પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.115

કુંજલ ઉવાચ-
તતસ્ત્વસૌ સંયતિ રાજમાનઃ સમુદ્યતશ્ચાપધરો મહાત્મા ।
યથૈવ કાલઃ કુપિતઃ સલોકાન્સંહર્તુમૈચ્છત્તુ તથા સુદાનવાન્

મહાસ્ત્રજાલૈ રવિતેજતુલ્યૈઃ સુદીપ્તિમદ્ભિર્નિજઘાન દાનવાન્ ।
વાયુર્યથોન્મૂલયતીહ પાદપાંસ્તથૈવ રાજા નિજઘાન દાનવાન્

વાયુર્યથા મેઘચયં ચ દિવ્યં સંચાલયેત્સ્વેન બલેન તેજસા ।
તથા સ રાજા અસુરાન્મદોત્કટાનનાશયદ્બાણવરૈઃ સુતીક્ષ્ણૈઃ

ન શેકુર્દાનવાઃ સર્વે બાણવર્ષં મહાત્મનઃ ।
મૃતાઃ કેચિદ્દ્રુતાઃ કેચિત્કેચિન્નષ્ટા મહાહવાત્

સૂત ઉવાચ-
મહાતેજં મહાપ્રાજ્ઞં મહાદાનવનાશનમ્ ।
ચુક્રોધ હુંડો દુષ્ટાત્મા દૃષ્ટ્વા તં નૃપનંદનમ્

સ્થિતો ગત્વેદમાભાષ્ય તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ચાહવે ।
ત્વામદ્ય ચ નયિષ્યામિ આયુપુત્ર યમાંતિકમ્

નહુષ ઉવાચ-
સ્થિતોસ્મિ સમરે પશ્ય ત્વામહં હંતુમાગતઃ ।
અહં ત્વાં તુ હનિષ્યામિ દાનવં પાપચેતનમ્

ઇત્યુક્ત્વા ધનુરાદાય બાણાનગ્નિશિખોપમાન્ ।
છત્રેણ ધ્રિયમાણેન શુશુભે સોઽપિ સંયુગે

ઇંદ્રસ્ય સારથિં દિવ્યં માતલિં વાક્યમબ્રવીત્ ।
વાહયતુ રથં મેઽદ્ય હુંડસ્ય સમ્મુખં ભવાન્

ઇત્યુક્તસ્તેન વીરેણ માતલિર્લઘુવિક્રમઃ ।
તુરગાંશ્ચોદયામાસ મહાવાતજવોપમાન્

ઉત્પેતુશ્ચ તતો વાહા હંસા ઇવ યથાંબરે ।
છત્રેણ ઇંદુવર્ણેન રથેનાપિ પતાકિના

નભસ્તલં તુ સંપ્રાપ્ય યથા સૂર્યો વિરાજતે ।
આયુપુત્રસ્તથા સંખ્યે તેજસા વિક્રમેણ તુ

અથ હુંડો રથસ્થોઽપિ રાજમાનઃ સ્વતેજસા ।
સર્વાયુધૈશ્ચ સંયુક્તસ્તદ્વદ્વીરવ્રતે સ્થિતઃ

ઉભયોર્વીરયોર્યુદ્ધં દેવવિસ્મયકારકમ્ ।
તદા આસીન્મહાપ્રાજ્ઞ દારુણં ભીતિદાયકમ્

સુબાણૈર્નિશિતૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ કંકપત્રૈઃ શિલીમુખૈઃ ।
હુંડેન તાડિતો રાજા સુબાહ્વોરંતરે તદા

સુભાલે પંચભિર્બાણૈર્વિદ્ધઃ ક્રુદ્ધોઽભવત્તદા ।
સવિદ્ધસ્તુ તદા બાણૈરધિકં શુશુભે નૃપઃ

સારુણઃ કરમાલાભિરુદયંશ્ચ દિવાકરઃ ।
રુધિરેણ તુ દિગ્ધાંગો હેમબાણૈસ્તનુસ્થિતૈઃ

સૂર્યવચ્છોભતે રાજા પૂર્વકાલસ્ય ચાંબરે ।
દૃષ્ટ્વા તુ પૌરુષં તસ્ય દાનવં વાક્યમબ્રવીત્

તિષ્ઠતિષ્ઠ ક્ષણં દૈત્ય પશ્ય મે લાઘવં પુનઃ ।
ઇત્યુક્ત્વા તુ રણે દૈત્યં જઘાન દશભિઃ શરૈઃ

મુખે ભાલે હતસ્તેન મૂર્ચ્છિતો નિપપાત હ ।
પશ્યામાનૈઃ સુરૈર્દિવ્યૈ રથોપરિ મહાબલઃ

દેવૈશ્ચ ચારણૈઃ સિદ્ધૈઃ કૃતઃ શબ્દઃ સુહર્ષજઃ ।
જયજયેતિ રાજેંદ્ર શંખાન્દધ્મુઃ પુનઃ પુનઃ

સકોલાહલશબ્દસ્તુ તુમલો દેવતેરિતઃ ।
કર્ણરંધ્રમાવિવેશ હુંડસ્ય મૂર્છિતસ્ય ચ

શ્રુત્વા સધનુરાદાય બાણમાશીવિષોપમમ્ ।
સ્થીયતાં સ્થીયતાં યુદ્ધે ન મૃતોસ્મિ ત્વયા હતઃ

