પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.59

એકોનષષ્ઠિત્તમોઽધ્યાયઃ।
।
વ્યાસ ઉવાચ-
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ કીર્ત્તિધર્મં પરં શુભમ્।
સેતુબંધફલં પુણ્યં બ્રહ્મણા ભાષિતં યથા

કાંતારે દુસ્તરે પંકે પુરુશંકુસમાકુલં।
આલિં કૃત્વા ભવેત્પૂતો દેવત્વં યાતિ માનવઃ

વિતસ્તૌ તુ લભેત્સ્વર્ગં દિવ્યં વર્ષશતં સમમ્।
એવં સંખ્યાવિધાનેન નરઃ સ્વર્ગાન્ન હીયતે

કદાચિત્પંકયોગાચ્ચ સ્વર્ગાદ્ભુવિ વિજાયતે।
તદા ભટ્ટારકઃ શ્રીમાન્રોગશોકવિવર્જિતઃ

પંકાદૌ સંક્રમાંશ્ચૈવ કૃત્વા સ્વર્ગાન્ન હીયતે।
સર્વપાપં ક્ષયં તસ્ય સંપ્રયાતિ દિનેદિને

તથાલિસંક્રમાણાં ચ ફલં તુલ્યં પ્રકીર્તિતમ્।
ધનપ્રાણાવ્યયેનૈવ ધીમતા ક્રિયતે સદા

શ્રૂયતાં યત્પુરાવૃત્તમાખ્યાનં વૃદ્ધસંમતં।
કશ્ચિચ્ચોરો મહાભીષ્મે સ્તેયકર્મણિ ચોદ્યતઃ

કાંતારે ગોશિરઃ સ્થાપ્ય ક્રાંત્વા સ્તેયં ગતો હ્યસૌ।
ધનાપહરણં કૃત્વા ગૃહસ્થસ્ય ચ તેન હિ

ગતઃ સ્વમંદિરં તત્ર જના ગચ્છંતિ વર્ત્મનિ।
સર્વેષામેકપાદસ્ય સુખં ભવતિ નિશ્ચિતં

એકપાદે હ્રદે દુર્ગે તારકં ગોશિરઃ પરમ્।
ચાંદ્રાયણં ચ તત્તસ્ય કાંતારે સંસ્થિતં શિરઃ

તતશ્ચોરસ્ય નિધને ચિત્રગુપ્તપ્રણીતકે।
ધર્મસ્ય ફલમાત્રં તુ એતસ્ય ચ ન વિદ્યતે

ન દૈવં પૈતૃકં કાર્યં તીર્થં સ્નાનં દ્વિજાર્ચનં।
દાનં ગુરુજને માનં જ્ઞાનં પરહિતં શુભમ્

મનસા ન કૃતં તેન ક્રિયયા ચ કથં પુનઃ।
કૃતં સાહસિકં સ્તેયં પરદારાભિમર્શનમ્

ભૂતમિથ્યાપવાદં ચ સાધુનિંદા પરં તથા।
એવં શતસહસ્રં તુ તથા ગોહરણં કૃતમ્

તત્રાહ ધર્મરાજસ્તુ કાલાનલસમપ્રભઃ।
નયતૈનં ફલં શૂરા દુર્ગતિં ચાપુનર્ભવમ્

એતસ્મિન્નંતરેઽવોચચ્ચિત્રગુપ્તોનુકંપકઃ।
અસ્ત્યસ્ય ગોશિરઃ પુણ્યં કિચિન્નાથ ક્ષમાધુના

નૃપો દ્વાદશવાર્ષિક્યં લભેત્પુણ્યોદયં ક્ષિતૌ।
તથાહ ધર્મરાજસ્તં ગચ્છ મર્ત્યં દુરાત્મક

અકંટકં ચ રાજ્યં ચ ભુંક્ષ્વ દ્વાદશવત્સરમ્।
યદ્ધૃતં ગોશિરો માર્ગે મુક્તસ્તસ્યૈવ કારણાત્

પુનરત્ર સમાગમ્ય સંગંતા ચાપુનર્ભવમ્।
તતઃ કૃતાંજલિર્દેવમુવાચ દુઃખપીડિતઃ

ધર્મરાજાનુકંપા ચ મય્યેવં પાપકારિણિ।
કુરુ નાથ ત્વનાથે ચ જાનામિ પ્રીતિપૂર્વકમ્

ધર્મરાજસ્તુ તં ચાહ બાઢમેવમિતો વ્રજ।
સ્મરિષ્યસિ સ્વવૃત્તાંતં મત્પ્રસાદાત્સુદુઃખિતઃ

એતસ્મિન્નંતરે ચૈવ મોચિતઃ કિંકરેણ હિ।
તસ્ય જન્માભવત્કૌ ચ દુર્વિધે ચાતિવાણિકે

આજન્મવિવિધં દુઃખં ભુક્તં પૂર્વવિકર્મતઃ।
ભુક્ત્વા ક્લેશં મહાંતં ચ એકવિંશતિહાયનમ્

તસ્મિન્રાષ્ટ્રે મૃતો ભૂપઃ સ્વકર્મપરિપીડિતઃ।
એતસ્મિન્નંતરેઽમાત્યૈઃ સમાલોક્ય સુમંત્રિભિઃ

અનેક પરિમર્શૈસ્તુ પૃથિવ્યાં ભ્રમણં કૃતમ્।
તમાવૃણ્વંશ્ચ તે સદ્યઃ સર્વેષાં પુરતો દૃઢમ્

