પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.37

શેષ ઉવાચ।
તે પૃષ્ટા મુનિવર્યેણ રામચારિત્રમદ્ભુતમ્ ।
ધન્યં સભાગ્યં મન્વાનાઃ પ્રોચુરાત્માનમાદરાત્

જના ઊચુઃ।
પવિત્રિતા વયં સર્વે દર્શનેન તવાધુના ।
યદ્રામકથયાસ્માન્વૈ પાવયસ્યધુના જનાન્

શૃણુષ્વ વચનં તથ્યં ભવાન્બ્રહ્મર્ષિસત્તમઃ ।
ત્વયા પૃષ્ટં યદસ્મભ્યં સર્વં તત્કથયામ વૈ

અગસ્ત્યવાક્યાચ્છ્રીરામો વિપ્રહત્યાપનુત્તયે ।
યાગં કરોતિ સુમહાન્સર્વસંભારસંભૃતમ્

તં પાલયાનાઃ સર્વે વૈ ત્વદાશ્રમમુપાગતાઃ ।
અશ્વેન સહિતા વિપ્ર તજ્જાનીહિ મહામતે

ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય મનોહારિ રસાયનમ્ ।
અત્યંતં હર્ષમાપેદે બ્રાહ્મણો રામભક્તિમાન્

અદ્ય મે ફલિતો વૃક્ષો મનોરથશ્રિયાન્વિતઃ ।
અદ્ય મે જનની ધન્યા જાતં માં સુષુવે તુ યા

અદ્ય રાજ્યં મયા પ્રાપ્તં કંટકેન વિવર્જિતમ્ ।
અદ્ય કોશાઃ સુસંપન્ના અદ્ય દેવાઃ સુતોષિતાઃ

અગ્નિહોત્રફલં ત્વદ્ય પ્રાપ્તં મે હવિષા હુતમ્ ।
યદ્દ્રક્ષ્યે રામચંદ્રસ્ય ચરણાંભોરુહોર્યુગમ્

યો નિત્યં ધ્યાયતે સ્વાંતે અયોધ્યાયાઃ પતિઃ પ્રભુઃ ।
સ મે દૃગ્ગોચરો નૂનં ભવિષ્યતિ મનોહરઃ

હનૂમાન્માં સમાલિંગ્ય પ્રક્ષ્યતે કુશલં મમ ।
ભક્તિં મે મહતીં દૃષ્ટ્વા તોષં પ્રાપ્સ્યતિ સત્તમઃ

ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય હનૂમાન્કપિસત્તમઃ ।
જગ્રાહ પાદયુગલં મુનેરારણ્યકસ્ય હિ

સ્વામિન્હનૂમાન્વિપ્રર્ષે સેવકોઽહં પુરઃસ્થિતઃ ।
જાનીહિ રામદાસસ્ય રેણુકલ્પં મુનીશ્વર

ઇત્યુક્તવતિ તસ્મિન્વૈ મુનિઃ પરમહર્ષિતઃ ।
આલિલિંગ હનૂમંતં રામભક્ત્યા સુશોભિતમ્

ઉભૌ પ્રેમવિનિર્ભિન્નાવુભાવપિ સુધાપ્લુતૌ ।
સ્થગિતૌ ચિત્રલિખિતાવિવ તત્ર બભૂવતુઃ

ઉપવિષ્ટૌ કથાસ્તત્ર ચક્રતુઃ સુમનોહરાઃ ।
રઘુનાથપદાંભોજપ્રીતિનિર્ભરમાનસૌ

હનૂમાંસ્તમુવાચેદં વચો વિવિધશોભનમ્ ।
આરણ્યકં મુનિવરં રામાંઘ્રિધ્યાનનિર્ભૃતમ્

સ્વામિન્નયં દશરથકુલહીરાંકુરો મહાન્ ।
રામભ્રાતા મહાશૂરઃ શત્રુઘ્નઃ પ્રણમત્યસૌ

લવણો યેન નિહતઃ સર્વલોકભયંકરઃ ।
કૃતાશ્ચ સુખિનઃ સર્વે મુનયઃ સુતપોધનાઃ

એષ પુષ્કલનામા ત્વાં નમત્યુદ્ભટસેવિતઃ ।
યેનાધુના મહાવીરા જિતાઃ સમરમંડલે

જાનીહ્યેનં બહુગુણં રામામાત્યં મહાબલમ્ ।
પ્રાણપ્રિયં રઘુપતેઃ સર્વજ્ઞં ધર્મકોવિદમ્

સુબાહુરયમત્યુગ્રો વૈરિવંશદવાનલઃ ।
રામપાદાબ્જરોલંબો નમતિ ત્વાં મહાયશાઃ

સુમદોઽપ્યેષ પાર્વત્યા દત્તરામાંઘ્રિસેવયા ।
પ્રાપ્તોઽધુનાસૌ સંસારવાર્ધિનિસ્તરણં મહત્

