પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.43

ત્રયશ્ચત્વારિંશત્તમોઽધ્યાયઃ

સુકલોવાચ-
એવં તે શૂકરાઃ સર્વે યુદ્ધાય સમુપસ્થિતાઃ ।
પુરઃ સ્થિતસ્ય તે રાજ્ઞો હ્યવતસ્થુશ્ચ લુબ્ધકાઃ

મહાવરાહો રાજેંદ્ર ગિરિસાનું સમાશ્રિતઃ ।
મહતા યૂથભાવેન વ્યૂહં કૃત્વા પ્રતિષ્ઠતિ

કપિલઃ સ્થૂલપીનાંગો મહાદંષ્ટ્રો મહામુખઃ ।
દુઃસહઃ શૂકરો રાજન્ગર્જતે ચાતિભૈરવમ્

તાનપશ્યન્મહારાજઃ શાલતાલવનાશ્રયાન્ ।
તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા મનુપુત્રઃ પ્રતાપવાન્

ગૃહ્યતાં શૂર વારાહો વિધ્યતાં બલદર્પિતઃ ।
એવમાભાષ્ય તાન્વીરો મનુપુત્રઃ પ્રતાપવાન્

અથ તે લુબ્ધકાઃ સર્વે મૃગયા મદમોહિતાઃ ।
સંનદ્ધા દંશિતાઃ સર્વે શ્વભિઃ સાર્દ્ધં પ્રજગ્મિરે

હર્ષેણ મહતાવિષ્ટો રાજરાજો મહાબલઃ ।
અશ્વારૂઢઃ સુસૈન્યેન ચતુરંગેણ સંયતઃ

ગંગાતીરં સમાયાતો મેરૌ ગિરિવરોત્તમે ।
રત્નધાતુસમાકીર્ણે નાનાવૃક્ષૈરલંકૃતે

સુકલોવાચ-
યો બલધામ મરીચિચયકરનિકરમયપ્રોત્તુંગોઽત્યુચ્ચમ્ ।
ગગનમેવ સંપ્રાપ્તો નાના નગાચરિતશોભો ગિરિરાજો ભાતિ

યોજનબહલવિમલ ગંગાપ્રવાહ સમુચ્ચરત્તીરવીચીતરંગભંગૈર્મુક્તાફલસદૃશૈર્નિર્મલાંબુકણૈઃ ।
સર્વત્ર પ્રક્ષાલિત ધવલતલશિલાતલોગિરીંદ્ર સુઃશ્રિયાયુક્તઃ

દેવૈશ્ચારણકિન્નરૈઃ પરિવૃતો ગંધર્વવિદ્યાધરૈઃ સિદ્ધૈરપ્સરસાંગણૈર્મુનિજનૈર્નાગેંદ્ર વિદ્યાધરૈઃ ।
શ્રીખંડૈર્બહુચંદનૈસ્સસરલૈઃ શાલૈસ્તમાલૈર્ગિરી રુદ્રા ક્ષૈર્વરસિદ્ધિદાયકઘનૈઃ કલ્પદ્રુમૈઃ શોભતે

નાનાધાતુવિચિત્રો વૈ નાનારત્નવિચિત્રિતૈઃ ।
વિમાનૈઃ કાંચનૈર્દંડૈઃ કલત્રૈરુપશોભતે

નાલિકેરવનૈર્દિવ્યૈઃ પૂગવૃક્ષૈર્વિરાજતે ।
દિવ્યપુન્નાગબકુલૈઃ કદલીખંડમંડિતૈઃ

પુષ્પકૈશ્ચંપકૈરદ્રિ પાઃટલૈઃ કેતકૈસ્તથા ।
નાનાવલ્લીવિતાનૈશ્ચ પુષ્પિતૈઃ પદ્મકૈસ્તથા

નાનાવર્ણૈઃ સુપુષ્પૈશ્ચ નાનાવૃક્ષૈરલંકૃતઃ ।
દિવ્યવૃક્ષૈઃ સમાકીર્ણઃ સ્ફાટિકસ્ય શિલાતલૈઃ

યોગિયોગીન્દ્ર સંસિદ્ધૈઃ કંદરાંતર્નિવાસિભિઃ ।
નિર્ઝરૈશ્ચૈવ રમ્યૈશ્ચ બહુપ્રસ્રવણૈર્ગિરિઃ

