પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.18

સોમશર્મોવાચ-
પૂર્વજન્મકૃતં પાપં ત્વયાખ્યાતં ચ મે મુને ।
શૂદ્રત્વેન તુ વિપ્રેન્દ્ર મયૈવ પરિવર્જિતમ્

વિપ્રત્વં હિ મયા પ્રાપ્તં તત્કથં દ્વિજસત્તમ ।
તત્સર્વં કારણં બ્રૂહિ જ્ઞાનવિજ્ઞાનપંડિત

વસિષ્ઠ ઉવાચ-।
યત્ત્વયા ચેષ્ટિતં પૂર્વં કર્મધર્માશ્રિતંદ્વિજ ।
તદહં સંપ્રવક્ષ્યામિ શ્રૂયતાં યદિ મન્યસે

બ્રાહ્મણઃ કશ્ચિદનઘઃ સદાચારઃ સુપંડિતઃ ।
વિષ્ણુભક્તસ્તુ ધર્માત્મા નિત્યં વિષ્ણુપરાયણઃ

યાત્રાવ્યાજેન તીર્થાનાં ભ્રમત્યેકઃ સમેદિનીમ્ ।
અટમાનઃ સમાયાતસ્તવ ગેહં મહામતિઃ

યાચિતં સ્થાનમેકં વૈ વાસાર્થં દ્વિજસત્તમ ।
તવૈવ ભાર્યયા દત્તં ત્વયા ચ સહ પુત્રકૈઃ

એયતામેયતાં બ્રહ્મન્સુખેન સુગૃહે મમ ।
વૈષ્ણવં બ્રાહ્મણં પુણ્યમિત્યુવાચ પુનઃ પુનઃ

સુખેન સ્થીયતામત્ર ગૃહોયં તવ સુવ્રત ।
અદ્ય ધન્યોસ્મ્યહં પુણ્યમદ્ય તીર્થમહં ગતઃ

અદ્ય તીર્થફલં પ્રાપ્તં તવાંઘ્રિદ્વયદર્શનાત્ ।
ગવાં સ્થાનં વરં પુણ્યં નિવાસાય નિવેદિતમ્

અંગસંવાહનં કૃત્વા પાદૌ ચૈવ પ્રમર્દિતૌ ।
ક્ષાલિતૌ ચપુનસ્તોયૈઃ સ્નાતઃ પાદોદકેન હિ

સદ્યો ઘૃતં દધિક્ષીરમન્નં તક્રં પ્રદત્તવાન્ ।
તસ્મૈ ચ બ્રાહ્મણાયૈવ ભવાનિત્થં મહાત્મને

એવં સંતોષિતો વિપ્રસ્ત્વયા ચ સહ ભાર્યયા ।
પુત્રૈઃ સાર્ધં મહાભાગો વૈષ્ણવો જ્ઞાનપંડિતઃ

અથ પ્રભાતે સંપ્રાપ્તે દિને પુણ્યે સુભાગ્યદે ।
આષાઢસ્ય તુ શુદ્ધસ્યૈકાદશી પાપનાશની

તસ્મિન્દિને સુસંપ્રાપ્તા સર્વપાતકનાશિની ।
યસ્યાં દેવો હૃષીકેશો યોગનિદ્રાં પ્રગચ્છતિ

તાં પ્રાપ્ય ચ તતો લોકાસ્તત્યજુર્બુદ્ધિપંડિતાઃ ।
ગૃહસ્ય સર્વકર્માણિ વિષ્ણુધ્યાનરતા દ્વિજ

ઉત્સવં પરમં ચક્રુર્ગીતમંગલવાદનૈઃ ।
સ્તુવંતિ બ્રાહ્મણાઃ સર્વે વેદૈઃ સ્તોત્રૈઃ સુમંગલૈઃ

એવં મહોત્સવં પ્રાપ્ય સ ચ બ્રાહ્મણસત્તમઃ ।
તસ્મિન્દિને સ્થિતસ્તત્ર સંપ્રાપ્તં સમુપોષણમ્

એકાદશ્યાસ્તુ માહાત્મ્યં પઠિતં બ્રાહ્મણેન વૈ ।
ભાર્યા પુત્રૈઃ સુતૈઃ સાર્દ્ધં શ્રુતં ધર્મમનુત્તમમ્

શ્રુતે તસ્મિન્મહાપુણ્યે ભાર્યા પુત્રૈસ્તુ પ્રેરિતઃ ।
સંસર્ગાદસ્ય વિપ્રસ્ય વ્રતમેતત્સમાચર

તદાકર્ણ્ય મહદ્વાક્યં સર્વપુણ્યપ્રદાયકમ્ ।
વ્રતમેતં કરિષ્યામિ ઇતિ નિશ્ચિતમાનસઃ

ભાર્યા પુત્રૈઃ સમં ગત્વા નદ્યાં સ્નાનં કૃતં ત્વયા ।
હૃષ્ટેન મનસા વિપ્ર પૂજિતો મધુસૂદનઃ

