પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.20

હરિરુવાચ-
તપસાનેન પુણ્યેન સત્યેનાનેન તે દ્વિજ ।
સ્તોત્રેણ પાવનેનાપિ તુષ્ટોસ્મિ વ્રિયતાં વરઃ

વરં દદ્મિ મહાભાગ યત્તે મનસિ વર્તતે ।
યંયમિચ્છસિ કામં ત્વં તંતં તે પૂરયામ્યહમ્

સોમશર્મોવાચ-
પ્રથમં દેહિ મે કૃષ્ણ વરમેકં સુવાઞ્છિતમ્ ।
સુપ્રસન્નેન મનસા યદ્યસ્તિ સુદયા મમ

જન્મજન્માંતરં પ્રાપ્ય તવ ભક્તિં કરોમ્યહમ્ ।
દર્શયસ્વ પરં સ્થાનમચલં મોક્ષદાયકમ્

સ્વવંશતારકં પુત્રં દિવ્યલક્ષણસંયુતમ્ ।
વિષ્ણુભક્તિપરં નિત્યં મમ વંશપ્રધારકમ્

સર્વજ્ઞં સર્વદં દાંતં તપસ્તેજઃ સમન્વિતમ્ ।
દેવબ્રાહ્મણલોકાનાં પાલકં પૂજકં સદા

દેવમિત્રં પુણ્યભાવં દાતારં જ્ઞાનપંડિતમ્ ।
દેહિ મે ઈદૃશં પુત્રં દારિદ્રં હર કેશવ

ભવત્વેવં ન સંદેહો વરમેનં વૃણોમ્યહમ્ ।
હરિરુવાચ-
એવમસ્તુ દ્વિજશ્રેષ્ઠ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

મત્પ્રસાદાત્સુપુત્રસ્તુ તવ વંશ પ્રતારકઃ ।
ભોક્ષ્યસિ ત્વં વરાન્ભોગાન્દિવ્યાંશ્ચ માનુષાનિહ

સમાલોક્ય પરં સૌખ્યં પુત્રસંભવજં શુભમ્ ।
યાવજ્જીવસિ વિપ્ર ત્વં તાવદ્દુઃખં ન પશ્યસિ

દાતા ભોક્તા ગુણગ્રાહી ભવિષ્યસિ ન સંશયઃ ।
સુતીર્થે મરણં ચાપિ યાસ્યસિ ત્વં પરાં ગતિમ્

એવં વરં હરિર્દત્ત્વા સપ્રિયાય દ્વિજાય સઃ ।
અંતર્ધાનં ગતો દેવઃ સ્વપ્નવત્પરિદૃશ્યતે

તદા સુમનયા યુક્તઃ સોમશર્મા દ્વિજોત્તમઃ ।
સુતીર્થે પાવને તસ્મિન્રેવાતીરે સુપુણ્યદે

અમરકંટકે વિપ્રો દાનં પુણ્યં કરોતિ સઃ ।
ગતે બહુતરે કાલે તસ્ય વૈ સોમશર્મણઃ

કપિલારેવયોઃ સંગે સ્નાનં કૃત્વા સ નિર્ગતઃ ।
દૃષ્ટવાન્પુરતો વિપ્રઃ શ્વેતમેકં હિ કુંજરમ્

સુપ્રભં સુંદરં દિવ્યં સુમદં ચારુલક્ષણમ્ ।
નાનાભરણશોભાંગં બહુલક્ષ્મ્યા સમન્વિતમ્

સિંદૂરૈઃ કુંકુમૈસ્તસ્ય કુંભસ્થલે વિરાજિતે ।
કર્ણનીલોત્પલયુતં પતાકાદંડસંયુતમ્

નાગોપરિસ્થિતો દિવ્યઃ પુરુષો દૃઢસુપ્રભઃ ।
દિવ્યલક્ષણસંપન્નઃ સર્વાભરણભૂષિતઃ

દિવ્યમાલ્યાંબરધરો દિવ્યગંધાનુલેપનઃ ।
સુસૌમ્યં સોમવત્પૂર્ણચ્છત્રચામરસંયુતમ્

નાગારૂઢં પ્રયાંતં તં પુનઃ પશ્યતિ સત્તમઃ ।
સિદ્ધચારણગંધર્વૈઃ સ્તૂયમાનં સુમંગલમ્

સગજં સુંદરં દૃષ્ટ્વા પુરુષં દિવ્યલક્ષણમ્ ।
વ્યતર્કયત્સોમશર્મા વિસ્મયાવિષ્ટમાનસઃ

કોઽયં પ્રયાતિ દિવ્યાંગઃ પંથાનં પ્રાપ્ય સુવ્રતઃ ।
એવં ચિંતયતસ્તસ્ય યાવદ્ગૃહં સમાપ્તવાન્

