પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.72

વ્યાસ ઉવાચ-
દિવ્યં રથં સમાસ્થાય ધનુર્હસ્તો બલૈર્યુતઃ।
ગત્વા ચ માધવં સંખ્યે દેવાસુરગણાગ્રતઃ

ક્રોધેન મહતાવિષ્ટો મધુર્નિર્જરમર્દનઃ।
અબ્રવીત્પરુષં વાક્યમવ્યયં હરિમીશ્વરમ્

નારાયણ ન જાનાસિ યુદ્ધધર્મમિતઃ કથમ્।
અન્યાયાદ્દુર્વધોપાયં કૃત્વા નષ્ટો ન શોચસિ

અનેન પંકયોગેન વ્યવહારા કૃતસ્ય ચ।
સુરત્વં ચોપનષ્ટં સ્યાદન્યસૃષ્ટિં કરોમ્યહમ્

ત્વામેવ નિહનિષ્યામિ સહ દેવગણૈરિહ।
ઇત્યુક્ત્વા ધનુરાદાય જઘાન વિશિખૈર્વિભુમ્

માધવસ્તાન્બિભેદાથ શરૈર્વજ્રસમપ્રભૈઃ।
બહુભિસ્સર્વગાત્રેષુ જઘાન ચ મધું તતઃ

માયયા છાદિતઃ સોભૂદ્દૈત્યસ્તં સુરસત્તમાઃ।
યે વૈ શૂરાશ્ચ રુદ્રાદ્યાસ્ત્રિદશાસ્સત્ત્વધારિણઃ

દેવ્યો નાનાવિધાશ્ચાપિ સાયુધા વાહનાન્વિતાઃ।
સેનાન્યો ગણપા દેવા લોકેશ હરવિષ્ણવઃ

અન્યે ગ્રહાદયો દેવાઃ સર્વે યુધ્યન્તિ સંગતાઃ।
વિનષ્ટાશ્ચ તદા દેવા મધોર્વૈ માયયા ધ્રુવમ્

સંમુખે વિમુખે ચૈવ શરશક્ત્યૃષ્ટિવૃષ્ટિભિઃ।
પતંતિ સહસા દેવા ભૂમૌ શસ્ત્રાભિપીડિતાઃ

એતસ્મિન્નંતરે વિષ્ણુર્ગૃહીત્વા ચ સુદર્શનમ્।
અસુરાન્માયયા દેવાન્જઘાન રણમૂર્ધનિ

અથ તેષાં શિરાંસ્યેષ છિત્વા ચૈવ સહસ્રશઃ।
પાતયામાસ દેવેશો દૈત્યાનાં ચ સુરાત્મનામ્

એવમન્યાન્વિભુર્દૈત્યાન્દ્રાવયામાસ સંગરાત્।
તં દૃષ્ટ્વા મુનયો દેવાઃ સર્વે વિસ્મયમાયયુઃ

કર્ણે કર્ણે પ્રજલ્પંતે દેવા મુનિગણાસ્તથા।
સદા દેવૈકગોપ્તા ચ હરિરવ્યય ઈશ્વરઃ

સર્વસાક્ષી ત્વયં દેવો દૈત્યજિષ્ણુર્યુગે યુગે।
કથં હંતિ સુરાન્સર્વાન્કલ્પાંત ઇહ જાયતે

એતસ્મિન્નંતરે દૂરે મધુર્માયાં પ્રયોજિતા।
હરરૂપધરો ભૂત્વા અબ્રવીદ્ધરિમવ્યયમ્

દૈત્યાનામગ્રતઃ પાપ રણે દેવાન્સમંતતઃ।
હત્વા કિં તે શિવં ચાદ્ય ધર્મકીર્તિ યશો ગુણાઃ

