પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 3.38

નારદ ઉવાચ-
વારાણસ્યાશ્ચ માહાત્મ્યં તસ્યાં તીર્થાનિ ચ પ્રભો ।
કથિતાનિ સમાસેન તીર્થાન્યન્યાનિ સંશૃણુ

તતો ગયાં સમાસાદ્ય બ્રહ્મચારી સમાહિતઃ ।
અશ્વમેધમવાપ્નોતિ ગમનાદેવ ભારત

યત્રાક્ષય્યવટો નામ ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ ।
પિતૄણાં તત્ર વૈ દત્તમક્ષયં ભવતિ પ્રભો

મહાનદ્યામુપસ્પૃશ્ય તર્પયેત્પિતૃદેવતાઃ ।
અક્ષયાન્પ્રાપ્નુયાલ્લોકાન્કુલં ચૈવ સમુદ્ધરેત્

તતો બ્રહ્મસરો ગચ્છેદ્બ્રહ્મારણ્યોપસેવિતમ્ ।
પુંડરીકમવાપ્નોતિ પ્રભાતમિવ શર્વરી

સરસિ બ્રહ્મણા તત્ર યૂપશ્રેષ્ઠઃ સમુચ્છ્રિતઃ ।
યૂપં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા વાજપેયફલં લભેત્

તતો ગચ્છેત રાજેંદ્ર ધેનુકં લોકવિશ્રુતમ્ ।
એકારાત્રોષિતો રાજન્પ્રયચ્છેત્તિલધેનુકામ્

સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા સોમલોકં વ્રજેદ્ધ્રુવમ્ ।
તત્ર ચિહ્નં મહારાજ અદ્યાપિ હિ ન સંશયઃ

કપિલા સહવત્સા વૈ પર્વતે વિચરત્યુતઃ ।
સવત્સાયાઃ પદાન્યસ્યા દૃશ્યંતેઽદ્યાપિ ભારત

તેષૂપસ્પૃશ્ય રાજેંદ્ર પદેષુ નૃપસત્તમ ।
યત્કિંચિદશુભં પાપં તત્પ્રણશ્યતિ ભારત

તતો ગૃધ્રવટં ગચ્છેત્સ્થાનં દેવસ્ય શૂલિનઃ ।
સ્નાયાત્તુ ભસ્મના તત્ર સંગમ્ય વૃષભધ્વજમ્

બ્રાહ્મણેન ભવેચ્ચીર્ણં વ્રતં દ્વાદશવાર્ષિકમ્ ।
ઇતરેષાં તુ વર્ણાનાં સર્વપાપં પ્રણશ્યતિ

ગચ્છેત તત ઉદ્યંતં પર્વતં ગીતનાદિતમ્ ।
સાવિત્રં તુ પદં તત્ર દૃશ્યતે ભરતર્ષભ

તત્ર સંધ્યામુપાસીત બ્રાહ્મણઃ સંશિતવ્રતઃ ।
ઉપાસ્તાહિ ભવેત્સંધ્યા તેન દ્વાદશવાર્ષિકી

યોનિદ્વારં ચ તત્રૈવ વિશ્રુતં ભરતર્ષભ ।
તત્રાભિગમ્ય મુચ્યેત પુરુષો યોનિસંકટાત્

શુક્લકૃષ્ણાવુભૌ પક્ષૌ ગયાયાં યો વસેન્નરઃ ।
પુનાત્યાસપ્તમં રાજન્કુલં નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ

એષ્ટવ્યા બહવઃ પુત્રા યદ્યપ્યેકો ગયાં વ્રજેત્ ।
યજેત વાશ્વમેધેન નીલં વા વૃષમુત્સૃજેત્

તતઃ ફલ્ગું વ્રજેદ્રાજંસ્તીર્થસેવી નરાધિપ ।
અશ્વમેધમવાપ્નોતિ સિદ્ધિં ચ પરમાં વ્રજેત્