તતો રાજ્યાભિષેકશ્ચ કૃતસ્તૈસ્તુ વિમત્સરૈઃ।
સ ચ રાજ્યં ચ સંશ્રિત્ય ધર્મરાજવરેણ ચ

અકરોદાલિકં કર્મ શિલાબદ્ધં ચ મૃણ્મયમ્।
સંક્રમં જલદુર્ગે ચ તરણિં ચ તથાપરે

વાપીકૂપતટાકાનિ પ્રપારામ મહીરુહં।
કૃતવાન્વિવિધં યજ્ઞં દાનપુણ્યમતઃ પરમ્

સ્મરંશ્ચ પૂર્વકર્મ્માણિ સર્વપાપક્ષયાય વૈ।
કૃતં બહુવિધં ધર્મં વ્રતાનિ વિવિધાનિ ચ

સુરાણાં બ્રાહ્મણાનાં ચ ગુરૂણાં ચૈવ તર્પણાત્।
પાપાત્પૂતો યયૌ ગેહં ધર્મરાજસ્ય ધીમતઃ

સયાનસ્થં તતો દૃષ્ટ્વા ક્રોધરક્તેક્ષણોઽભવત્।
સ ચ તં પ્રાંજલિં પ્રાહ ભો ધર્મ કુરુ તારણમ્

ચિત્રગુપ્તોઽબ્રવીદ્વાક્યં ધર્મરાજસમીપતઃ।
કર્મણા મનસા પૂતો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતુ

સ તચ્છ્રુત્વા પુનશ્ચાહ તસ્ય વિજ્ઞાય કારણમ્।
સ્મિતઃ પ્રીત્યા પ્રસન્નાત્મા ગચ્છ ગચ્છાચ્યુતાલયમ્

વિમાનં સુરલોકાચ્ચ સ્વાગતં વર્ણકર્બુરમ્।
સમારુહ્ય ગતઃ સ્વર્ગં પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્

તસ્માત્કિષ્કુપ્રમાણં હિ દત્તં યેનાલિકં પુરા।
સ તુ રાજ્યાન્વયં સ્વર્ગં મહાંતં ચાનુગચ્છતિ

તથૈવ ગોપ્રચારં તુ દત્વા સ્વર્ગાન્ન હીયતે।
યા ગતિર્ગોપ્રદસ્યૈવ ધ્રુવં તસ્ય ભવિષ્યતિ

વ્યામૈકં ગોપ્રચારં તુ મુક્તં યેન સુધીમતા।
તસ્ય સ્વર્ગં ભવેદિષ્ટં કિમન્યૈઃ પુરુભાષિતૈઃ

ગોપ્રચારં યથાશક્તિ યો વૈ ત્યજતિ હેતુના।
દિનેદિને બ્રહ્મભોજ્યં પુણ્યં તસ્ય શતાધિકમ્

તસ્માદ્ગવાં પ્રચારં તુ મુક્ત્વા સ્વર્ગાન્ન હીયતે।
યશ્છિનત્તિ દ્રુમં પુણ્યં ગોપ્રચારં છિનત્યપિ

તસ્યૈકવિંશપુરુષાઃ પચ્યંતે રૌરવેષુ ચ।
ગોચારઘ્નં ગ્રામગોપઃ શક્તો જ્ઞાત્વા તુ દણ્ડયેત્

છેત્તારં ધર્મવૃક્ષાણાં વિશેષાદ્ગોપ્રચારઘમ્।
તસ્ય દંડે સુખં તસ્ય તસ્માત્તં દંડયેત્તુ સઃ

પ્રાસાદં કુરુતે યસ્તુ વિષ્ણુલિંગસ્ય માનવઃ।
ત્રિકાંડં પંચકાડં ચ સુશોભં સુઘટાન્વિતમ્

ઇતોઽધિકં તુ યો દદ્યાન્મૃન્મયં વા દૃષન્મયમ્।
વસુવૃત્તિસુપૂર્ણં ચ સુરમ્યં દિવ્યભૂતલમ્

પ્રતિષ્ઠાકર્મસંપન્નં કિઙ્કરાદિભિરાવૃતમ્।
સુલિંગમિષ્ટદેવસ્ય વિષ્ણોરેવ વિશેષતઃ

કૃત્વા ચ વિષ્ણુસાયુજ્યં સમાપ્નોતિ નરોત્તમઃ।
તથૈવ પ્રતિમાં કૃત્વા હરેરન્યતરસ્ય ચ

કૃત્વા દેવકુલં રમ્યં યત્ફલં લભતે નરઃ।
ન તન્મખસહસ્રૈસ્તુ દાનૈર્ભુવિ વ્રતાદિભિઃ

કલ્પકોટિસહસ્રાણિ કલ્પકોટિશતાનિ ચ।
પ્રાસાદે રત્નસંયુક્તે સંપૂર્ણદ્રવ્યસંકુલે

સ વસેત્કામગે યાને સર્વલોકમનોહરે।
સ્વર્ગાચ્ચ્યુતો ભવેદ્રાજા સાર્વભૌમો ગુણૈર્વશી

શિવલિંગે તુ પ્રાસાદં કારયિત્વા સ્વશક્તિતઃ।
યદુક્તં વિષ્ણુલિંગે તુ તજ્જ્ઞેયં શિવવેશ્મનિ

ભુંક્તે ભોગં મહાભાગો મનઃશર્મકરં પરમ્।
રામાભિરામસંપૂર્ણં સર્વતઃ સુખદં દિવિ૫૦

ઉર્વ્યામક્ષયભોગ્યાનિ નૃપો વાથ મહાધની।
હરસ્ય પ્રતિમાં યશ્ચ કૃત્વા દેવગૃહે નરઃ

સુલિંગાં વા સુરૂપાં વા કલ્પકોટિં વસેદ્દિવિ।
સ્વર્ગાદ્ભ્રષ્ટો ભવેદ્રાજા ધની પૂજ્યતમોપિ વા

દેવીલિંગેષુ સર્વેષુ કૃત્વા દેવગૃહં નરઃ।
સુરત્વં પ્રાપ્નુયાલ્લોકે દેવ્યાસ્સર્વસુખોદ્ભવે