પ્રવિશંતં ગૃહદ્વારં દેવરૂપં મનોહરમ્ ।
હર્ષેણ મહતાવિષ્ટઃ સોમશર્મા દ્વિજોત્તમઃ

સ્વગૃહં પ્રતિ ધર્માત્મા ત્વરમાણઃ પ્રયાતિ ચ ।
ગૃહદ્વારં ગતો યાવત્તાવત્તં તુ ન પશ્યતિ

પતિતાન્યેવ પુષ્પાણિ સૌહૃદ્યાનિ મહામતિઃ ।
દિવ્યાનિ વાસયુક્તાનિ પ્રાંગણે દ્વિજસત્તમઃ

ચંદનૈઃ કુંકુમૈઃ પુણ્યૈઃ સુગંધૈસ્તુ વિલેપિતમ્ ।
સ્વકીયં પ્રાંગણે દૃષ્ટ્વા દૂર્વાક્ષતસમન્વિતમ્

સ એવં વિસ્મયાવિષ્ટશ્ચિંતયાનઃ પુનઃ પુનઃ ।
દદર્શ સુમનાં પ્રાજ્ઞો દિવ્યમંગલસંપદમ્

સોમશર્મોવાચ-
કેન દત્તાનિ દિવ્યાનિ એતાન્યાભરણાનિ ચ ।
શૃંગારંરૂપસૌભાગ્યં વસ્ત્રાલંકારભૂષણમ્

તન્મે ત્વં કારણં ભદ્રે કથયસ્વાવિશંકિતા ।
એવં સંભાષ્યતાં ભાર્યાં વિરરામ દ્વિજોત્તમઃ

સુમનોવાચ-
શૃણુ કાંત સમાયાતઃ કશ્ચિદ્દેવવરોત્તમઃ ।
શ્વેતનાગસમારૂઢો દિવ્યાભરણભૂષિતઃ

દિવ્યગંધાનુલિપ્તાંગો દિવ્યાશ્ચર્યસમન્વિતઃ ।
ન જાને કો હિ દેવોસૌ વિપ્રગંધર્વસેવિતઃ

સ્તૂયમાનઃ સમાયાતો દેવગંધર્વચારણૈઃ ।
યોષિતઃ પુણ્યરૂપાઢ્યા રૂપશૃંગારસંયુતાઃ

સર્વાભરણશોભાઢ્યાઃ સર્વાઃ પૂર્ણમનોરથાઃ ।
તાભિઃ સહ સમક્ષં મે પુરુષેણ મહાત્મના

ચતુષ્કં પૂરિતં રત્નૈઃ સર્વશોભાસમન્વિતમ્ ।
તત્રાહમાસને પુણ્યે સ્થાપિતા બ્રાહ્મણૈઃ કિલ

વસ્ત્રાલંકારભૂષાં મે દદુસ્તે સર્વ એવ હિ ।
વેદમંગલગીતૈસ્તુ શાસ્ત્રગીતૈશ્ચ પુણ્યદૈઃ

અભિષિક્તાસ્મિ તૈઃ સર્વૈરંતર્ધાનં પુનર્ગતાઃ ।
મામેવં પરિતઃ સર્વે પુનરૂચુર્દ્વિજોત્તમ

તવ ગેહં વયં સર્વે વસિષ્યામઃ સદૈવ હિ ।
શુચિર્ભવ સુકલ્યાણિ ભર્ત્રા સાર્દ્ધં સદૈવ હિ

એવમુક્ત્વા ગતાઃ સર્વે એવં દૃષ્ટં મયૈવ હિ ।
તયા યત્કથિતં વૃત્તં સમાકર્ણ્ય મહામતિઃ

પુનશ્ચિંતાં પ્રપન્નોઽસૌ કિમિદં દેવનિર્મિતમ્ ।
વિચિન્તયિત્વાથ તદા સોમશર્મા મહામતિઃ