તતો ગચ્છેત રાજેંદ્ર ધર્મપૃષ્ઠં સમાહિતઃ ।
યત્ર ધર્મો મહારાજ નિત્યમાસ્તે યુધિષ્ઠિર

ધર્મ્મં તત્રાભિસંગમ્ય વાજિમેધફલં લભેત્ ।
તતો ગચ્છેત રાજેંદ્ર બ્રહ્મણસ્તીર્થમુત્તમમ્

તત્રાભિગમ્ય બ્રહ્માણમર્ચયેન્નિયતવ્રતઃ ।
રાજસૂયાશ્વમેધાભ્યાં ફલં પ્રાપ્નોતિ ભારત

તતો રાજગૃહં ગચ્છેત્તીર્થસેવી નરાધિપ ।
ઉપસ્પૃશ્ય તતસ્તત્ર કક્ષીવાનિવ મોદતે

યક્ષિણ્યા નૈત્યકં તત્ર પ્રાગગ્નિપુરુષઃ શુચિઃ ।
યક્ષિણ્યાસ્તુ પ્રસાદેન મુચ્યતે બ્રહ્મહત્યયા

મણિનાગં તતો ગચ્છેદ્ગોસહસ્રફલં લભેત્ ।
નૈત્યકં ભુંજતે યસ્તુ મણિનાગસ્ય માનવઃ

દષ્ટસ્યાશીવિષેણાસ્ય ન વિષં ક્રમતે નૃપ ।
તત્રોષ્ય રજનીમેકાં સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

તતો ગચ્છેત બ્રહ્મર્ષેર્ગૌતમસ્ય વનં નૃપ ।
અહલ્યાયા હ્રદે સ્નાત્વા વ્રજેત પરમાં ગતિમ્

અભિગમ્ય શ્રિયં રાજન્વિંદતે શ્રિયમુત્તમામ્ ।
તત્રોદપાનો ધર્મ્મજ્ઞ ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ

તત્રાભિષેકં કુર્વીત વાજિમેધમવાપ્નુયાત્ ।
જનકસ્ય તુ રાજર્ષેઃ કૂપસ્ત્રિદશપૂજિતઃ

તત્રાભિષેકં કૃત્વા ચ વિષ્ણુલોકમવાપ્નુયાત્ ।
તતોઽવિનાશનં ગચ્છેત્સર્વપાપપ્રમોચનમ્

વાજિમેધમવાપ્નોતિ સોમલોકં ચ ગચ્છતિ ।
ગંડકીં ચ સમાસાદ્ય સર્વતીર્થજલોદ્ભવામ્

વાજપેયમવાપ્નોતિ સૂર્યલોકં ચ ગચ્છતિ ।
તતો ધ્રુવસ્ય ધર્મજ્ઞ સમાવિશ્ય તપોવનમ્

ગુહ્યકેષુ મહાભાગ મોદતે નાત્ર સંશયઃ ।
કર્મદાં તુ સમાસાદ્ય નદીં સિદ્ધનિષેવિતામ્

પુંડરીકમવાપ્નોતિ સોમલોકં ચ ગચ્છતિ ।
તતો વિશાલામાસાદ્ય નદીં ત્રૈલોક્યવિશ્રુતામ્

અગ્નિષ્ટોમમવાપ્નોતિ સ્વર્ગલોકં ચ ગચ્છતિ ।
અથ માહેશ્વરીં ધારાં સમાસાદ્ય નરાધિપ

અશ્વમેધમવાપ્નોતિ કુલં ચૈવ સમુદ્ધરેત્ ।
દિવૌકસાં પુષ્કરિણીં સમાસાદ્ય નરઃ શુચિઃ

ન દુર્ગતિમવાપ્નોતિ વાજપેયં ચ વિંદતિ ।
અથ માહેશપદં ગચ્છેદ્બ્રહ્મચારી સમાહિતઃ

માહેશ્વરપદે સ્નાત્વા વાજિમેધફલં લભેત્ ।
તત્ર કોટિસ્તુ તીર્થાનાં વિશ્રુતા ભરતર્ષભ

કૂર્મરૂપેણ રાજેંદ્ર અસુરેણ દુરાત્મના ।
હ્રિયમાણા હૃતા રાજન્વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના

તત્રાભિષેકં કુર્વીત તીર્થકોટ્યાં નરાધિપ ।
પુંડરીકમવાપ્નોતિ વિષ્ણુલોકં ચ ગચ્છતિ

તતો ગચ્છેન્નરશ્રેષ્ઠ સ્થાનં નારાયણસ્ય ચ ।
સદા સન્નિહિતો યત્ર હરિર્વસતિ ભારત

યત્ર બ્રહ્માદયો દેવા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ ।
આદિત્યાવસવોરુદ્રા જનાર્દનમુપાસતે

શાલગ્રામ ઇતિ ખ્યાતો વિષ્ણોરદ્ભુતકર્મણઃ ।
અભિગમ્ય ત્રિલોકેશં વરદં વિષ્ણુમચ્યુતમ્

અશ્વમેધમવાપ્નોતિ વિષ્ણુલોકં ચ ગચ્છતિ ।
તત્રોદપાનો ધર્મજ્ઞ સર્વપાપપ્રમોચનઃ

સમુદ્રાસ્તત્રચત્વારઃ કૂપે સન્નિહિતાઃ સદા ।
તત્રોપસ્પૃશ્ય રાજેંદ્ર ન દુર્ગતિમવાપ્નુયાત્

અભિગમ્ય મહાદેવં વરદં વિષ્ણુમવ્યયમ્ ।
વિરાજતે યથા સોમ ઋણૈર્મુક્તો યુધિષ્ઠિર

જાતિસ્મરં ઉપસ્પૃશ્ય શુચિઃ પ્રયતમાનસઃ ।
જાતિસ્મરત્વં પ્રાપ્નોતિ સ્નાત્વા તત્ર ન સંશયઃ

વટેશ્વરપુરં ગત્વા અર્ચયિત્વા ચ કેશવમ્ ।
ઈપ્સિતાઁલ્લભતે લોકાનુપવાસાન્ન સંશયઃ

તતસ્તુ વામનં ગત્વા સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ।
અભિવાદ્ય હરિં દેવં ન દુર્ગતિમવાપ્નુયાત્

ભરતસ્યાશ્રમં ગત્વા સર્વપાપપ્રમોચનમ્ ।
કૌશિકીં તત્ર સેવેત મહાપાતકનાશિનીમ્

રાજસૂયસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિમાનવઃ ।
તતો ગચ્છેત ધર્મજ્ઞ ચંપકારણ્યમુત્તમમ્

તત્રોષ્ય રજનીમેકાં ગોસહસ્રફલં લભેત્ ।
અથ ગોવિંદમાસાદ્ય તીર્થં પરમસમ્મતમ્

ઉપોષ્ય રજનીમેકામગ્નિષ્ટોમફલં લભેત્ ।
તત્ર વિશ્વેશ્વરં દૃષ્ટ્વા દેવ્યા સહ મહાદ્યુતિમ્

મિત્રાવરુણયોર્લોકાન્પ્રાપ્નુયાદ્ભરતર્ષભ ।
ત્રિરાત્રોપોષિતસ્તત્ર અગ્નિષ્ટોમફલં લભેત્

કન્યાવસથમાસાદ્ય નિયતો નિયતાશનઃ (આવસથ્ય)।
મનોઃ પ્રજાપતેર્લોકાનાપ્નોતિ ભરતર્ષભ

કન્યાયાં યે પ્રયચ્છંતિ દાનમણ્વપિ ભારત ।
તદક્ષયમિતિ પ્રાહુરૃષયઃ સંશિતવ્રતાઃ

નિષ્ઠાવાસં સમાસાદ્ય ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્ ।
અશ્વમેધમવાપ્નોતિ વિષ્ણુલોકં ચ ગચ્છતિ