ભૃશમચ્યુતતામેતિ સુખમેતિ નિરામયમ્।
રત્નસંસૃષ્ટપ્રાસાદે મણિકર્બુરભૂતલે

રામાયુતપ્રસંભોગ્યે દેવીસંસૃષ્ટનિર્ભયે।
નૃત્યગીતપરે રમ્યે સર્વેંદ્રિયમનોરમે

રત્નમર્દ્દલતાલાઢ્યે સર્વદા સ્ત્રીજનેરિતે।
નિર્મલે સુખદે રમ્યે રત્નાનાં સુશુભે ગૃહે

તથૈવ પ્રતિમાયાશ્ચ દેવ્યાઃ પ્રાસાદમુત્તમમ્।
નિયુતં કલ્પકોટીનાં સ્વર્લોકમેતિ માનવઃ

સ્વર્ગાદ્ભ્રષ્ટો ભવેદ્ભૂપો દેવીભક્તિપરાયણઃ।
એવં ચ જન્મસાહસ્રં સ્મર એવ ભવેદ્ભુવિ

પ્રાસાદં ગાણપત્યં ચ દેવ્યા વા પ્રીતિમાન્નરઃ।
કૃત્વા સુરગણાનાં ચ પૂજિતો દિવિ જાયતે

તથૈવ રાજતામેતિ ભોગ્યાન્દેવીપુરે તથા।
અવિઘ્નં સર્વકાર્યેષુ સદૈવ ગણપો યથા

આજ્ઞાનસ્ખલિતા તસ્ય સુરાસુરનરેષુ ચ।
તથૈવ સૌરપ્રાસાદે ફલમેતિ નરોત્તમઃ

અરોગી સુપ્રસન્નાત્મા કામદેવસમપ્રભઃ।
વરદઃ સર્વલોકેષુ યથા બ્રધ્નસ્તથા હિ સઃ

સુરસ્ય પ્રતિમાયાં ચ ગૃહં કૃત્વા શિલામયમ્।
કલ્પકોટિશતં ભુક્ત્વા સ્વર્ગમુર્વીશ્વરો ભવેત્

વિષ્ણ્વાદિ સર્વદેવાનામર્ચનં યત્પૃથક્પૃથક્।
પ્રત્યેકં સંપ્રવક્ષ્યામિ નરાણાં હિત હેતવે

ઘૃતપ્રદીપં યો દદ્યાત્માસમેકમહર્નિશમ્।
દિવ્યં વર્ષાયુતં સ્વર્ગે પૂજિતો દેવસત્તમૈઃ

ઘૃતસ્નાનં તથા લિંગે યઃ કુર્યાદ્ભુવિ માનવઃ।
કલ્પકોટિસહસ્રાણિ માસૈકે લભતે નરઃ

તિલતૈલપ્રદીપસ્ય તથાન્યસ્યાર્દ્ધકં ફલમ્।
માસૈકં જલદાનસ્ય ફલેનેશ્વરતાં વ્રજેત્

ધૂપદાનેન ગંધર્વં ચંદને દ્વિગુણં ભવેત્।
મૃગમદાગરુસત્વસ્ય દાને બહુફલં ભવેત્

માલાપુષ્પપ્રદાનેન નરઃ સ્યાત્ત્રિદશેશ્વરઃ।
શીતે તૂલપટીં દત્વા સર્વદુઃખાત્પ્રમુચ્યતે

જન્મજન્મસુ લભ્યેત ઉષ્ણે ચ શીતલાં પટીમ્।
દત્વા ચ નૈવસીદેત શક્ત્યા વસ્ત્રં દદાતિ યઃ

ચતુર્હસ્તપ્રમાણં ચ વર્ષ્મવેષ્ટં સુશોભનમ્।
પિધાનં ચરણાનાં ચ દત્વા સ્વર્ગાન્ન હીયતે

શક્ત્યા સ્વર્ણપ્રદાનેન સ્વર્ગે પૂજ્યો ભવેન્નરઃ।
દશયોજનવિસ્તીર્ણે મંડપે રૂપભાગ્ભવેત્

સુવર્ણં રત્નસંયુક્તં દત્ત્વા દશગુણં લભેત્।
વજ્રવૈડૂર્યગારુત્મ માણિક્યાદીનનર્ઘતઃ

દત્વા લિંગે વિધાનાચ્ચ બ્રાહ્મણે વા યશસ્વિનિ।
શતયોજનવિસ્તીર્ણમંડલેધિપતિર્ભવેત્

તથૈવ ભુવિ જાતોપિ સર્વલોકપ્રરંજનઃ।
સુરભિદ્રવ્યદાનેન વાવદૂકશ્ચ સુંદરઃ

રક્તામૃતસુકંઠશ્ચ પૂગદાનાન્નરો ભવેત્।
વરદાસીપ્રદાનેન નરઃ કલ્પં વસેદ્દિવિ

વરદાસી પ્રદાનેન ઉર્વ્યાં જાતો ધનેશ્વરઃ।
તથૈવ ભૃત્યદાનેન બહુભૃત્યો ભવેદ્દિવિ

ધરાયામક્ષયાઋદ્ધિર્જન્મજન્મસુ જાયતે।
સર્વતૂર્યપ્રદાનેન ગુણવાન્લોકસંમતઃ

નૃત્યગીતાદિશાસ્ત્રેણ ગંધર્વાણાં પતિર્ભવેત્।
દાસીદાસયુતઃ સ્વર્ગે ધનૈઃ સ્ત્રીભિર્વરૈર્યુતઃ

તથૈવ ગોપ્રદાનેન તાવત્કાલં વસેદ્દિવિ।
લિંગે દુગ્ધપ્રદાનાચ્ચ નરઃ કલ્પં વસેદ્દિવિ

દધ્ના સ્નાનેન દ્વિગુણં ઘૃતેન તુ શતાધિકમ્।
અન્નં ષડ્રસસંયુક્તં દત્વા ક્ષિતિપતિર્ભવેત્