સત્યવાનયમશ્વં યઃ પ્રાપ્તમાશ્રુત્ય સેવકાત્ ।
રાજ્યં નિવેદયામાસ સ ત્વાં પ્રણમતિ ક્ષિતૌ

ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય સમાલિંગ્ય સમાદરાત્ ।
ચકારારણ્યક ઋષિઃ સ્વાગતં ફલકાદિના

તે હૃષ્ટાસ્તત્ર વસતિં ચક્રુર્મુનિવરાશ્રમે ।
પ્રાતર્નિત્યક્રિયાં કૃત્વા રેવાયાં તે મહોદ્યમાઃ

નરયાનમથારોપ્ય સેવકૈઃ સહિતં મુનિમ્ ।
શત્રુઘ્નઃ પ્રાપયામાસાયોધ્યાં રામકૃતાલયામ્

સ દૂરાન્નગરીં દૃષ્ટ્વા સૂર્યવંશનૃપોષિતામ્ ।
પદાતિરભવદ્વેગાદ્રઘુનાથદિદૃક્ષયા

સંપ્રાપ્ય નગરીં રમ્યામયોધ્યાં જનશોભિતામ્ ।
મનોરથસહસ્રેણ સંરૂઢો રામદર્શને

દદર્શ તત્ર સરયૂતીરે મંડપશોભિતે ।
રામં દૂર્વાદલશ્યામં કંજકાંતિવિલોચનમ્

મૃગશૃંગં કટૌ રમ્યં ધારયંતં શ્રિયાન્વિતમ્ ।
ઋષિવૃંદૈર્વ્યાસમુખ્યૈર્વૃતં શૂરૈઃ સુસેવિતમ્

ભરતેન સુમિત્રાયાસ્તનૂજેન પરીવૃતમ્ ।
દદતં દીનસંધેભ્યો દાનાનિ પ્રાર્થિતાનિ તમ્

વિલોક્યારણ્યકાખ્યોઽસૌ કૃતાર્થ ઇત્યમન્યત ।
મલ્લોચને પદ્મદલસમાને રામલોકકે

અદ્ય મે સર્વશાસ્ત્રસ્ય જ્ઞાતૃત્વં બહુસાર્થકમ્ ।
યેન શ્રીરામમાજ્ઞાય પ્રાપ્તોઽયોધ્યાપુરીમિમામ્

ઇત્યેવમાદિવચનાનિ બહૂનિ હૃષ્ટો ।
રામાંઘ્રિદર્શનસુહર્ષિત ગાત્રશોભી ।
પ્રાયાદ્રમેશ્વરસમીપમગમ્યમન્યૈ-।
ર્યોગેશ્વરૈરપિ વિચારપરૈઃ સુદૂરમ્

ધન્યોઽહમદ્ય રામસ્ય ચરણાવક્ષિગોચરૌ ।
કરિષ્યામિ વચો રમ્યં વદન્રામમવેક્ષયન્

રામોઽપિ વાડવશ્રેષ્ઠં જ્વલંતં સ્વેન તેજસા ।
તપોમૂર્તિધરં વીક્ષ્ય પ્રત્યુત્થાનમથાકરોત્

રામચંદ્રસ્તસ્ય પાદૌ સુચિરં નતવાન્મહાન્ ।
બ્રહ્મણ્યદેવપાવિત્ર્યં કૃતમદ્યતનોર્મમ

ઇતિ વાક્યં વદંસ્તસ્ય પાદયોઃ પતિતઃ પ્રભુઃ ।
સુરાસુરનમન્મૌલિમણિનીરાજિતાંઘ્રિકઃ

પ્રણતં તં નૃપશ્રેષ્ઠં વાડવેંદ્રો મહાતપાઃ ।
ગૃહીત્વા ભુજયોર્મધ્યમાલિલિંગ પ્રિયં પ્રભુમ્

કૌસલ્યાતનયસ્તં વા ઉચ્ચૈર્મણિમયાસને ।
સંસ્થાપ્ય ચ પદોર્યુગ્મં જલેનાક્ષાલયત્પ્રભુઃ

પાદાવનેજનોદં તુ મસ્તકેઽધાદ્ધરિઃ સ્વયમ્ ।
પવિત્રિતોઽદ્ય સગણઃ સકુટુંબ ઇતિ બ્રુવન્

ચંદનેન વિલિપ્યાથ ગાં ચ પ્રાદાત્પયસ્વિનીમ્ ।
ઉવાચ ચ વચો રમ્યં દેવદેવેંદ્ર સેવિતઃ

સ્વામિન્મખો મયા વાજિમેધસંજ્ઞઃ ક્રિયેત હ ।
સોયં ત્વચ્ચરણા યાતાદદ્યપૂર્ણો ભવિષ્યતિ

અદ્ય મે બ્રહ્મહત્યોત્થ પાપહાનિં કરિષ્યતિ ।
અશ્વમેધઃ ક્રતુર્યુષ્મચ્ચરણેન પવિત્રિતઃ