નદીપ્રવાહસંહ્રષ્ટૈઃ સંગમૈરુપશોભતે ।
હ્રદૈશ્ચ પલ્વલૈઃ કુંડૈર્નિર્મલોદકધારિભિઃ

ગિરિરાજો વિભાત્યેકઃ સાનુભિઃ સહ સંસ્થિતૈઃ ।
શરભૈશ્ચૈવ શાર્દૂલૈર્મૃગયૂથૈરલંકૃતઃ

મહામત્તૈશ્ચ માતંગૈર્મહિષૈરુરુભિઃ સદા ।
અનેકૈર્દિવ્યભાવૈશ્ચ ગિરિરાજો વિભાતિ સઃ

અયોધ્યાધિપતિર્વીર ઇક્ષ્વાકુર્મનુનંદનઃ ।
તયા સુભાર્યયા યુક્તશ્ચતુરંગબલેન ચ

પુરતો લુબ્ધકા યાંતિ શૂરાઃ શ્વાનશ્ચ શીઘ્રગાઃ ।
યત્રાસ્તે શૂકરઃ શૂરો ભાર્યયા સહિતો બલી

બહુભિઃ શૂકરૈર્ગુપ્તો ગુરુભિઃ શિશુભિસ્તતઃ ।
મેરુભૂમિં સમાશ્રિત્ય ગંગાતીરં સમંતતઃ

સુકલોવાચ-।
તામુવાચ વરાહસ્તુ સુપ્રિયાં હર્ષસંયુતઃ ।
પ્રિયે પશ્ય સમાયાતઃ કોશલાધિપતિર્બલી

મામુદ્દિશ્ય મહાપ્રાજ્ઞો મૃગયાં ક્રીડતે નૃપઃ ।
યુદ્ધમેવ કરિષ્યામિ સુરાસુરપ્રહર્ષકમ્

અથ ભૂપો મહાતેજા બાણપાણિર્ધનુર્ધરઃ ।
સુદેવાં સત્યધર્માંગીં તામુવાચ પ્રહર્ષિતઃ

પશ્ય પ્રિયે મહાકોલં ગર્જમાનં મહાબલમ્ ।
પરિવારસમાયુક્તં દુઃસહં મૃગઘાતિભિઃ

અદ્યૈવાહં હનિષ્યામિ સુબાણૈર્નિશિતૈઃ પ્રિયે ।
મામેવ હિ મહાશૂરો યુદ્ધાય સમુપાશ્રયેત્

એવમુક્ત્વા પ્રિયો ભાર્યાં લુબ્ધકાન્વાક્યમબ્રવીત્ ।
યથા શૂરો મહાશૂરાઃ પ્રેષયધ્વં હિ શૂકરમ્

અથ તે પ્રેષિતાઃ શૂરા બલતેજઃ પરાક્રમાઃ ।
ગર્જમાનાઃ પ્રધાવંતિ બલતેજઃ પરાક્રમાઃ

કોલં પ્રતિગતાઃ સર્વે વાયુવેગેન સાંપ્રતમ્ ।
વિધ્યંતિ બાણજાલૈસ્તે નિશિતૈર્વનચારકાઃ

નાના શસ્ત્રૈરથાસ્ત્રૈશ્ચ વારાહં વીરરૂપિણમ્

સુકલોવાચ-
પતંતિ બાણતોમરા વિમુક્તા લુબ્ધકૈઃ શરા ઘનાગિરિંપ્રવર્ષિણો યથાતથા ધરાંતરે ।
હતો દૃઢપ્રહારિભિઃ સ નિર્જિતસ્તતસ્તથા શતૈસ્તુ યૂથપાલકઃ સ કોલઃ સંગરંગતઃ

સ્વપુત્રપૌત્રબાંધવૈઃ પરાંશ્ચ સંહરેત્સ વૈ પતંતિ તે સ્વદંષ્ટ્રયા હતાહવેઽવલુબ્ધકાઃ ।
પતંતિ પાદહસ્તકાઃ સ્થિતસ્ય વેગભ્રામણૈઃ સલુબ્ધગર્જમેવતં વરાહોઽપશ્યદાગતમ્

