વૈષ્ણવી પ્રીતિઃ પ્રેતા વૈ તત્ર ભુંજતે ।
યેષામેવં ગૃહે પ્રીતા ભુંજતે તેઽપિ સત્વરમ્

પ્રેતા ભવંતિ પાપેન નિજવંશવિનાશકાઃ ।
તસ્ય મે જાયતે બ્રહ્મન્વદતો ભોજનં નિજમ્

અસ્માત્પાપતરં ચાન્યત્કિંચિદ્વક્તું ન શક્યતે ।
નિર્વિણ્ણઃ પ્રેતભાવેન પૃચ્છામિ ત્વાં દૃઢવ્રતમ્

યથા ન જાયતે પ્રેતો મુક્તિઃ પ્રેતત્વતો યથા ।
બ્રાહ્મણ ઉવાચ-
એકાદશ્યાદિભિઃ પુણ્યૈર્વ્રતૈરચ્યુતકીર્તનૈઃ

દેવતાતિથિપૂજાભિર્ગુરુપૂજાદિભિસ્તથા ।
આચારૈઃ સાધુચરિતૈઃ શ્રુતિસ્મૃત્યુદિતૈર્દિનૈઃ

એવં શ્રાદ્ધક્રિયાદાનૈર્યથાવિધિવિનિર્મિતૈઃ ।
દયાદાનદમક્ષાંતિશીલશિષ્ટાભિવાદનૈઃ

ઇત્યેવમાદિભિર્ધર્મૈઃ પ્રેતા ન સ્યુઃ કુલેઽપિ વૈ ।
ગોવિપ્રતીર્થામરપર્વતાગ્ર્ય નદીનદાશ્વત્થતરૂનનેકશઃ

યો વંદતે બંધુજને વિનીતઃ પ્રેતો ન લોકે ભવતીહ નૂનમ્ ।
ક્રમાદર્ચ્ચયતે યુક્તો વિશેષાદપિ માનવઃ

ગંગાદિપુણ્યતીર્થેષુ તસ્ય પુણ્યમનંતકમ્ ।
નાહં વર્ષસહસ્રેષુ વક્તું શક્તઃ સ્વયં વિભુઃ

દર્શનાદેવ તસ્યાપિ મુક્તઃ પ્રેતત્વતો ભવેત્ ।
ઊર્જમૂર્જસ્વલં માસમથ દામોદરપ્રિયમ્

તપસામુત્તમં માસં તપો માધવવલ્લભમ્ ।
વૈશાખં માધવં માસં મધુસૂદનદૈવતમ્

ઉત્તમં સર્વમાસાનાં યમેકં મુનયો વિદુઃ ।
યેનૈવ સાધનેન સ્યાત્સર્વં કૃત્યં હિ સાધિતમ્

બ્રહ્મવિદ્યામતાભ્યેતિ સા લક્ષ્મીર્વિશ્વકારિણી ।
તસ્યા વાસો યતો માસો માધવોઽસૌ તતઃ સ્મૃતઃ

ન માધવસમો દેવો યથા દેવેષુ નિશ્ચિતમ્ ।
તથા માસેષુ સર્વેષુ ન માસો માધવપ્રિયઃ

તસ્ય માધવમાસસ્ય માહાત્મ્યમપિ ભક્તિતઃ ।
શ્રુત્વા વિમુચ્યતે પ્રેતયોનિતઃ કિં વિધાનતઃ

સતાં સંભાષણાદેવ પુણ્યતીર્થનિષેવણાત્ ।
નારાયણેતિ પઠનાત્તન્નામશ્રવણાદપિ

મુચ્યતે પાતકૈઃ સર્વૈર્જનો ભક્તિપરાયણઃ ।
યતિષ્યે તદહં પ્રેતા ભવતામપિ મુક્તયે

પરોપકારજં પુણ્યં યતો ન સ્યાન્મખૈરપિ ।
પ્રેતા યામિ તતઃ સ્નાતું રેવાવારિણિ માધવે

માસિ મેષસ્થિતે ભાનાવેતૈરનુગતો નરૈઃ ।
પંચૈવ તે પુનર્મોહાજ્જાતપાતકસંચયાઃ

સ્નાતુમાયાંતિ વચસા મમૈવ કરુણાવતઃ

તાવદ્ભવંતસ્તુ નિદેશતો મે તિષ્ઠંતુ તત્રૈવ વને વિશોકાઃ ।
શ્રીનર્મદાવારિણિ યાવદેવ ગત્વા નિજસ્નાનવિધિં વિહાય

નિર્માય પુરુષાનપિ નામ તસ્માત્કુશસ્વરૂપાનિહ નર્મદા કે ।
વિધાનતો માધવમાસિ દીનાન્નિમજ્જયામીતિ દયા નિબદ્ધઃ