તથૈવ પાયસં દત્વા મુનીનાં પ્રવરો ભુવિ।
હવિષ્યાન્નં મુદા દત્વા વેદશાસ્ત્રાર્થપારગઃ

નિરામિષપ્રદાનાચ્ચ બ્રહ્મચારી વ્રતી ભવેત્।
મધુદાનાચ્ચ સૌભાગ્યં ગુડેન લવણેન ચ

શર્કરાદિભિર્લાવણ્યં સર્વલોકેષુ ગીયતે।
દેવાનાં શંભુલિંગાનામર્ચાં કૃત્વા વિધાનતઃ

અનુક્રમેણ સ્વર્ગાદૌ લોકાનાં સ પતિર્ભવેત્।
લોકાનાં ચ હિતાર્થાય દેવાસ્તિષ્ઠંતિ સંમુખાઃ

સકૃત્પ્રદક્ષિણાં કૃત્વા શંભુલિંગેષુ પંડિતઃ।
દિવ્યં વર્ષશતં પૂર્ણં સ્વર્ગમેતિ નરોત્તમઃ

એવમેવ ક્રમેણૈવ નમસ્કારૈઃ સ્વયંભુવઃ।
લોકવંદ્યો વ્રજેત્સ્વર્ગં તસ્માન્નિત્યં સમાચરેત્

લિંગરૂપસ્ય દેવસ્ય યો ધનં હરતે નરઃ।
સ ચ રૌરવમાસાદ્ય હરણાત્કીટતાં વ્રજેત્

દાતુઃ પૂજાં ચ લિંગાર્થે હરેશ્ચાપ્યાદદાતિ યઃ।
કુલકોટિસહસ્રેણ નરકાન્ન નિવર્તતે

જલપુષ્પાદિદીપાર્થે વસુ ચાન્યદ્ગૃહીતવાન્।
પશ્ચાન્ન દીયતે લોભાદક્ષયં નરકં વ્રજેત્

દાસીં હૃત્વા તુ લિંગસ્ય નરકાન્ન નિવર્તતે।
કામાર્તો માતરં ગચ્છેન્ન ગચ્છેચ્છિવચેટિકામ્

શિવદાસીં તતો ગત્વા શિવસ્વ હરણે તથા।
ભક્ષણાદન્નપાનાનાન્નરો દુર્ગતિમાપ્નુયાત્

અતો દેવલવિપ્રો યો નરકાન્ન નિવર્તતે।
તસ્માદ્વેશ્યાજનાનાં ચ દૌષ્ટ્યમેવ હિતં ભવેત્

અતસ્તુ ગણિકાં સ્પૃષ્ટ્વા નરઃ સ્નાનાદ્વિશુધ્યતિ।
મલિનાં દુર્ગતિં યાતિ બહુપૂરુષસંશ્રયાત્

વેશ્યા તપસ્વિની યા ચ દેવાર્ચનરતા સદા।
પતિવ્રતપરા શુદ્ધા સ્વર્ગં ચાક્ષયમશ્નુતે

ગણિકાં માતૃવદ્યસ્તુ સદાસન્નાં પ્રપશ્યતિ।
દેવવત્સુરલોકેષુ નિખિલં ભોગમશ્નુતે

સુરાસુરનરાણાં ચ વંદનીયો યથા હરિઃ।
તથાર્હોયં સર્વલોકે સર્વભૂતૈકપાવનઃ

દેવદાસઃ સદા યસ્તુ દેવકૃત્યેષુ લોલુપઃ।
સ ચ ગચ્છતિ લોકેશો દેવલોકે મહીયતે

એતેષામેવ લિંગાનિ કારયિત્વા ચ મંડપમ્।
શક્ત્યા યં લભતે નાકં કાલસ્ય નિશ્ચયં શૃણુ

હાયનૈકં તૃણેનૈવ શરકાંડેન તચ્છતમ્।
અયુતં ત્વન્યકાષ્ઠેન લક્ષં ખાદિરદારુણા૧૦૦

કોટિકોટિ ચ પાષાણૈઃ સુદૃઢૈર્યત્નસંયુતૈઃ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન મંડપં કારયેદ્બુધઃ

યાવત્કાલં વસેત્સ્વર્ગે નરો મંડપકારકઃ।
તાવત્કાલં ચ હરણે નરો દુર્ગતિમાપ્નુયાત્

જનાનાં નિચયે રમ્યે વસ્તૂનાં ક્રયવિક્રયે।
આશ્રયે ચાધ્વગાનાં ચ નદીનદ સમાગમે

દેવાનાં મંડપં કૃત્વા યત્ફલં લભતે નરઃ।
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ દ્વિગુણં વિપ્રમંદિરે

અનાથસ્ય ચ દીનસ્ય શ્રોત્રિયસ્ય વિશેષતઃ।
કારયિત્વા ગૃહં રમ્યં નરઃ સ્વર્ગાન્ન હીયતે

ય ઇદં શૃણુયાન્નિત્યં પુણ્યાખ્યાનમનુત્તમમ્।
અક્ષયં લભતે સ્વર્ગં પ્રાસાદાદેઃ ફલં લભેત્

ધનિનાં ચેશ્વરાણાં ચ તથા પુણ્યવતાં પુનઃ।
પાઠયિત્વા પઠિત્વા તુ નરઃ સ્વર્ગાન્ન હીયતે

દેવાનાં દાસદાસીનાં સદા દેવાલયેષુ ચ।
પઠેદ્યસ્તુ સદા વિપ્રો મોક્ષમાર્ગં સ ગચ્છતિ

નૃપાણામીશ્વરાણાં ચ ધનિનાં ગુણિનાં પુરઃ।
પઠિત્વા મોક્ષમાપ્નોતિ શ્રવણાત્તત્ફલં લભેત્

દ્વિજા ઊચુઃ-
સામાન્યેકઃ પરઃ પુણ્યો મર્ત્યલોકે દ્વિજોત્તમ।
સુલભો મર્ત્યપૂજ્યસ્તુ મુનીનાં ચ તપસ્વિનામ્

