પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 3.6

ઋષય ઊચુઃ-।
યદિદં ભારતં વર્ષં પુણ્યં પુણ્યવિધાયકમ્ ।
તત્સર્વં નઃ સમાચક્ષ્વ ત્વં હિ નો બુદ્ધિમાન્મતઃ

સૂત ઉવાચ-।
અત્ર તે કીર્ત્તયિષ્યામિ વર્ષં ભારતમુત્તમમ્ ।
પ્રિય મિત્રસ્ય દેવસ્ય મનોર્વૈવસ્વતસ્ય ચ

પૃથોશ્ચ પ્રાજ્ઞ વૈ ન્યસ્ય તથૈક્ષ્વાકોર્મહાત્મનઃ ।
યયાતેરંબરીષસ્ય માંધાતુર્નહુષસ્ય ચ

તથૈવ મુચુકુંદસ્ય કુબેરોશીનરસ્ય ચ ।
ઋષભસ્ય તથૈલસ્ય નૃગસ્ય નૃપતેસ્તથા

કુશિકસ્યૈવ રાજર્ષેર્ગાધેશ્ચૈવ મહાત્મનઃ ।
સોમસ્ય ચૈવ રાજર્ષેર્દિલીપસ્ય તથૈવ ચ

અન્યેષાં ચ મહાભાગાઃ ક્ષત્રિયાણાં બલીયસામ્ ।
સર્વેષામેવ ભૂતાનાં પ્રિયં ભારતમુત્તમમ્

તતો વર્ષં પ્રવક્ષ્યામિ યથાશ્રુતમહો દ્વિજાઃ ।
મહેંદ્રો મલયઃસહ્યઃ શુક્તિમાનૃક્ષવાનપિ

વિંધ્યશ્ચ પારિયાત્રશ્ચ સપ્તૈતે કુલપર્વતાઃ ।
તેષાં સહસ્રશો વિપ્રા પર્વતાસ્તે સમીપતઃ

અવિજ્ઞાતાઃ સારવંતો વિપુલાશ્ચિત્રસાનવઃ ।
અન્યે તુ યે પરિજ્ઞાતા હ્રસ્વા હ્રસ્વોપજીવિનઃ

આર્યમ્લેચ્છસધર્માણસ્તે મિશ્રાઃ પુરુષા દ્વિજાઃ ।
નદીં પિબંતિ વિમલાં ગંગાં સિંધુંસરસ્વતીમ્

ગોદાવરીં નર્મદાં ચ બહૂદાં ચ મહાનદીમ્ ।
શતદ્રું ચંદ્રભાગાં ચ યમુનાં ચ મહાનદીમ્

દૃષદ્વતીં વિતસ્તાં ચ વિપાપાં સ્વચ્છવાલુકામ્ ।
નદીં વેત્રવતીં ચૈવ કૃષ્ણાં વેણીં ચ નિમ્નગામ્

ઇરાવતીં વિતસ્તાં ચ પયોષ્ણીં દેવિકામપિ ।
વેદસ્મૃતિં વેદશિરાં ત્રિદિવાં સિંધુલા કૃમિમ્

કરીષિણીં ચિત્રવહાં ત્રિસેનાં ચૈવ નિમ્નગામ્ ।
ગોમતીં ધૂતપાપાં ચ ચંદનાં ચ મહાનદીમ્

કૌશિકીં ત્રિદિવાં હૃદ્યાં નાચિતાં રોહિતારણીમ્ ।
રહસ્યાં શતકુંભાં ચ સરયૂં ચ દ્વિજોત્તમાઃ

ચર્મણ્વતીં વેત્રવતીં હસ્તિસોમાં દિશં તથા ।
શરાવતીં પયોષ્ણીં ચ ભીમાં ભીમરથીમપિ

કાવેરીં ચુલુકાં ચાપિ તાપીં શતમલામપિ ।
નીવારાં મહિતાં ચાપિ સુપ્રયોગાં તથા નદીમ્

પવિત્રાં કૃષ્ણલાં સિંધું વાજિનીં પુરમાલિનીમ્ ।
પૂર્વાભિરામાં વીરાં ચ ભીમાં માલાવતીં તથા

પલાશિનીં પાપહરાં મહેંદ્રાં પટલાવતીમ્ ।
કરીષિણીમસિક્નીં ચ કુશચીરીં મહાનદીમ્

મરુતાં પ્રવરાં મેનાં હેમાં ઘૃતવતીં તથા ।
અનાવતીમનુષ્ણાં ચ સેવ્યાં કાપીં ચ સત્તમાઃ

સદાવીરામધૃષ્યાં ચ કુશચીરાં મહાનદીમ્ ।
રથચિત્રાં જ્યોતિરથાં વિશ્વામિત્રાં કપિંજલામ્

ચંદ્રાવહફલદ્યં ચૈવ કુચીરામંબુવાહિનીમ્ ।
વૈનદીં પિંગલાં વેણાં તુંગવેગાં મહાનદીમ્

વિદિશાં કૃષ્ણવેણાં ચ તામ્રાં ચ કપિલામપિ ।
ધેનું સકામાં વેદસ્વાં હવિઃસ્રાવાં મહાપથામ્