ઇત્યુક્ત્વા પુનરુત્થાય લાઘવેન સમન્વિતઃ ।
એકવિંશતિભિર્બાણૈર્નહુષં ચાહનત્પુનઃ

એકેન મુષ્ટિમધ્યે તુ ચતુર્ભિર્બાહુમધ્યતઃ ।
ચતુર્ભિશ્ચ મહાશ્વાંશ્ચ છત્રમેકેન તેન વૈ

પંચભિર્માતલિં વિદ્ધ્વા રથનીડં તુ સપ્તભિઃ ।
ધ્વજદંડં ત્રિભિસ્તીક્ષ્ણૈર્દાનવઃ શિખિપત્રિભિઃ

આદાનં તુ નિદાનં તુ લક્ષમોક્ષં દુરાત્મનઃ ।
લાઘવં તસ્ય સંદૃષ્ટ્વા દેવતા વિસ્મયંગતાઃ

તસ્ય પૌરુષમાપશ્ય સ રાજા દાનવોત્તમમ્ ।
શૂરોસિ કૃતવિદ્યોસિ ધીરોસિ રણપંડિતઃ

ઇત્યુક્વા દાનવં તં તુ ધનુર્વિસ્ફાર્ય ભૂપતિઃ ।
માર્ગણૈર્દશભિસ્તં તુ વિવ્યાધ લઘુવિક્રમઃ

ત્રિભિર્ધ્વજં પ્રચિચ્છેદ સ પપાત ધરાતલે ।
તુરગાન્પાતયામાસ ચતુર્ભિસ્તસ્ય સાયકૈઃ

એકેન છત્રં તસ્યાપિ ચકર્ત લઘુવિક્રમઃ ।
દશભિઃ સારથિસ્તસ્ય પ્રેષિતો યમમંદિરમ્

દંશનં દશભિશ્છિત્ત્વા શરૈશ્ચ વિદલીકૃતઃ ।
સર્વાંગેષુ ચ ત્રિંશદ્ભિર્વિવ્યાધ દનુજેશ્વરમ્

હતાશ્વો વિરથો જાતો બાણપાણિર્ધનુર્ધરઃ ।
અભ્યધાવત્સ વેગેન વર્ષયન્નિશિતૈઃ શરૈઃ

ખડ્ગચર્મધરો દૈત્યો રાજાનં તમધાવત ।
ધાવમાનસ્ય હુંડસ્ય ખડ્ગં ચિચ્છેદ ભૂપતિઃ

ક્ષુરપ્રૈર્નિશિતૈર્બાણૈશ્ચર્મ ચિચ્છેદ ભૂપતિઃ ।
અથ હુંડઃ સ દુષ્ટાત્મા સમાલોક્ય સમંતતઃ

જગ્રાહ મુદ્ગરં તૂર્ણં મુમોચ લઘુવિક્રમઃ ।
વજ્રવેગં સમાયાંતં દદૃશે નૃપતિસ્તદા

મુદ્ગરં સ્વનવંતં ચાપાતયદંબરાત્તતઃ ।
દશભિર્નિશિતૈર્બાણૈઃ ક્ષુરપ્રૈશ્ચ સ્વવિક્રમાત્

મુદ્ગરં પતિતં દૃષ્ટ્વા દશખણ્ડમયં ભુવિ ।
ગદામુદ્યમ્ય વેગેન રાજાનમભ્યધાવત

ખડ્ગેન તીક્ષ્ણધારેણ તસ્ય બાહું વિચિચ્છિદે ।
સગદં પતિતં ભૂમૌ સાંગદં કટકાન્વિતમ્

મહારાવં તતઃ કૃત્વા વજ્રસ્ફોટસમં તદા ।
રુધિરેણાપિ દિગ્ધાંગો ધાવમાનો મહાહવે

ક્રોધેન મહતાવિષ્ટો ગ્રસ્તુમિચ્છતિ ભૂપતિમ્ ।
દુર્નિવાર્યઃ સમાયાતઃ પાર્શ્વં તસ્ય ચ ભૂપતેઃ

નહુષેણ મહાશક્ત્યા તાડિતો હૃદિ દાનવઃ ।
પતિતઃ સહસા ભૂમૌ વજ્રાહત ઇવાચલઃ

તસ્મિન્દૈત્યે ગતે ભૂમાવિતરે દાનવા ગતાઃ ।
વિવિશુઃ કતિ દુર્ગેષુ કતિ પાતાલમાશ્રિતાઃ

દેવાઃ પ્રહર્ષમાજગ્મુર્ગંધર્વાઃ સિદ્ધચારણાઃ ।
હતે તસ્મિન્મહાપાપે નહુષેણ મહાત્મના

તસ્મિન્હતે દૈત્યવરે મહાહવે દેવાશ્ચ સર્વે પ્રમુદં પ્રલેભિરે ।
તાં દેવરૂપાં તપસા પ્રવર્દ્ધિતાં સ આયુપુત્રઃ પ્રતિલભ્ય હર્ષિતઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યે ચ્યવનચરિત્રે નહુષાખ્યાને પંચદશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