ઇતિ વાક્યં બ્રુવાણં તં રાજરાજેંદ્રસેવિતમ્ ।
આરણ્યક ઉવાચેદં હસન્માધ્વ્યા ગિરા મુનિઃ

સ્વામિંસ્તવ તુ યુક્તં હિ વચો બ્રહ્મણ્યભૂમિપ ।
ત્વન્મૂર્તયો મહારાજ બ્રાહ્મણા વેદપારગાઃ

ત્વં યદા બ્રહ્મપૂજાદિ શુભં કર્મ કરિષ્યસિ ।
તતોઽખિલા નૃપા વિપ્રં પૂજયિષ્યંતિ ભૂમિપ

ત્વયોક્તં યન્મહારાજ વિપ્રહત્યાપનુત્તયે ।
યાગં કરોમિ વિમલં તત્તુ હાસ્યકરં વચઃ

ત્વન્નામસ્મરણાન્મૂઢઃ સર્વશાસ્ત્રવિવર્જિતઃ ।
સર્વપાપાબ્ધિમુત્તીર્ય સ ગચ્છેત્પરમં પદમ્

સર્વવેદેતિહાસાનાં સારાર્થોઽયમિતિ સ્ફુટમ્ ।
યદ્રામનામસ્મરણં ક્રિયતે પાપતારકમ્

તાવદ્ગર્જંતિ પાપાનિ બ્રહ્મહત્યાસમાનિ ચ ।
ન યાવત્પ્રોચ્યતે નામ રામચંદ્ર તવ સ્ફુટમ્

ત્વન્નામગર્જનં શ્રુત્વા મહાપાતકકુંજરાઃ ।
પલાયંતે મહારાજ કુત્રચિત્સ્થાનલિપ્સયા

તસ્માત્તવ કથં હત્યા મહાપુણ્યદદર્શન ।
રામ ત્વત્સુકથાં શ્રુત્વા પૂતઃ સદ્યો ભવિષ્યતિ

મયા પૂર્વં કૃતયુગે ગંગાયાસ્તીરવાસિનામ્ ।
ઋષીણાં મુખતો વાક્યં શ્રુતમેતત્પુરાવિદામ્

તાવત્પાપભિયઃ પુંસાં કાતરાણાં સુપાપિનામ્ ।
યાવન્ન વદતે વાચા રામનામમનોહરમ્

તસ્માદ્ધન્યોઽહમધુના મમ સંસૃતિનાશનમ્ ।
સાંપ્રતં સુલભં રામચંદ્ર ત્વદ્દર્શનાદભૂત્

ઇત્યુક્તવંતં સ મુનિં પૂજયામાસ તત્ર વૈ ।
સર્વે મુનિજનાઃ સાધુ સાધુ વાક્યમિતિ બ્રુવન્

શેષ ઉવાચ।
અત્યાશ્ચર્યમભૂત્તત્ર તન્મે નિગદતઃ શૃણુ ।
વાત્સ્યાયનમુનિશ્રેષ્ઠ રામભક્તિપરાયણ

રામં દૃષ્ટ્વા મહારાજં યાદૃશં ધ્યાનગોચરમ્ ।
અત્યંતં હર્ષમાપન્નો જગાદ સ મુનીશ્વરાન્

મુનીશ્વરાઃ સંશૃણુત મદ્વાક્યં સુમનોહરમ્ ।
માદૃશઃ કો ન ભૂલોકે ભવિષ્યતિ સુભાગ્યવાન્

નાસ્તિ મત્સદૃશઃ કોપિ ન જાતો ન ભવિષ્યતિ ।
યદ્રામભદ્રો માં નત્વા સ્વાગતં પરિપૃષ્ટવાન્

યત્પાદપંકજરજઃ શ્રુતિમૃગ્યં સદૈવ હિ ।
સોઽદ્ય મત્પાદયોઃ પાથઃ પીત્વા પૂતમમન્યત

એવં પ્રવદતસ્તસ્ય બ્રહ્મસ્ફોટોઽભવત્તદા ।
નિર્ગતં તદ્ભવં તેજો વિવેશ રઘુનાયકે

પશ્યતાં સર્વલોકાનાં સરયૂતીરમંડપે ।
સાયુજ્યમુક્તિં સંપ્રાપ દુર્લ્લભાં યોગિભિર્જનૈઃ

દિવિ તૂર્યનિનાદોઽભૂદ્વીણાનાદોઽભવત્તદા ।
પુષ્પવૃષ્ટિઃ પપાતાગ્રે પશ્યતાં ચિત્રમદ્ભુતમ્

મુનયોઽપ્યેતદીક્ષિત્વા પ્રશંસંતો મુનીશ્વરમ્ ।
કૃતાર્થોયં મુનિશ્રેષ્ઠો યદ્રામવપુષીક્ષિતઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે શેષવાત્સ્યાયનસંવાદે રામાશ્વમેધે આરણ્યકમુનેર્વિષ્ણુલોકગમનંનામ સપ્તત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