મહતોન્મત્તભાવેન ન જાનાસિ પરાન્સ્વકાન્।
અતસ્ત્વાં નિશિતૈર્બાણૈર્નયામિ યમસાદનમ્

એવમુક્ત્વા શરૈરુગ્રૈર્જઘાન કેશવં રણે।
નિચકર્ત શરાંસ્તાંસ્તુ માધવો વાક્યમબ્રવીત્

જાનામિ ત્વાં રણે દૈત્યં હરરૂપધરં પ્રિયમ્।
શૂરં શૂરવિકર્માણં મધું માયાનિયોજિતમ્

મિથ્યાલોકં પ્રદાસ્યામિ પાતયિત્વા રણાજિરે।
એતસ્મિન્નંતરે તીક્ષ્ણૈઃ શરૈર્વિવ્યાધ સંયુગે

જટિલં વૃષકેતું ચ વૃષભસ્થં મહેશ્વરમ્।
તયોર્યુદ્ધમતીવાસીદ્દેવદાનવયોસ્તદા

પરસ્પરં ભિંદતોશ્ચ પ્રાપ્તાન્પ્રાપ્તાન્શરાન્શરૈઃ।
ક્ષુરપ્રેણ ધનુસ્તસ્ય ચિચ્છેદ હરિરવ્યયઃ

તતશ્ચ પાતયામાસ ઘોટકં વૃષરૂપિણમ્।
સ દૈત્યશ્શૂલહસ્તોથ પ્રદુદ્રાવ જગત્પતિમ્

ભ્રામયિત્વા તતઃ શૂલં જઘાન પરમેશ્વરમ્।
ત્રિભિશ્ચિચ્છેદ બાણૈશ્ચ શૂલં કાલાનલપ્રભમ્

તતઃ ક્રૂરો મહાબાહુર્મધુર્માયાતિમાયિકઃ।
દેવીરૂપં સમાસ્થાય સિંહસ્થઃ પ્રયયૌ હરિઃ

શરૈર્બહુવિધૈર્વિષ્ણું જઘાનૈવાબ્રવીદ્વચઃ।
સ્વામી તુ મે સુરશ્રેષ્ઠ ત્વયૈવ પાતિતો યુધિ

અહં ત્વાં ચ હનિષ્યામિ સુતૌ સ્કંદવિનાયકૌ।
ઉક્તવંતં ચ દૈતેયં જઘાન બહુમાર્ગણૈઃ

સ પપાત મહીપૃષ્ઠે ગતાસુર્લોહિતોદ્ગિરઃ।
પિતરૌ નિહતૌ દૃષ્ટ્વા માયાબદ્ધો મહાબલઃ

સ્કંદઃ શક્તિં સમાદાય પ્રાયાદ્યોધયિતું હરિમ્।
તતો ધાતાઽબ્રવીદ્વાક્યં સ્કંદં મોહપ્રપીડિતમ્

પશ્ય તે પિતરૌ દૂરે પશ્યંતૌ યુદ્ધમીદૃશમ્।
અંતરિક્ષે ભ્રમંતૌ ચ સંસ્થિતૌ લોકસાક્ષિણૌ

એતચ્છ્રુત્વા તતો દૃષ્ટ્વા તત્રૈવાંતરધીયત।
તતો ધુંધુશ્ચ સુંધુશ્ચ ભ્રાતરાવતિદર્પિતૌ

વધં પ્રતિ હરેર્યુદ્ધે પેતતુર્ગરુડોપરિ।
ખડ્ગહસ્તં ચ ધુંધું ચ સગદં સુંધુમેવ ચ

ચિચ્છેદ નંદકેનૈકં ગદયા સાદયત્પરમ્।
પેતતુસ્તૌ ધરાપૃષ્ઠે પ્રવીરૌ ક્ષતવિક્ષતૌ

મધુસ્તદાગતસ્તૂર્ણમંતર્ધાનં તમોવૃતઃ।
પાતયામાસ વિષ્ણૌ ચ માયયા શતપર્વતાન્

તતસ્તાન્પર્વતાંશ્છિત્વા તમસોઽન્તર્ગતો યુધિ।
ક્રોધાત્સુદર્શનેનૈવ શિરશ્છિત્વા નિપાતિતઃ

તતો બ્રહ્માદિભિર્દેવૈશ્શંભુના ત્રિદશૈરપિ।
મધુસૂદન ઇતિખ્યાતિર્વિષ્ણોર્લોકેષુ કારિતા

ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે મધુવધોનામદ્વિસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