પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.29

શેષ ઉવાચ।
તે તુ તાતવચઃ શ્રુત્વા હર્ષિતાઃ સંપ્રહારિણઃ ।
તથેત્યૂચુર્મહારાજં રામદર્શનલાલસમ્

પુત્રા ઊચુઃ।
રાજન્ભવત્પદાંભોજાન્નાન્યં જાનીમહે વયમ્ ।
યત્તવ સ્વાંતતો જાતં તદ્ભવત્વદ્ય વેગતઃ

અશ્વોઽયં નીયતાં તત્ર સિતચામરભૂષિતઃ ।
રત્નમાલાતિશોભાઢ્યશ્ચંદનાદિકચર્ચિતઃ

રાજ્યમાજ્ઞાફલં સ્વામિન્કોશા બહુસમૃદ્ધયઃ ।
વાસાંસિ સુમહાર્હાણિ સૂક્ષ્માણિ સુગુણાનિ ચ

ચંદનં ચંદ્રકં ચૈવ વાજિનઃ સુમનોહરાઃ ।
હસ્તિનસ્તુ મદોદ્ધૂતા રથાઃ કાંચનકૂબરાઃ

વિચિત્રતરવર્ણાદિ નાનાભૂષણભૂષિતાઃ ।
દાસ્યઃ શતસહસ્રં ચ દાસાશ્ચ સુમનોરમાઃ

મણયઃ સૂર્યસંકાશા રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ।
મુક્તાફલાનિ શુભ્રાણિ ગજકુંભભવાનિ ચ

વિદ્રુમાઃ શતસાહસ્રા યદ્યદ્વસ્તુમહોદયમ્ ।
તત્સર્વં રામચંદ્રાય દેહિ રાજન્મહામતે

સુતાનસ્માન્કિંકરાન્નઃ સર્વાનર્પય ભૂપતે ।
કથં ન કુરુષેરાજંસ્તદધીનં નૃપાસનમ્

શેષ ઉવાચ।
ઇતિ પુત્રવચઃ શ્રુત્વા હર્ષિતોઽભૂન્મહીપતિઃ ।
ઉવાચ ચ સુતાન્વીરાન્સ્વવાક્યકરણોદ્યતાન્

રાજોવાચ।
આનયંતુ હયં સર્વે સન્નદ્ધાઃ શસ્ત્રપાણયઃ ।
નાનારથપરીવારાસ્તતો યાસ્યે નૃપં પ્રતિ

શેષ ઉવાચ।
ઇતિ રાજ્ઞોવચઃ શ્રુત્વા વિચિત્રો દમનસ્તથા ।
સુકેતુઃ સમરે શૂરા જગ્મુસ્તસ્યાજ્ઞયોદ્યતાઃ

તે ગત્વાથ પુરીં શૂરા વાજિનં સુમનોરમમ્ ।
સિતચામરસંયુક્તં સ્વર્ણપત્રાદ્યલંકૃતમ્

રત્નમાલાવિભૂષાઢ્યં ચિત્રપત્રેણશોભિતમ્ ।
વિચિત્રમણિભૂષાઢ્યં મુક્તાજાલસ્વલંકૃતમ્

રજ્જ્વા ધૃતં મહાવીરૈઃ પૂર્વતઃ પૃષ્ઠતો ભટૈઃ ।
મહાશસ્ત્રાસ્ત્રસંયુક્તૈઃ સર્વશોભાસમન્વિતૈઃ

સિતાતપત્રમસ્યોચ્ચૈર્ભાતિ મૂર્ધનિ વાજિનઃ ।
સુચામરદ્વયં યસ્ય ધ્રિયતે પુરતો મુહુઃ

કૃષ્ણાગર્વાદિધૂપૈશ્ચ ધૂપિતં વાયુવેગિનમ્ ।
રાજ્ઞઃ પુરો નિનાયાશ્વં હયમેધસ્ય સત્ક્રતોઃ