બ્રહ્મકર્મણિ સંયુક્તઃ સાધર્મ્યં ધર્મમુત્તમમ્ ।
તસ્માદ્ગર્ભં મહાભાગા દધાર વ્રતશાલિની

તેન ગર્ભેણ સા દેવી અધિકં શુશુભે તદા ।
સંદીપ્તપુત્રસંયુક્ત તેજોજ્વાલાસમન્વિતા

સા હિ જજ્ઞે ચ તપસા તનયં દેવસન્નિભમ્ ।
અંતરિક્ષે તતો નેદુર્દેવદુંદુભયસ્તદા

શંખાન્દધ્મુર્મહાદેવા ગંધર્વા લલિતં જગુઃ ।
અપ્સરસસ્તથા સર્વા નનૃતુસ્તાસ્તદા કિલ

અથ બ્રહ્માસુરૈઃ સાર્દ્ધં સમાયાતો દ્વિજોત્તમઃ ।
ચકાર નામ તસ્યૈવ સુવ્રતેતિ સમાહિતઃ

નામ કૃત્વા તતો દેવા જગ્મુઃ સર્વે મહૌજસઃ ।
ગતેષુ તેષુ દેવેષુ સોમશર્માસુ તસ્ય ચ

જાતકર્માદિકં કર્મ ચકાર દ્વિજસત્તમઃ ।
જાતે પુત્રે મહાભાગે સુવ્રતે દેવનિર્મિતે

તસ્ય ગેહે મહાલક્ષ્મીર્ધનધાન્યસમાકુલા ।
ગજાશ્વમહિષી ગાવઃ કાંચનં રત્નમેવ ચ

યથા કુબેરભવનં શુશુભે ધનસંચયૈઃ ।
તત્સોમશર્મણો ગેહં તથૈવ પરિરાજતે

ધ્યાનપુણ્યાદિકં કર્મ ચકા રદ્વિજસત્તમઃ ।
તીર્થયાત્રાં ગતો વિપ્રો નાનાપુણ્યસમાકુલઃ

અન્યાનિ યાનિ પુણ્યાનિ દાનાનિ દ્વિજસત્તમઃ ।
ચકાર તત્ર મેધાવી જ્ઞાનપુણ્ય સમન્વિતઃ

એવં સાધયતે ધર્મં પાલયેચ્ચ પુનઃપુનઃ ।
પુત્રસ્ય જાતકર્માદિ કર્માણિ દ્વિજસત્તમઃ

વિવાહં કારયામાસ હર્ષેણ મહતા કિલ ।
પુત્રસ્ય પુત્રાઃ સંજાતાઃ સગુણા લક્ષણાન્વિતાઃ

સત્યધર્મતપોપેતા દાનધર્મરતાઃ સદા ।
સ તેષાં પુણ્યકર્માણિ સોમશર્મા ચકાર હ

પૌત્રાણાં તુ મહાભાગસ્તેષાં સુખેન મોદતે ।
સર્વં સૌખ્યં ચ સંભુજ્ય જરારોગવિવર્જિતઃ

પંચવિંશાબ્દિકો યદ્વત્તદ્વત્કાયં તુ તસ્ય હિ ।
સૂર્યતેજઃ પ્રતીકાશઃ સોમશર્મા મહામતિઃ

સા ચાપિ શુશુભે દેવી સુમના પુણ્યમંગલૈઃ ।
પુત્રપૌત્રૈર્મહાભાગા દાનવ્રતૈશ્ચ સંયમૈઃ

અતિભાતિ વિશાલાક્ષી પુણ્યૈઃ પતિવ્રતાદિભિઃ ।
તારુણ્યેન સમાયુક્તા યથા ષોડશવાર્ષિકી

મોદમાનૌ મહાત્માનૌ દંપતી ચારુમંગલૌ ।
હર્ષેણ ચ સમાયુક્તૌ પુણ્યાત્માનૌ મહોદયૌ

એવં તયોસ્તુ વૃત્તાંતં પુણ્યાચારસમન્વિતમ્ ।
સુવ્રતસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ વ્રતચર્યાં દ્વિજોત્તમાઃ

યથા તેન સમારાધ્ય નારાયણમનામયમ્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયાં ભૂમિખંડે એન્દ્રે સુમનોપાખ્યાને સુવ્રતોત્પત્તિર્નામ વિંશોઽધ્યાયઃ