સર્વોપહારૈઃ પુણ્યૈશ્ચ ગંધધૂપાદિભિસ્તથા ।
રાત્રૌ જાગરણં કૃત્વા નૃત્યગીતાદિભિસ્તથા

બ્રાહ્મણસ્ય પ્રસંગેન નદ્યાં સ્નાનં પુનઃ કૃતમ્ ।
પૂજિતો દેવદેવેશઃ પુષ્પધૂપાદિમંગલૈઃ

ભક્ત્યા પ્રણમ્ય ગોવિંદં સ્નાપયિત્વા પુનઃ પુનઃ ।
નિર્વાપં તાદૃશં દત્તં બ્રાહ્મણાય મહાત્મને

ભક્ત્યા પ્રણમ્ય તં વિપ્રં દત્તા તસ્મૈ સુદક્ષિણા ।
કૃતવાન્પારણં વિપ્ર પુત્રૈર્ભાર્યાદિભિઃ સમમ્

પ્રેષિતો ભક્તિપૂર્વેણ સદ્ભાવેન ત્વયૈવ સઃ ।
એવં વ્રતં સમાચીર્ણં ત્વયા વૈ દ્વિજસત્તમ

સંગત્યા બ્રાહ્મણસ્યૈવ વિષ્ણોશ્ચૈવ પ્રસાદતઃ ।
ભવાન્બ્રાહ્મણતાં પ્રાપ્તઃ સત્યધર્મસમન્વિતઃ

તસ્ય વ્રતસ્ય ભાવેન ત્વયા પ્રાપ્તં મહત્કુલમ્ ।
ભૂસુરાણાં મહાપ્રાજ્ઞં સત્યધર્મસમાવિલમ્

તસ્મૈ તુ બ્રાહ્મણાયૈવ વૈષ્ણવાય મહાત્મને ।
શ્રદ્ધયા સત્યભાવેન દત્તમન્નં સુસંસ્કૃતમ્

તસ્ય દાનસ્ય ભાવેન મિષ્ટાન્નમુપતિષ્ઠતિ ।
મહામોહૈઃ પ્રમુગ્ધો હિ તૃષ્ણયા વ્યાપિતં મનઃ

પૂર્વજન્મનિ તે વિપ્ર અર્થમેવ પ્રસંચિતમ્ ।
ન દત્તં બ્રાહ્મણેભ્યો હિ દીનેષ્વન્યેષુ વૈ ત્વયા

દારેષુ પુત્રલોભેન મ્રિયમાણેન વૈ તદા ।
તસ્ય પાપસ્ય ભાવેન દારિદ્રં ત્વામુપાવિશત્

પુત્રલોભં પરિત્યજ્ય સ્નેહં ત્યક્ત્વા પ્રદૂરતઃ ।
અપુત્રવાન્ભવાઞ્જાતસ્તસ્ય પાપસ્ય વૈ ફલમ્

સુપુત્રં ચ કુલં વિપ્ર ધનધાન્યવરસ્ત્રિયઃ ।
સુજન્મમરણં ચૈવ સુભોગાઃ સુખમેવ ચ

રાજ્યં સ્વર્ગશ્ચ મોક્ષશ્ચ યદ્યદ્દુર્લભમેવ ચ ।
પ્રસાદાત્તસ્ય દેવસ્ય વિષ્ણોશ્ચૈવ મહાત્મનઃ

તસ્માદારાધ્ય ગોવિન્દં નારાયણમનામયમ્ ।
પ્રાપ્સ્યસિ ત્વં પરં સ્થાનં તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

સુપુત્ર ત્વં ધનં ધાન્યં સુભોગાન્સુખમેવ ચ ।
પૂર્વજન્મકૃતં સર્વં યત્ત્વયા પરિચેષ્ટિતમ્

તન્મયા કથિતં વિપ્ર તવાગ્રે પરિનિષ્ઠિતમ્ ।
એવં જ્ઞાત્વા મહાભાગ નારાયણપરો ભવ

બ્રહ્માત્મજેનાપિ મહાનુભાવઃ સ વિપ્રવર્યઃ પરિબોધિતો હિ ।
હર્ષેણયુક્તઃ સ મહાનુભાવો ભક્ત્યા વસિષ્ઠં પ્રણિપત્ય તત્ર

આમંત્ર્ય વિપ્રં સ જગામ ગેહં તાં પ્રાપ્ય ભાર્યાં સુમનાં પ્રહર્ષઃ ।
સર્વં હિ વૃત્તં મમપૂર્વચેષ્ટિતં તેનૈવ વિપ્રેણ તવ પ્રસાદાત્

ભદ્રે વસિષ્ઠેન વિકાશનીતમદ્યૈવ મોહં પરિનાશિતં મે ।
આરાધયિષ્યે મધુસૂદનં હિ યાસ્યામિ મોક્ષં પરમં પદં તત્

આકર્ણ્ય વાક્યં પરમં મહાંતં સુમંગલં મંગલદાયકં હિ ।
હર્ષેણ યુક્તા તમુવાચ કાંતં પુણ્યોસિ વિપ્રેણ વિબોધિતોઽસિ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયાં ભૂમિખંડે-।
ઐંદ્રે સુમનોપાખ્યાને અષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