તમાનીતં હયં દૃષ્ટ્વા રત્નમાલાવિભૂષિતમ્ ।
મનોજવં કામરૂપં જહર્ષ મતિમાન્નૃપઃ

જગામ પદ્ભ્યાં શત્રુઘ્નં રાજચિહ્નાદ્યલંકૃતઃ ।
સ્વપુત્રપૌત્રૈઃ સંયુક્તો રાજા પરમધાર્મિકઃ

યયૌ કર્તું ધનાનાં સ સદ્વ્યયં ચલગામિનામ્ ।
એતદ્વિનશ્વરં મત્વા દુઃખદં સક્તચેતસામ્

શત્રુઘ્નં સ દદર્શાથ સિતચ્છત્રેણ શોભિતમ્ ।
ચામરૈર્વીજ્યમાનઞ્ચ સેવકૈઃ પુરતઃ સ્થિતૈઃ

સુમતિં પરિપૃચ્છંતં રામચંદ્રકથાનકમ્ ।
ભયવાર્તાવિનિર્મુક્તં વીરશોભાસ્વલંકૃતમ્

વીરૈઃ કોટિભિરાકીર્ણં વાજિપાલનકાંક્ષિભિઃ ।
વાનરાણાં સહસ્રૈશ્ચ સમંતાત્પરિવારિતમ્

દૃષ્ટ્વા શત્રુઘ્નચરણૌ પ્રણનામ સપુત્રકઃ ।
ધન્યોઽહમિતિ સંહૃષ્ટો વદન્રામૈકમાનસઃ

શત્રુઘ્નસ્તં પ્રણયિનં દૃષ્ટ્વા રાજાનમુદ્ભટમ્ ।
ઉત્થાયાસનતઃ સર્વૈર્ભટૈર્દોર્ભ્યાં સ સસ્વજે

દૃઢં સંપૂજ્ય રાજા તં શત્રુઘ્નં પરવીરહા ।
ઉવાચ હર્ષમાપન્નો ગદ્ગદસ્વરયા ગિરા

સુબાહુરુવાચ।
અદ્ય ધન્યોસ્મિ સસુતઃ સકુટુંબઃ સવાહનઃ ।
યદ્યુષ્મચ્ચરણૌ દ્રક્ષ્યે નૃપકોટિભિરીડિતૌ

અજ્ઞાનિના સુતેનાયં ગૃહીતો વાજિનાં વરઃ ।
દમનેનાનયં ત્વસ્ય ક્ષમસ્વ કરુણાનિધે

ન જાનાતિ રઘૂત્તંસં સર્વદેવાધિદૈવતમ્ ।
લીલયા વિશ્વસ્રષ્ટારં હંતારમપિ પાલકમ્

ઇદં રાજ્યં સમૃદ્ધાંગં સમૃદ્ધબલવાહનમ્ ।
ઇમે કોશા ધનૈઃ પૂર્ણા ઇમે પુત્રા ઇમે વયમ્

સર્વે વયં રામનાથાસ્ત્વદાજ્ઞા પ્રતિપાલકાઃ ।
ગૃહાણ સર્વં સફલં ન મેઽસ્તિ ક્વચિદુન્મતમ્

ક્વાસૌ હનૂમાન્રામસ્ય ચરણાંભોજષટ્પદઃ ।
યત્પ્રસાદાદહં પ્રાપ્સ્યે રાજરાજસ્ય દર્શનમ્

સાધૂનાં સંગમે કિં કિં પ્રાપ્યતે ન મહીતલે ।
યત્પ્રસાદાદહં મૂઢો બ્રહ્મશાપમતીતરમ્

દૃષ્ટ્વા ત્વદ્ય મહારાજં પદ્મપત્રનિભેક્ષણમ્ ।
પ્રાપ્સ્યામિ જન્મનઃ સર્વં ફલં દુર્લભમત્ર ચ