એવં દિનત્રયેણૈવ મુક્તિર્વઃ પ્રેતયોનિતઃ ।
ન દર્ભબટુકસ્નાનમાત્રેણૈવ ન સંશયઃ

નારદ ઉવાચ-
એવમુક્તસ્તતસ્તૈસ્તુ પ્રતીતૈરપિ પૂજિતઃ ।
મુનિશર્મા યયાવેતૈરનુયાતસ્તુ પંચભિઃ

તત્ર ગત્વા તતઃ પ્રાતઃ સ્નાત્વા કૃત્વા તથાવિધિમ્ ।
સ્નાપયામાસ તાન્પ્રેતાન્નામતો દર્ભનિર્મિતાન્

સ્મૃતાશ્ચ મુનિના તીર્થે સ્નાપિતા નામતસ્તથા ।
પ્રેતાઃ પુણ્યવતા તેન સદ્યો મુક્તા દિવં યયુઃ

તે પાપિનઃ પંચ યદૈવ રેવાજલે નિમગ્ના વચસૈવ તસ્ય ।
શ્રીમાધવે માસિ વિવર્ણદેહાઃ સદ્યઃ સુવર્ણૈકરુચો બભૂવુઃ

પાપપ્રશમનં સ્તોત્રં શ્રાવિતા મુનિશર્મણા ।
સમક્ષં સર્વલોકાનાં જાતાસ્તે વરકાંતયઃ

તત્રસ્થા માનવાસ્તાંસ્તુ વિરજાન્સ્નાનમાત્રતઃ ।
ન સ્પૃશંતિ ચ રાજેંદ્ર પાપિસંસર્ગશંકથા

મુનિશર્માનુરોધેન તતો ધર્મપ્રમાણતઃ ।
સદ્યો દિવ્યાભવદ્વાણી યદેતે વિગતૈનસઃ

સ્નાતાનાં માધવેમાસિ મુકુંદહૃદયાત્મનામ્ ।
પાપપ્રશમનં સ્તોત્રં શૃણ્વતામિહ સાદરમ્

ચિત્રં કિમત્ર યા શુદ્ધિર્જાયતે પાપસંચયાત્ ।
સર્વેષામેવ પાપાનાં પ્રાયશ્ચિત્તમિદં પરમ્

યત્પ્રાતર્માધવે માસિ ભક્ત્યા તીર્થેઽવગાહનમ્ ।
યતઃ પ્રેતાસ્તુ તે પાપાઃ સ્નાપિતા નામમાત્રતઃ

સ્મૃતાઃ પુણ્યવતા તેન મોચિતા મુનિશર્મણા

ઇત્યેવમાકર્ણ્ય ગિરં નભઃસ્થામત્યદ્ભુતામાશુ તતો મનુષ્યાઃ ।
શશંસુરેતાનપિ પંચપુણ્યાન્વૈશાખમાસં ચ મુનિં ચ રેવામ્

અથ ચાકર્ણ્ય ભૂપાલઃ સ્તવં દુરિતનાશનમ્ ।
યદાકર્ણ્ય નરો ભક્ત્યા મુચ્યતે પાપરાશિભિઃ

યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ પાપિનઃ શુદ્ધિમાગતાઃ ।
અન્યેઽપિ બહવો મુક્તાઃ પાપાદજ્ઞાનસંભવાત્

પરદાર પરદ્રવ્ય જીવહિંસાદિકે યદા ।
પ્રવર્તતે નૃણાં ચિત્તં પ્રાયશ્ચિત્તં સ્તુતિસ્તદા

વિષ્ણવે વિષ્ણવે નિત્યં વિષ્ણવે વિષ્ણવે નમઃ ।
નમામિ વિષ્ણું ચિત્તસ્થમહંકારગતં હરિમ્

ચિત્તસ્થમીશમવ્યક્તમનંતમપરાજિતમ્ ।
વિષ્ણુમીડ્યમશેષાણામનાદિનિધનં વિભુમ્

વિષ્ણુશ્ચિત્તગતો યન્મે વિષ્ણુર્બુદ્ધિગતશ્ચ યત્ ।
યચ્ચાહંકારકો વિષ્ણુર્યો વિષ્ણુર્મયિ સંસ્થિતઃ

કરોતિ કર્તૃભૂતોઽસૌ સ્થાવરસ્ય ચરસ્ય ચ ।
તત્પાપં નાશમાયાતિ તસ્મિન્નેવ હિ ચિંતિતે

ધ્યાતો હરતિ યત્પાપં સ્વપ્ને દૃષ્ટસ્તુ ભાવનાત્ ।
તમુપેંદ્રંમહં વિષ્ણું પ્રણમામિ નતિપ્રિયમ્