ચાતુર્વર્ણ્યાશ્રમાણાં ચ પાપપુણ્યવતાં નૃણામ્।
ગુણાગુણવતાં ચૈવ વર્ણાવર્ણવતાં તથા

વ્યાસ ઉવાચ-
સર્વેષામેવ ભૂતાનાં રુદ્રાક્ષેણ યુતો વરઃ।
દર્શનાદ્યસ્ય લોકાનાં પાપરાશિઃ પ્રલીયતે

સ્પર્શનાદ્દિવમશ્નાતિ ધારાણાદ્રૌદ્રતાં વ્રજેત્।
શિરસ્યુરસિ બાહૌ ચ રુદ્રાક્ષં ધારયેત્તુ યઃ

સ ચેશાનસમો લોકે મખે સર્વત્ર ગોચરઃ।
યત્ર તિષ્ઠત્યસૌ વિપ્રસ્સ દેશઃ પુણ્યવાન્ભવેત્

તં દૃષ્ટ્વાપ્યથવા સ્પૃષ્ટ્વા નરઃ પૂયેત કલ્મષાત્।
યજ્જપ્યં તર્પણં દાનં સ્નાનમર્ચા પ્રદક્ષિણમ્

યત્કિંચિત્કુરુતે પુણ્યં નિખિલં તદનંતકમ્।
તીર્થાનાં ચ મહત્તીર્થં રુદ્રાક્ષસ્ય ફલં દ્વિજાઃ

અસ્યૈવ ધારણાદ્દેહી પાપાત્પૂતોઽતિ પુણ્યભાક્।
ગૃહીત્વા ચાક્ષમાલાં ચ બ્રહ્મગ્રંથિયુતાં શિવામ્

યજ્જપ્તં ચ કૃતં દાનં સ્તોત્રં મંત્રં સુરાર્ચનમ્।
સર્વં ચાક્ષયતામેતિ પાપં ચ ક્ષયમાવ્રજેત્

માલાયા લક્ષણં બ્રૂમઃ શ્રૂયતાં દ્વિજસત્તમાઃ।
તસ્યાસ્તુ લક્ષણં જ્ઞાત્વા શૈવમાર્ગં પ્રલપ્સ્યથ૧૧૯ તુ. વરાહપુરાણમ્ [હ્ત્ત્પ્સ્:॥સ.wઇકિસોઉર્ચે.ઓર્ગ્।સ્।18ગ ૧૨૮.૫૪](ગણાન્તિકા)।
નિર્યોનિકીટવિદ્ધં ચ ભગ્નલિગં યથાક્રમમ્।
અન્યોન્યં બીજલગ્નં ચ માલાયાં પરિવર્જયેત્

સ્વયં ચ ગ્રથિતા યા ચ શ્લથાન્યોન્ય પ્રસજ્જિતા।
શૂદ્રાદિગ્રથિતાઽશુદ્ધા દૂરાત્તાં પરિવર્જયેત્

મધ્યમાલગ્નકં બીજં જપ્તવ્યં ચ યથાક્રમમ્।
હસ્તસંભ્રમણેનૈવ મેર્વામર્શં પુનઃ પુનઃ

સંખ્યાતં યજ્જપેન્મંત્રમસંખ્યાતં ચ નિષ્ફલમ્।
સર્વેષામેવ દેવાનાં જપેન્મંત્રં સ્વમાલયા

પ્રયતઃ સકલે તીર્થે કોટિકોટિગુણં ભવેત્।
શુદ્ધાયામેવ ભૂમ્યાં તુ મેધ્યકે વૃક્ષમૂલકે

ગોષ્ઠે ચતુષ્પથાગારે વિષ્ણોર્મંત્રં શિવસ્ય ચ।
ગણપતેશ્ચ સૂરસ્ય લિંગેનંતફલં લભેત્

શૂન્યાગારે શવસ્યાગ્રે શ્મશાને ચ ચતુષ્પથે।
દેવીમંત્રં જપેદ્યસ્તુ સદ્યસ્સિધ્યતિ સાધકઃ

યાવચ્ચાવૈદિકં મંત્રં પૌરાણં ચાગમોદ્ભવમ્।
સર્વં રુદ્રાક્ષમાલાયામીપ્સિતેષ્ટાર્થદાયકમ્

રુદ્રાક્ષસ્રવજં શુદ્ધં જલં શિરસિ ધારયેત્।
સર્વસ્માત્કલ્મષાત્પૂતઃ પુણ્યં ભવતિ ચાક્ષયમ્

રુદ્રાક્ષસ્ય ચ પ્રત્યેકં બીજં પ્રત્યેક નિર્જરં।
ધારયેદ્યસ્તનૌ મર્ત્યઃ સુરાણાં સત્તમો ભવેત્

દ્વિજા ઊચુઃ-
રુદ્રાક્ષસ્તુ કુતો જાતઃ કુતો વા મેધ્યતાં ગતઃ।
કિમર્થં સ્થાવરો ભૂમૌ કેનૈવ ચ પ્રચારિતઃ

વ્યાસ ઉવાચ-
પુરા કૃતયુગે વિપ્રાસ્ત્રિપુરો નામ દાનવઃ।
સુરાણાં ચ વધં કૃત્વા અંતરિક્ષપુરે હિ સઃ

પ્રણાશે સર્વલોકાનાં સ્થિરો બ્રહ્મવરેણ ચ।
શુશ્રાવ શંકરો ભીમં દેવૈરીશો નિવેદિતમ્

તતોઽજગવમાસજ્ય બાણમંતકસન્નિભમ્।
ધૃત્વા તં ચ જઘાનાથ દૃષ્ટં દિવ્યેન ચક્ષુષા

સ પપાત મહીપૃષ્ઠે મહોલ્કેવ ચ્યુતો દિવઃ।
ઘટનવ્યાકુલાદ્રુદ્રાત્પતિતાઃ સ્વેદબિંદવઃ

તત્રાશ્રુબિંદુતો જાતો મહારુદ્રાક્ષકઃ ક્ષિતૌ।
અસ્યૈવ ચ ફલં જીવા ન જાનંત્યતિગુહ્યતઃ