સ્વતેજસા વિનાશિતં મુખાગ્રદંષ્ટ્રયા હતં ।
ગતઃ સ યત્ર ભૂપતિઃ સ વાંછતેનસંગરમ્

ઇક્ષ્વાકુનાથં સુમહત્પ્રસહ્ય સંત્રાસ્ય ક્રુદ્ધઃ સ હિ શૂકરેશઃ ।
યુદ્ધં વને વાંછતિ તેન સાર્દ્ધમિક્ષ્વાકુણા સંગરહર્ષયુક્તઃ

વારાહઃ પુનરેવ યુદ્ધકુશલઃ સંવાંછતે સંગરં તુંડાગ્રેણ સુતીક્ષ્ણદંતનખરૈઃ ક્રુદ્ધો ધરાં ક્ષોભયન્ ।
હુંકારોચ્ચારગર્વાત્પ્રહરતિ વિમલં ભૂપતિં તં ચ રાજઞ્જ્ઞાત્વા વિષ્ણુપરાક્રમં મનુસુતસ્ત્વાનન્દરોમાંચિતઃ

દૃષ્ટ્વા શૂકરપૌરુષં યમતુલં મેને પતિર્વાવરાડ્દેવારિં મનસા વિચિન્ત્ય સહસા વારાહરૂપેણ વૈ ।
સંપ્રેક્ષ્યૈવ મહાબલં બહુતરં યુક્તં ત્વરેર્વારણં સૈન્યં કોલવિનાશનાય સહસા સંગૃહ્ય સંગૃહ્યતામ્

પ્રેષિતાશ્ચ વારણા રથાશ્ચ વેગવત્તરાઃ સુબાણખડ્ગધારિણો ભુશુંડિભિશ્ચ મુદ્ગરૈઃ ।
સપાશપાણિલુબ્ધકા નદંતિ તત્ર તત્પરા નિવારિતો ન તિષ્ઠતો હયાગજાશ્ચ યદ્ગતાઃ

ક્વચિત્ક્વચિન્ન દૃશ્યતે ક્વચિત્ક્વચિત્પ્રદૃશ્યતે ક્વચિદ્ભયં પ્રદર્શયેત્ક્વચિદ્ધયાન્પ્રમર્દયેત્

મર્દયિત્વા ભટાન્વીરાન્વારાહો રણદુર્જયઃ ।
શબ્દં ચકારદુર્ધષં ક્રોધારુણવિલોચનઃ

કોશલાધિપતિર્વીરસ્તં દૃષ્ટ્વા રણદુર્જયમ્ ।
યુધ્યમાનં મહાકાયં મુચંતં મેઘવત્સ્વનમ્

ગર્જતિસમરં વિચરતિ વિલસતિ વીરાન્સ્વતેજસા ધીરઃ ।
તડિદિવ મુખેષુ દંષ્ટ્રા તસ્ય વિભાત્યુલ્લસત્યેવ

મનુપુત્રસ્તથા દૃષ્ટ્વા કોલં ચ નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
પ્રતિભિન્નમેકૈકં શસ્ત્રાહતં ચ બંધુભિઃ

નરપતિરુવાચ સૈન્યાઃ કિમિહ ન ગૃહ્ણંતુ ઓજસા શૂરાઃ ।
યુધ્યધ્વં તત્ર નિશિતૈર્બાણૈસ્તીક્ષ્ણૈરનેનાપિ

સમાકર્ણ્ય તતો વાક્યં ક્રુદ્ધસ્યાપિ મહાત્મનઃ ।
તતસ્તે સૈનિકાઃ સર્વે યુદ્ધાય સમુપસ્થિતાઃ

અનેકૈર્ભટસાહસ્રૈર્વને તં સમરે સ્થિતમ્ ।
દિક્ષુ સર્વાસુ સંહત્ય બિભિદુઃ શૂકરં રણે

વિદ્ધશ્ચ કૈશ્ચિત્તદા બાણજાલૈઃ સુયોધૈશ્ચ સંગ્રામભૂમૌ વિશાલૈઃ ।
ક્વચિચ્ચક્રઘાતૈઃ ક્વચિદ્વજ્રપાતૈર્હતં દુર્જયં સંગરે તં મહાંતૈઃ