યે તુ દાનં પ્રયચ્છંતિ નિષ્ઠાયાઃ સંગમે નરાઃ ।
તે યાંતિ નરશાર્દૂલ બ્રહ્મલોકમનામયમ્

તત્રાશ્રમો વસિષ્ઠસ્ય ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ ।
તત્રાભિષેકં કુર્વાણો વાજપેયમવાપ્નુયાત્

દેવકૂટં સમાસાદ્ય દેવર્ષિગણસેવિતમ્ ।
અશ્વમેધમવાપ્નોતિ કુલં ચૈવ સમુદ્ધરેત્

તતો ગચ્છેત રાજેંદ્ર કૌશિકસ્ય મુનેર્હ્રદમ્ ।
તત્ર સિદ્ધિં પરાં પ્રાપ વિશ્વામિત્રોઽથ કૌશિકઃ

યત્ર માસં વસેદ્ધીરઃ કૌશિક્યાં ભરતર્ષભ ।
અશ્વમેધસ્ય યત્પુણ્યં તન્માસેનાધિગચ્છતિ

સર્વતીર્થવરં ચૈવ યો વસેત મહાહ્રદમ્ ।
ન દુર્ગતિમવાપ્નોતિ વિંદ્યાદ્બહુસુવર્ણકમ્

કુમારમભિગમ્યાથ વીરાશ્રમનિવાસિનમ્ ।
અશ્વમેધમવાપ્નોતિ શક્રલોકં સ ગચ્છતિ

નંદિન્યાં ચ સમાસાદ્ય કૂપં ત્રિદશસેવિતમ્ ।
નરમેધસ્ય યત્પુણ્યં તત્પ્રાપ્નોતિ કુરૂદ્વહ

કાલિકાસંગમે સ્નાત્વા કૌશિક્યારુણયોર્યતઃ ।
ત્રિરાત્રોપોષિતો વિદ્વાન્સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

ઉર્વશીતીર્થમાસાદ્ય તથા સોમાશ્રમં બુધઃ ।
કુંભકર્ણાશ્રમે સ્નાત્વા પૂજ્યતે ભુવિ માનવઃ

તથા કોકામુખે સ્નાત્વા બ્રહ્મચારી સમાહિતઃ ।
જાતિસ્મરત્વં પ્રાપ્નોતિ દૃષ્ટમેતત્પુરાતનૈઃ

સકૃન્નદીં સમાસાદ્ય કૃતાર્થો ભવતિ દ્વિજઃ ।
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા સ્વર્ગલોકં ચ ગચ્છતિ

ઋષભદ્વીપમાસાદ્ય સેવ્ય ક્રૌંચનિષૂદનમ્ ।
સરસ્વત્યામુપસ્પૃશ્ય વિમાનસ્થો વિરાજતે

ઔદ્યાનકં મહારાજ તીર્થં મુનિનિષેવિતમ્ ।
તત્રાભિષેકં કુર્વીત સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

બ્રહ્મતીર્થં સમાસાદ્ય પુણ્યં બ્રહ્મર્ષિસેવિતમ્ ।
વાજપેયમવાપ્નોતિ નરો નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ

તતશ્ચંપાં સમાસાદ્ય ભાગીરથ્યાં કૃતોદકઃ ।
દંડાર્પણં સમાસાદ્ય ગોસહસ્રફલં લભેત્

લાવિઢિકાં તતો ગચ્છેત્પુણ્યાં પુણ્યનિષેવિતામ્ ।
વાજપેયમવાપ્નોતિ વિમાનસ્થશ્ચ પૂજ્યતે

ઇતિ શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે સ્વર્ગખંડે ગયાદિતીર્થમાહાત્મ્યકથનંનામ અષ્ટત્રિંશોઽધ્યાયઃ