શિપ્રાં ચ પિચ્છલાં ચૈવ ભારદ્વાજીં ચ નિમ્નગામ્ ।
કૌર્ણિકીં નિમ્નગાં શોણાં બાહુદામથ ચંદ્રમામ્

દુર્ગામંતઃ શિલાં ચૈવ બ્રહ્મમેધ્યાં દૃષદ્વતીમ્ ।
પરોક્ષામથ રોહીં ચ તથા જંબૂનદીમપિ

સુનાસાં તમસાં દાસીં સામાન્યાં વરણામસિમ્ ।
નીલાં ધૃતિકરીં ચૈવ પર્ણાશાં ચ મહાનદીમ્

માનવીં વૃષભાં ભાસાં બ્રહ્મમેધ્યાં દૃષદ્વતીમ્ ।
એતાશ્ચાન્યાશ્ચ બહુલા મહાનદ્યો દ્વિજર્ષભાઃ

સદા નિરામયાં કૃષ્ણાં મંદગાં મંદવાહિનીમ્ ।
બ્રાહ્મણીં ચ મહાગૌરીં દુર્ગામપિ ચ સત્તમાઃ

ચિત્રોત્પલાં ચિત્રરથામતુલાં રોહિણીં તથા ।
મંદાકિનીં વૈતરણીં કોકાં ચાપિ મહાનદીમ્

શુક્તિમતીમનંગાં ચ તથૈવ વૃષસાહ્વયામ્ ।
લોહિત્યાં કરતોયાં ચ તથૈવ વૃષકાત્વયામ્

કુમારીમૃષિતુલ્યાં ચ મારિષાં ચ સરસ્વતીમ્ ।
મંદાકિનીં સુપુણ્યાં ચ સર્વાં ગંગાં ચ સત્તમાઃ

વિશ્વસ્ય માતરઃ સર્વાઃ સર્વાશ્ચૈવ મહાફલાઃ ।
તથા નદ્યઃ સુપ્રકાશાઃ શતશોથ સહસ્રશઃ

ઇત્યેતા સરિતો વિપ્રાઃ સમાખ્યાતા યથાસ્મૃતિ ।
અતઊર્દ્ધ્વં જનપદાન્નિબોધ ગદતો મમ

તત્રેમે કુરુપાંચાલાઃ શાલ્વમાત્રેય જાંગલાઃ ।
શૂરસેનાઃ પુલિંદાશ્ચ બૌધામાલાસ્તથૈવ ચ

મત્સ્યાઃ કુશટ્ટાઃ સૌગંધ્યાઃ કુત્સપાઃ કાશિકોશલાઃ ।
ચેદિમત્સ્યકરૂષાશ્ચ ભોજાઃ સિંધુપુલિંદકાઃ

ઉત્તમાશ્ચ દશાર્ણાશ્ચ મેકલાશ્ચોત્કલૈઃ સહ ।
પંચાલાઃ કોશલાશ્ચૈવ નૈકપૃષ્ઠયુગંધરાઃ

બોધા મદ્રાઃ કલિંગાશ્ચ કાશયો પરકાશયઃ ।
જઠરાઃ કુકુરાશ્ચૈવ સુદશાર્ણાઃ સુસત્તમાઃ

કુંતયોઽવંતયશ્ચૈવ તથૈવાપરકુંતયઃ ।
ગોમંતા મલ્લકાઃ પુંડ્રાઃ વિદર્ભા નૃપવાહિકાઃ

અશ્મકાઃ સોત્તરાશ્ચૈવ ગોપરાષ્ટ્રાઃ કનીયસઃ ।
અધિરાજ્યકુશટ્ટાશ્ચ મલ્લરાષ્ટ્રાશ્ચ કેરલાઃ

માલવાશ્ચોપવાસ્યાશ્ચ ચક્રાવક્રાલયાઃ શકાઃ ।
વિદેહા મગધાઃ સદ્મા મલજા વિજયાસ્તથા

અંગા વંગાઃ કલિંગાશ્ચ યકૃલ્લોમાન એવ ચ ।
મલ્લાઃ સુદેષ્ણાઃ પ્રહ્લાદા મહિષાઃ શશકાસ્તથા

બાહ્લિકા વાટધાનાશ્ચ આભીરાઃ કાલતોયકાઃ ।
અપરાંતાઃ પરાંતાશ્ચ પંકલાશ્ચર્મચંડિકાઃ

અટવીશેખરાશ્ચૈવ મેરુભૂતાશ્ચ સત્તમાઃ ।
ઉપાવૃતાનુપાવૃતાઃ સુરાષ્ટ્રાઃ કેકયાસ્તથા

કુટ્ટાપરાંતા માહેયાઃ કક્ષાઃ સામુદ્ર નિષ્કુટાઃ ।
અંધાશ્ચ બહવો વિપ્રા અંતર્ગિર્યસ્તથૈવ ચ