તતઃ કૈલાસશિખરે દેવદેવં મહેશ્વરમ્।
પ્રણમ્ય શિરસા ભૂમૌ સ્કંદો વચનમબ્રવીત્

રુદ્રાક્ષસ્ય ફલં નાથ જ્ઞાતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ।
જપ્યેથ ધારણે ચૈવ દર્શને સ્પર્શનેપિ વા

ઈશ્વર ઉવાચ-।
લક્ષં તુ દર્શનાત્પુણ્યં કોટિર્વૈ સ્પર્શનેન ચ।
દશકોટિફલં પુણ્યં ધારણાલ્લભતે નરઃ

લક્ષકોટિસહસ્રાણિ લક્ષકોટિશતાનિ ચ।
જપ્ત્વાસ્ય લભતે પુણ્યં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ઉચ્છિષ્ટો વા વિકર્મસ્થો યુક્તો વા સર્વપાતકૈઃ।
મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યો રુદ્રાક્ષધારણેન વૈ

કંઠે રુદ્રાક્ષમાદાય શ્વાપદો મ્રિયતે યદિ।
સોપિ રુદ્રત્વમાપ્નોતિ કિં પુનર્માનુષાદયઃ

ધ્યાનધારણહીનોપિ રુદ્રાક્ષં યદિ ધારયેત્।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

કાર્તિકેય ઉવાચ-।
એકવક્ત્રં દ્વિત્રિચતુઃપંચષડ્વક્ત્રમેવ ચ।
સપ્તાષ્ટનવવક્ત્રં ચ દશૈકાદશવક્ત્રકમ્

રુદ્રાક્ષં દ્વાદશાસ્યં ચ ત્રયોદશમુખં તથા।
ચતુર્દશાસ્યસંયુક્તં સ્વયમુક્તં ચ શંકરમ્

તેષાં ચ તન્મુખાનાં ચ દેવતાઃ કાશ્ચ તદ્વદ।
ગુણો વા કીદૃશસ્તેષાં દોષો વા જગદીશ્વર

યદિ મેનુગ્રહોવાસ્તિ કથયસ્વ યથાર્થતઃ।
ઈશ્વર ઉવાચ-।
એકવક્ત્રઃ શિવઃ સાક્ષાદ્બ્રહ્મહત્યાં વ્યપોહતિ

તસ્માત્તુ ધારયેદ્દેહે સર્વપાપક્ષયાય ચ।
શિવલોકં સ ગચ્છેચ્ચ શિવેન સહ મોદતે

મહતાપુણ્યયોગેન હરાનુગ્રહકારણાત્।
એકવક્ત્રં લભેન્મર્ત્યો કૈલાસં ચ ષડાનન

દેવદેવો દ્વિવક્ત્રં ચ યસ્તુ ધારયતે નરઃ।
સર્વપાપક્ષયં યાતિ યદ્ગુહ્યંગોવધાદિકમ્

સ્વર્ગં ચાક્ષયમાપ્નોતિ દ્વિવક્ત્રધારણાત્તતઃ।
ત્રિવક્ત્રમનલસ્સાક્ષાદ્યસ્યદેહે પ્રતિષ્ઠતિ૧૫૦

તસ્ય જન્માર્જિતં પાપં દહત્યગ્નિરિવેંધનમ્।
સ્ત્રીહત્યા બ્રહ્મહત્યાભ્યાં બહૂનાં ચૈવ હત્યયા

યત્પાપં લભતે મર્ત્યઃ સર્વં નશ્યતિ તત્ક્ષણાત્।
યત્ફલં વહ્નિપૂજાયામગ્નિકાર્યે ઘૃતાહુતૌ

તત્ફલં લભતે ધીરઃ સ્વર્ગં ચાનંતમશ્નુતે।
ત્રિવક્ત્રં ધારયેદ્યસ્તુ સ ચ બ્રહ્મસમો ભુવિ

નિચિતં દુષ્કૃતં સર્વં દહેજ્જન્મનિ જન્મનિ।
ન ચોદરે ભવેદ્રોગો ન ચૈવાપટુતાં વ્રજેત્

પરાજયં ન લભતે નાગ્નિના દહ્યતે ગૃહમ્।
એતાન્યન્યાનિ સર્વાણિ વજ્રાદેશ્ચ નિવારણમ્

નાશુભં વિદ્યતે કિંચિત્ત્રિવક્ત્રસ્ય તુ ધારણાત્।
ચતુર્વક્ત્રઃ સ્વયં બ્રહ્મા યસ્ય દેહે પ્રતિષ્ઠતિ

સ ભવેત્સર્વશાસ્ત્રજ્ઞો દ્વિજો વેદવિદાં વરઃ।
સર્વધર્માર્થતત્ત્વજ્ઞઃ સ્માર્તઃ પૌરાણિકો ભવેત્

યત્પાપં નરહત્યાયાં બહુસત્ત્વેષુ વેશ્મસુ।
તત્સર્વં દહતે શીઘ્રં ચતુર્વક્ત્રસ્ય ધારણાત્

મહેશસ્તુષ્યતે નિત્યં ભૂતાનામધિપો ભવેત્।
સદ્યોજાતસ્તથેશાનસ્તત્પુરુષોઽઘોર એવ ચ

વામદેવ ઇમે દેવા વક્ત્રૈઃ પંચભિરાશ્રિતાઃ।
અતઃ સર્વત્ર ભૂયિષ્ઠાઃ પંચવક્ત્રો ધરાતલે

રુદ્રસ્યાત્મજરૂપોયં તસ્માત્તં ધારયેદ્બુધઃ।
કલ્પકોટિસહસ્રાણિ કલ્પકોટિશતાનિ ચ

તાવત્કાલં શિવસ્યાગ્રે પૂજનીયઃ સુરાસુરૈઃ।
સાર્વભૌમો ભવેદ્ભૂમૌ શર્વતેજાઃ શિવાલયે

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન પંચવક્ત્રં તુ ધારયેત્।
ષડ્વક્ત્રં કાર્તિકેયં તુ ધારયન્દક્ષિણે ભુજે