તતઃ પૌરુષૈઃ ક્રોધયુક્તઃ સ કોલઃ સુવિચ્છિદ્ય પાશાન્રણે પ્રસ્થિતઃ સઃ ।
મહાશૂકરૈઃ સાર્ધમેવ પ્રયાતસ્તતઃ શોણિતસ્યાપિ ધારાભિષિક્તઃ

કરોતિ પ્રહારં ચ તુંડેન વીરહયાનાં દ્વિપાનાં ચ ચિચ્છેદ વીરઃ ।
સ્વદંષ્ટ્રાગ્રભાગેન તીક્ષ્ણેન વીરાન્પદાતીન્હિ સંપાતયેદ્રોષભાવૈઃ

જઘાનાસ્ય શુંડં ગજસ્યાપિ રુષ્ટો ભટાન્હતાન્પાદનખૈસ્તુ હૃષ્ટઃ

તતસ્તે શૂકરાઃ સર્વે લુબ્ધકાશ્ચ પરસ્પરમ્ ।
યુયુધુઃ સંગરં કૃત્વા ક્રોધારુણવિલોચનાઃ

લુબ્ધકૈશ્ચ હતાઃ કોલાઃ કોલૈશ્ચાપિ સુલુબ્ધકાઃ ।
નિહતાઃ પતિતા ભૂમૌ ક્ષતજેનાપિ સારુણાઃ

જીવં ત્યક્ત્વા હતાઃ કોલૈર્લુબ્ધકાઃ પતિતા રણે ।
મૃતાશ્ચ શૂકરાસ્તત્ર શ્વાનઃ પ્રાણાંશ્ચ તત્યજુઃ

યત્રયત્ર મૃતા ભૂમૌ પતિતા મૃગઘાતકાઃ ।
બહવઃ શૂકરા રાજ્ઞા ખડ્ગપાતૈર્નિપાતિતાઃ

કતિ નષ્ટા હતાઃ કોલા ભીતા દુર્ગેષુ સંસ્થિતાઃ ।
કુંજેષુ કંદરાંતેષુ ગુહાંતેષુ નૃપોત્તમ

લુબ્ધકાશ્ચ મૃતાઃ કેચિચ્છિન્ના દંષ્ટ્રાગ્રસૂકરૈઃ ।
પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા ગતાઃ સ્વર્ગં ખંડશો વિદલીકૃતાઃ

વાગુરાઃ પાશજાલાશ્ચ કુટકાઃ પંજરાસ્તથા ।
નાડ્યશ્ચ પતિતા ભૂમૌ યત્રતત્ર સમંતતઃ

એકો દયિતયા સાર્ધં વારાહઃ પરિતિષ્ઠતિ ।
પૌત્રકૈઃ પંચસપ્તભિર્યુદ્ધાર્થં બલદર્પિતઃ

તમુવાચ તદા કાંતં શૂકરં શૂકરી પુનઃ ।
ગચ્છ કાંત મયાસાર્દ્ધમેભિસ્તુ બાલકૈઃ સહ

પ્રાહ પ્રીતો વરાહસ્તાં વિવસ્તાં સુપ્રિયામિતિ ।
ક્વ ગચ્છામિ પ્રભગ્નોહં સ્થાનં નાસ્તિ મહીતલે

મયિ નષ્ટે મહાભાગે કોલયૂથં વિનંક્ષ્યતિ ।
દ્વયોશ્ચ સિંહયોર્મધ્યે જલં પિબતિ શૂકરઃ

દ્વયોઃ શૂકરયોર્મધ્યે સિંહો નૈવ પિબત્યપઃ ।
એવં શૂકરજાતીષુ દૃશ્યતે બલમુત્તમમ્

તદહં નાશયામ્યેવ યદા ભગ્નો વ્રજામ્યહમ્ ।
જાને ધર્મં મહાભાગે બહુશ્રેયોવિધાયકમ્

કસ્માલ્લોભાદ્ભયાદ્વાપિ યુધ્યમાનઃ પ્રણશ્યતિ ।
રણતીર્થં પરિત્યજ્ય સસ્યાત્પાપી ન સંશયઃ