જગત્યસ્મિન્નિરાલંબે મધુસૂદનમચ્યુતમ્ ।
હસ્તાવલંબનં સ્તોત્રં વિષ્ણું વંદે પરાત્પરમ્

સર્વેશ્વરેશ્વરવિભો પરમાત્મન્નધોક્ષજ ।
હૃષીકેશ હૃષીકેશ હૃષીકેશ નમોસ્તુ તે

નૃસિંહાનંત ગોવિંદ ભૂતભાવન કેશવ ।
દુરુક્તં દુષ્કૃતં ધ્યાતં શમ પાપં નમોસ્તુ તે

યન્મયા ચિંતિતં દુષ્ટં સ્વચિત્તવશવર્તિના ।
અકાર્ય્યમઘમત્યુગ્રં તચ્છમં નય કેશવ

બ્રહ્મણ્યદેવ ગોવિંદ પરમાર્થપરાયણ ।
જગન્નાથ જગદ્ધાતઃ પાપં શમય મેઽચ્યુત

યચ્ચાપરાહ્ણે સાયાહ્ને મધ્યાહ્ને ચ તથા નિશિ ।
કાયેન મનસા વાચા કૃતં પાપમજાનતા

જાનતા ચ હૃષીકેશ પુંડરીકાક્ષ માધવ ।
નામત્રયોચ્ચારણતઃ સર્વે યાંતુ મમ ક્ષયમ્

શારીરં મે હૃષીકેશ પુંડરીકાક્ષ માનસમ્ ।
પાપં પ્રશમમાયાતુ વાક્કૃતં મમ માધવ

યદ્ભુંજાનઃ પિબંસ્તિષ્ઠન્સ્વપઞ્જાગ્રદ્યદાસ્થિતઃ ।
અકાર્ષં પાપમર્થાર્થં કાયેન મનસા ગિરા

મહદલ્પમપિ પ્રાયો દુર્યોનિ નરકાવહમ્ ।
તત્પાપં પ્રશમં યાતુ વાસુદેવસ્ય કીર્તનાત્

પરં બ્રહ્મ પરં ધામ પવિત્રં પરમં ચ યત્ ।
તસ્મિન્પ્રકીર્તિતે વિષ્ણૌ યત્પાપં તત્પ્રણશ્યતુ

યત્પ્રાપ્ય ન નિવર્ત્તંતે ગંધસ્પર્શાદિવર્જિતાઃ ।
સૂરયસ્તત્પદં વિષ્ણોસ્તત્સર્વં શમયત્વયમ્

પાપપ્રશમનં સ્તોત્રં યઃ પઠેચ્છૃણુયાન્નરઃ ।
શારીરૈર્માનસૈર્વાગ્જૈઃ કૃતૈઃ પાપૈઃ સ મુચ્યતે

મુક્તઃ પાપગ્રહાદિભ્યો યાતિ વિષ્ણોઃ પરં પદમ્ ।
તસ્માત્પાપે કૃતં જપ્યં સ્તોત્રં સર્વાઘમર્દનમ્

પ્રાયશ્ચિત્તમઘૌઘાનાં પઠિતવ્યં નરોત્તમૈઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તૈઃ સ્તોત્રવરૈર્વ્રતૈર્નશ્યતિ પાતકમ્

તતઃ કાર્યાણિ સંસિદ્ધ્યૈ તાનિ વૈ ભુક્તિમુક્તયે ।
પૂર્વજન્માર્જિતં પાપમૈહિકં ચ નરેશ્વર

સ્તવસ્ય શ્રવણાદસ્ય સદ્ય એવ વિલીયતે ।
પાપદ્રુમકુઠારોઽયં પાપેંધનદવાનલઃ

પાપરાશિતમઃ સ્તોમ ભાનુરેષ સ્તવો નૃપ ।
મયા પ્રકાશિતસ્તુભ્યં તથા લોકાનુકંપયા

સ્તવો યોઽયં મયા પ્રાપ્તો રહસ્યં પિતુરાદરાત્ ।
ઇતિહાસમિમં પુણ્યં યઃ શૃણોતિ નરાધિપ

તસ્યાપિ પુણ્યમાહાત્મ્યં વક્તું શક્તઃ સ્વયં હરિઃ ।
સ્વસ્તિ તેસ્તુ મહારાજ ગંગાયામથ સત્વરમ્

સ્નાતું યામિ સમાયાતો માસોઽયં માધવો મહાન્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે નારદાંબરીષસંવાદે વૈશાખમાહાત્મ્યે પ્રેતોપાખ્યાને પાપપ્રશમનંનામ ચતુર્નવતિતમોઽધ્યાયઃ