બ્રહ્મહત્યાદિભિઃ પાપૈર્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ।
સ્કંદસ્ય સદૃશઃ શૂરઃ કલ્પાંતે સમુપસ્થિતે

નાત્ર પરાજયં ચૈતિ ગુણાનામાકરો ભુવિ।
કુમારત્વમવાપ્નોતિ યથા ગૌરીશનંદનઃ

બ્રાહ્મણો ભૂપપૂજ્યશ્ચ ક્ષત્રિયો લભતે જયમ્।
વૈશ્યાઃ શૂદ્રાદયો વર્ણાઃ સદૈશ્વર્યપ્રપૂરિતાઃ।
તસ્યૈવ વરદા ગૌરી માતેવ સુલભા ભવેત્

તતો ભુજબલાદેવ વિશ્વતેજા ભવેન્નરઃ।
વાગ્મી ધીરસ્સભાયાં ચ નૃપવેશ્મનિ સંસદિ

ન ચ કાતરતામેતિ નૈવ ભંગો ભવેદ્ધ્રુવમ્

એતાન્યન્યાનિ સર્વાણિ ષડ્વક્ત્રસ્યૈવ ધારણાત્।
સપ્તવક્ત્રો મહાસેનસ્ત્વનંતો નામ નાગરાટ્

અસ્ય પ્રત્યેક વક્ત્રે તુ પ્રતિનાગા વ્યવસ્થિતાઃ।
અનંતઃ કર્કટશ્ચૈવ પુંડરીકોથ તક્ષકઃ

વિષોલ્બણશ્ચ કારીષઃ શંખચૂડશ્ચ સપ્તમઃ।
એતે નાગા મહાવીર્યાઃ સપ્તવક્ત્રે વ્યવસ્થિતાઃ

અસ્ય ધારણમાત્રે તુ વિષં ન ક્રમતે તનૌ।
હરશ્ચ પરમપ્રીતો ભવેન્નાગેશ્વરે યથા

પ્રીત્યાસ્યા સર્વપાપાનિ ક્ષયં યાંતિ દિનેદિને।
બ્રહ્મહત્યા સુરાપાનં સ્તેયાદિ ગુરુતલ્પજમ્

યત્પાપં લભતે મર્ત્યઃ સર્વં નશ્યતિ તત્ક્ષણાત્।
દેવસ્ય સદૃશં ભોજ્યં ત્રૈલોક્યે નિશ્ચિતં લભેત્

અષ્ટવક્ત્રો મહાસેનઃ સાક્ષાદ્દેવો વિનાયકઃ।
અસ્યૈવ ધારણાદેવ યત્પુણ્યં તચ્છૃણુષ્વ મે

જન્મજન્મ ન મૂર્ખઃ સ્યાન્નાતુરો ન ચ નષ્ટધીઃ।
અવિઘ્નં સર્વકાર્યેષુ તસ્યૈવ સતતં ભવેત્

નૈપુણ્યં લિપિકાર્યેષુ મહાકાર્યેષુ કૌશલમ્।
સર્વારંભાદિકાર્યેષુ ક્ષમંતસ્ય દિને દિને

અર્ધકૂટં તુલાકૂટં સર્વકૂટં તથૈવ ચ।
શિશ્નોદરકરેણૈવ સંસ્પૃશેદ્વા ગુરુસ્ત્રિયમ્

એવમાદીનિ સર્વાણિ હંતિ પાપાનિ સર્વથા।
અક્ષયં ત્રિદિવં ભુક્ત્વા મુક્તો યાતિ પરાં ગતિમ્

ગુણાન્યેતાનિ સર્વાણિ અષ્ટવક્ત્રસ્ય ધારણાત્।
નવાસ્યં ભૈરવં પ્રોક્તં ધારયેદ્યસ્તુ બાહુતઃ

કપિલં મુક્તિદં ધૃત્વા મમતુલ્ય બલો ભવેત્।
લક્ષકોટિસહસ્રાણિ બ્રહ્મહત્યાઃ કરોતિ યઃ

તાઃ સર્વા દહતે શીઘ્રં નવવક્ત્રસ્ય ધારણાત્।
સુરલોકે સદા દેવૈઃ પૂજિતો મઘવાન્યથા

હરવદ્વરવેશ્મસ્થો ગણેશો નાત્ર સંશયઃ।
પન્નગાશ્ચ વિનશ્યંતિ દશવક્ત્રસ્ય ધારણાત્

વક્ત્રે ચૈકાદશે વત્સ રુદ્રાશ્ચૈકાદશ સ્મૃતાઃ।
શિખાયાં ધારયેન્નિત્યં તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ

અશ્વમેધસહસ્રાણિ યજ્ઞકોટિશતાનિ ચ।
ગવાં શતસહસ્રસ્ય સમ્યગ્દત્તસ્ય યત્ફલમ્

તત્ફલં શીઘ્રમાપ્નોતિ વક્ત્રૈકાદશ ધારણાત્।
હરસ્ય સદૃશો લોકે પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે

રુદ્રાક્ષં દ્વાદશાસ્યં યઃ કંઠદેશે તુ ધારયેત્।
આદિત્યસ્તુષ્યતે નિત્યં દ્વાદશાસ્યે વ્યવસ્થિતઃ

ગોમેધં નરમેધં ચ કૃત્વા યત્ફલમશ્નુતે।
તત્ફલં શીઘ્રમાપ્નોતિ વજ્રાદેશ્ચ નિવારણમ્

નૈવ વહ્નેર્ભયં ચૈવ ન ચ વ્યાધિઃ પ્રવર્તતે।
અર્થલાભં સુખં ભુંક્ત ઈશ્વરો ન દરિદ્રતા

હસ્ત્યશ્વનરમાર્જાર મૂષકાઞ્છશકાંસ્તથા।
વ્યાલદંષ્ટ્રિ સૃગાલાદીન્હત્વા વ્યાઘાતયત્યપિ