નિશિતં શસ્ત્રસંવ્યૂહં દૃષ્ટ્વા હર્ષં પ્રગચ્છતિ ।
અવગાહ્યામરીં સિંધું તીર્થપારં પ્રગચ્છતિ

સ યાતિ વૈષ્ણવં લોકં પુરુષાંશ્ચ સમુદ્ધરેત્ ।
સમાયાંતં ચ તદહં કથં ભગ્નો વ્રજામિ વૈ

યોધનં શસ્ત્રસંકીર્ણં પ્રવીરાનન્દદાયકમ્ ।
દૃષ્ટ્વા પ્રયાતિ સંહૃષ્ટસ્તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ

પદેપદે મહત્સ્નાનં ભાગીરથ્યાઃ પ્રજાયતે ।
રણાદ્ભગ્નો ગૃહં યાતિ યો લોભાચ્ચ પ્રિયે શૃણુ

માતૃદોષં પ્રકાશેત સ્ત્રીજાતઃ પરિકથ્યતે ।
અત્ર યજ્ઞાશ્ચ તીર્થાશ્ચ અત્ર દેવા મહૌજસઃ

પશ્યંતિ કૌતુકં કાંતે મુનયઃ સિદ્ધચારણાઃ ।
ત્રૈલોક્યં વર્તતે તત્ર યત્ર વીરપ્રકાશનમ્

સમરાદ્ભગ્નં પ્રપશ્યંતિ સર્વે ત્રૈલોક્યવાસિનઃ ।
શપંતિ નિર્ઘૃણં પાપં પ્રહસન્તિ પુનઃપુનઃ

દુર્ગતિં દર્શયેત્તસ્ય ધર્મરાજો ન સંશયઃ ।
સમ્મુખઃ સમરે યુદ્ધે સ્વશિરઃ શોણિતં પિબેત્

અશ્વમેધફલં ભુંક્તે ઇંદ્રલોકં પ્રગચ્છતિ ।
યદા જયતિ સંગ્રામે શત્રૂઞ્છૂરો વરાનને

તદા પ્રભુંજતે લક્ષ્મીં નાનાભોગાન્ન સંશયઃ ।
યદા તત્ર ત્યજેત્પ્રાણાન્સમ્મુખઃ સન્નિરાશ્રયઃ

સ ગચ્છેત્પરમં સ્થાનં દેવકન્યાં પ્રભુંજતે ।
એવં ધર્મં વિજાનામિ કથં ભગ્નો વ્રજામ્યહમ્

અનેન સમરે યુદ્ધં કરિષ્યે નાત્ર સંશયઃ ।
મનોઃ પુત્રેણ ધીરેણ રાજ્ઞા ઇક્ષ્વાકુણા સહ

ડિંભાન્ગૃહીત્વા યાહિ ત્વં સુખં જીવ વરાનને ।
તસ્ય શ્રુત્વા વચઃ પ્રાહ બદ્ધાહં તવ બંધનૈઃ

સ્નેહમાનરસાખ્યૈશ્ચ રતિક્રીડનકૈઃ પ્રિય ।
પુરતસ્તે સુતૈઃ સાર્દ્ધં પ્રાણાંસ્ત્યક્ષ્યામિ માનદ

એવમેતૌ સુસંભાષ્ય પરસ્પરહિતૈષિણૌ ।
યુદ્ધાય નિશ્ચિતૌ ભૂત્વા સમાલોકયતો રિપૂન્

કોશલાધિપતિં વીરં તમિક્ષ્વાકું મહામતિમ્

યથૈવ મેઘઃ પરિગર્જતે દિવિ પ્રાવૃટ્સુકાલેષુ તડિત્પ્રકાશૈઃ ।
તથૈવ સંગર્જતિ કાંતયા સમં સમાહ્વયેદ્રાજવરં ખુરાગ્રૈઃ

તં ગર્જમાનં દદૃશે મહાત્મા વારાહમેકં પુરુષાર્થયુક્તમ્ ।
સસાર અશ્વસ્ય જવેનયુક્તઃ સસમ્મુખં તસ્ય નૃવીરધીરઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને સુકલાચરિત્રે ત્રયશ્ચત્વારિંશત્તમોઽધ્યાયઃ