મમ તાવદ્ગતં ચાયુર્બહુરામવિયોગિનઃ ।
સ્વલ્પમુર્વરિતં તત્ર કથં દ્રક્ષ્યે રઘૂત્તમમ્

મહ્યં દર્શયતં રામં યજ્ઞકર્મવિચક્ષણમ્ ।
યદંઘ્રિરજસાપૂતા શિલાભૂતા મુનિપ્રિયા

કાકઃ પરં પદં પ્રાપ્તો યદ્બાણસ્પર્શનાત્ખગઃ ।
અનેકે યસ્ય વક્ત્રાબ્જં વીક્ષ્ય સંખ્યે પદં ગતાઃ

યે ત્વસ્ય રઘુનાથસ્ય નામ ગૃહ્ણંતિ સાદરાઃ ।
તે યાંતિ પરમં સ્થાનં યોગિભિર્યદ્વિચિંત્યતે

ધન્યાયોધ્યાભવા લોકા યે રામમુખપંજમ્ ।
સ્વલોચનપુટૈઃ પીત્વા સુખં યાંતિ મહોદયમ્

ઇતિ સંભાષ્ય નૃપતિં વાહં રાજ્યં ધનાનિ ચ ।
સર્વં સમર્પ્ય ચાવોચત્કિંકરોસ્મિ મહીપતે

ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય રાજ્ઞઃ પરપુરંજયઃ ।
પ્રત્યુવાચેતિ તં ભૂપં વાગ્મી વાક્યવિશારદઃ

શત્રુઘ્ન ઉવાચ।
કથં રાજન્નિદં બ્રૂષે ત્વં વૃદ્ધો મમ પૂજિતઃ ।
સર્વં ત્વદીયં ત્વદ્રાજ્યં દમનો વિદધાત્વયમ્

ક્ષત્ત્રિયાણામિદં કૃત્યં યત્સંગ્રામવિધાયકમ્ ।
સર્વં રાજ્યં ધનં ચેદં પ્રતિયાતુ મમાજ્ઞયા

યથા મે રઘુનાથસ્તુ પૂજ્યો વાઙ્મનસા સદા ।
તથા ત્વમપિ મત્પૂજ્યો ભવિષ્યસિ મહીપતે

ભવાન્સજ્જો ભવત્વદ્ય હયસ્યાનુગમં પ્રતિ ।
સન્નદ્ધઃ કવચી ખડ્ગી ગજાશ્વરથસંયુતઃ

ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય શત્રુઘ્નસ્ય મહીપતિઃ ।
પુત્રં રાજ્યેઽભિષેચ્યૈવ શત્રુઘ્નેન સુપૂજિતઃ

મહારથૈઃ પરિવૃતો નિજં પુત્રં રણાંગણે ।
પુષ્કલેન હતં ભૂપઃ સંસ્કૃત્ય વિધિપૂર્વકમ્

ક્ષણં શુશોચ તત્ત્વજ્ઞો લોકદૃષ્ટ્યા મહારથઃ ।
જ્ઞાનેનાનાશયચ્છોકં રઘુનાથમનુસ્મરન્

સજ્જીભૂતો રથે તિષ્ઠન્મહાસૈન્યસમાવૃતઃ ।
આજગામ સ શત્રુઘ્નં મહારથિપુરસ્કૃતઃ

રાજા તમાગતં દૃષ્ટ્વા સર્વસૈન્યસમન્વિતમ્ ।
ગંતું ચકાર ધિષણાં હયવર્યસ્ય પાલને

સોઽશ્વો વિમોચિતસ્તેન ભાલે પત્રેણ ચિહ્નિતઃ ।
વામાવર્તં ભ્રમન્પ્રાયાત્પૌર્વાઞ્જનપદાન્બહૂન્

તત્રતત્રત્ય ભૂપાલૈર્મહાશૂરાભિપૂજિતૈઃ ।
પ્રણતિઃ ક્રિયતે તસ્ય ન કોપિ તમગૃહ્ણત

કેચિદ્વાસાંસિ ચિત્રાણિ કેચિદ્રાજ્યં સ્વકં મહત્ ।
કેચિદ્ધનં જનં કેચિદાનીય પ્રણમંતિ તમ્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે શેષવાત્સ્યાયનસંવાદે રામાશ્વમેધે શત્રુઘ્નસ્ય સુબાહુના સહ નિર્યાણંનામ એકોનત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