મુચ્યતે નાત્ર સંદેહો વક્ત્રદ્વાદશ ધારણાત્।
વક્ત્ર ત્રયોદશો રુદ્રો રુદ્રાક્ષઃ પ્રાપ્યતે યદિ

શંતમઃ સ તુ વિજ્ઞેયઃ સર્વકામફલપ્રદઃ।
સુધારસાયનં ચૈવ ધાતુવાદશ્ચ પાદુકા

સિધ્યંતિ તસ્ય વૈ સર્વે ભાગ્યયુક્તસ્ય ષણ્મુખ।
માતૃપિતૃ સ્વસૃ ભ્રાતૃ ગુરૂન્વાથ નિહત્ય ચ

મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યો ત્રયોદશાસ્ય ધારણાત્।
અક્ષયં લભતે સ્વર્ગં યથા દેવો મહેશ્વરઃ

ચતુર્દશમુખં વત્સ રુદ્રાક્ષં યદિ ધારયેત્।
સતતં મૂર્ધ્નિ બાહૌ વા શક્તિપિંડં શિવસ્ય ચ

કિં પુનર્બહુનોક્તેન વર્ણિતેન પુનઃ પુનઃ।
પૂજ્યતે સતતં દેવૈઃ પ્રાપ્યતે પુણ્યગૌરવાત્

કાર્તિકેય ઉવાચ-।
ભગવન્શ્રોતુમિચ્છામિ વક્ત્રે વક્ત્રે યથાવિધિ।
ન્યસનં કેન મંત્રેણ ધારણં વા કથં વદ

ઈશ્વર ઉવાચ-।
શૃણુ ષણ્મુખ તત્ત્વેન વક્ત્રે વક્ત્રે યથાવિધિ।
અમંત્રોચ્ચારણાદેવ ગુણા હ્યેતે પ્રકીર્તિતાઃ

યઃ પુનર્મંત્રસંયુક્તં ધારયેદ્ભુવિ માનવઃ।
ગુણાસ્તસ્ય મહત્ત્વં ચ કથિતું નૈવ શક્યતે

ઇદાનીં મંત્રા દિશ્યંતે ૐ રુદ્ર એકવક્ત્રસ્ય।
ૐ ખં દ્વિવક્ત્રસ્ય ૐ વું ત્રિવક્ત્રસ્ય।
ૐ હ્રીં ચતુર્વક્ત્રસ્ય ૐ હ્રાં પંચવક્ત્રસ્ય।
ૐ હ્રૂઁ ષડ્વક્ત્રસ્ય ૐ હ્રઃ સપ્તવક્ત્રસ્ય।
ૐ કં અષ્ટવક્ત્રસ્ય ૐ જૂં નવવક્ત્રસ્ય।
ૐ ક્ષં દશવક્ત્રસ્ય ૐ શ્રીં એકાદશવક્ત્રસ્ય।
ૐ હ્રીં દ્વાદશવક્ત્રસ્ય ૐ ક્ષૌં ત્રયોદશવક્ત્રસ્ય।
ૐ ન્રાં ચતુર્દશવક્ત્રસ્ય।
એવં મંત્રા યથાક્રમં ન્યસ્તવ્યાઃ।
શિરસ્યુરસિ માલાં ચ ગૃહીત્વા યો વ્રજેન્નરઃ।
પદેપદેશ્વમેધસ્ય ફલમાપ્નોતિ નાન્યથા૨૦૦

સર્વેષામપિ વક્ત્રાણાં ધારણે મત્સમો ભવેત્।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન રુદ્રાક્ષં પુત્ર ધારય

ધારયિત્વા તુ રુદ્રાક્ષં મ્રિયતે યઃ ક્ષિતૌ નરઃ।
સ યાતિ મત્પુરં રમ્યં સર્વદેવૈઃ પ્રપૂજિતઃ

મરુદેશે પુરા વત્સ વાણિજ્યાય કિલ સ્થલે।
ગચ્છન્વણિક્સુતસ્તાત તરૌ પ્રેતા પ્રપીડિતઃ

નરીનર્તિતતઃ પ્રેતા દ્વિજેન પરમૈક્ષિ ચ।
કા ત્વં નૃત્યસિ દીનાસિ સંવૃતા જીર્ણવાસસા

અથ સા ચ દ્વિજં પ્રાહ દેવદૂતાન્મયા શ્રુતમ્।
અસ્ય ચારુ નરસ્યૈવ વજ્રપાતેન સાંપ્રતમ્

નિશ્ચિતં નિધનં વિપ્ર મદ્ભર્ત્તા તુ ભવિષ્યતિ।
એતસ્મિન્નંતરે નાકાદ્વજ્રં તસ્યશિરોપરિ

અપતત્સ પપાતોર્વ્યાં રુદ્રાક્ષસ્યાર્ધખંડકે।
તતો મમ પુરાત્પુત્ર વિમાનં ચાપતદ્દ્રુતમ્

સમારુહ્ય તતઃ શ્રીમાંસ્તત્ર તિષ્ઠતિ સંચિરમ્।
મમાંશકં સમાસાદ્ય ઈશ્વરઃ કૌ ધની ભવેત્

એવં રુદ્રાક્ષખંડે ચ મૃતસ્ય સુગતિઃ સુત।
જ્ઞાનેન ધારિણઃ પુંસઃ ફલં વક્તું ન શક્નુમઃ

સ શૈવો વા ભવેચ્છાક્તો ગાણપત્યોથ સૌરકઃ।
યો દધાતિ મૃતો માલામેકં રુદ્રાક્ષકં તુ વા

યઃ પઠેત્પાઠયેદ્વાપિ શ્રાવયેચ્છૃણુતેપિ વા।
સર્વપાપાત્પ્રમુક્તાત્મા સુખં સ્વર્ગં લભેત્ક્રમાત્

ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે રુદ્રાક્ષમાહાત્મ્યંનામૈકોનષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