બહિર્ગિર્ય્યોંગમલદા મગધા માલવાર્ઘટાઃ ।
સત્ત્વતરાઃ પ્રાવૃષેયાઃ ભાર્ગવાશ્ચ દ્વિજર્ષભાઃ

પુંડ્રા ભાર્ગાઃ કિરાતાશ્ચ સુદેષ્ણા ભાસુરાસ્તથા ।
શકા નિષાદા નિષધાસ્તથૈવાનર્ત નૈઋતાઃ

પૂર્ણલાઃ પૂતિમત્સ્યાશ્ચ કુંતલા કુશકાસ્તથા ।
તરિગ્રહાશ્શૂરસેના ઈજિકાઃ કલ્પકારણાઃ

તિલભાગામસારાશ્ચ મધુમત્તાઃ કકુંદકાઃ ।
કાશ્મીરાઃ સિંધુસૌવીરા ગાંધારા દર્શકાસ્તથા

અભીસારાઃ કુદ્રુતાશ્ચ સૌરિલા બાહ્લિકાસ્તથા ।
દર્વી ચ માલવા દર્વા વાતજામરથોરગાઃ

બલરટ્ટાસ્તથા વિપ્રાઃ સુદામાનઃ મુમલ્લિકાઃ ।
બંધાકરીકષાશ્ચૈવ કુલિંદા ગંધિકાસ્તથા

વનાયવોદશાઃ પાર્શ્વરોમાણઃ કુશબિંદવઃ ।
કાચ્છા ગોપાલકચ્છાશ્ચ જાંગલાઃ કુરુવર્ણકાઃ

કિરાતાબર્બરાઃ સિદ્ધા વૈદેહાસ્તામ્રલિપ્તિકાઃ ।
ઔડ્રમ્લેચ્છાઃ સસૈરિંદ્રાઃ પાર્વતીયાશ્ચ સત્તમાઃ

અથાપરે જનપદા દક્ષિણા મુનિપુંગવાઃ ।
દ્રવિડાઃ કેરલાઃ પ્રાચ્યા મૂષિકા બાલમૂષિકાઃ

કર્ણાટકા માહિષકા વિકંધા મૂષિકાસ્તથા ।
ઝલ્લિકાઃ કુંતલાશ્ચૈવ સૌહૃદાનલકાનનાઃ

કૌક્કુટકાસ્તથા બોલાઃ કોકણા મણિવાલકાઃ ।
સમંગા કનકાશ્ચૈવ કુંકુરાંગારમારિષાઃ

ધ્વજિન્યુત્સવસંકેતાસ્ત્રિવર્ગા માલ્યસેનયઃ ।
વ્યૂઢકાઃ કોરકાઃ પ્રોષ્ટાઃ સંગવેગધરાસ્તથા

તથૈવ વિંદ્યરુલિકાઃ પુલિંદા બલ્વલૈઃ સહ ।
માલવા મલરાશ્ચૈવ તથૈવાપરવર્તકાઃ

કુલિંદાઃ કાલદાશ્ચૈવ ચંડકાઃ કુરટાસ્તથા ।
મુશલાસ્તનવાલાશ્ચ સતીર્થા પૂતિસૃંજયાઃ

અનિદાયાઃ શિવાટાશ્ચ તપનાઃ સૂતપાસ્તથા ।
ઋષિકાશ્ચ વિદર્ભાશ્ચ સ્તંગના પરતંગકાઃ

ઉત્તરાશ્ચાપરેમ્લેચ્છા જના હિ મુનિપુંગવાઃ ।
જવનાશ્ચ સકાંબોજા દારુણા મ્લેચ્છજાતયઃ

સકૃઘૃહાઃ કુલટ્યાશ્ચ હૂણા પારસિકૈઃ સહ ।
તથૈવ રમણાશ્ચાન્યાસ્તથા ચ દશમાલિકાઃ

ક્ષત્રિયોપનિવેશાશ્ચ વૈશ્યશૂદ્ર કુલાનિ ચ ।
શૂરાભીરાશ્ચ દરદાઃ કાશ્મીરાઃ પશુભિઃ સહ

ખાંડીકાશ્ચ તુષારાશ્ચ પદ્મગા ગિરિગહ્વરાઃ ।
આદ્રેયાઃ સભિરાદાજાસ્તથૈવ સ્તનપોષકાઃ

દ્રોષકાશ્ચ કલિંગાશ્ચ કિરાતાનાં ચ જાતયઃ ।
તોમરા હન્યમાનાશ્ચ તથૈવ કરભંજકાઃ

એતે ચાન્યે જનપદાઃ પ્રાચ્યોદીચ્યાસ્તથૈવ ચ ।
ઉદ્દેશમાત્રેણ મયા દેશાઃ સંકીર્તિતા દ્વિજાઃ ।
યથાગુણબલં ચાપિ ત્રિવર્ગસ્ય મહાફલમ્

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે સ્વર્ગખંડે ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