પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.58

અષ્ટપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ।
વ્યાસ ઉવાચ-
શાખિનામેવ સર્વેષાં ફલં વક્ષ્યામિ યાદૃશમ્।
તચ્છૃણુધ્વં મહાભાગા રોપણે ચ પૃથક્પૃથક્

યસ્તુ રોપયતે તીરે પુણ્યવૃક્ષાન્સમંતતઃ।
તસ્ય પુણ્યફલં જ્ઞાતું કથિતું નૈવ શક્યતે

અન્યત્ર રોપણં કૃત્વા શાખિનાં યત્ફલં લભેત્।
તતો જલસમીપે તુ લક્ષકોટિગુણં ભવેત્

સ્વયં પુષ્કરિણી તીરે ત્વનંતં ફલમશ્નુતે।
તસ્માચ્છતગુણં બ્રૂમઃ શાખિનાં પુણ્યકારિણામ્

અશ્વત્થરોપણં કૃત્વા જલાશયસમીપતઃ।
યત્ફલં લભતે મર્ત્યો ન તત્ક્રતુશતૈરપિ

પતંતિ યાનિ પત્રાણિ જલે પર્વણિ પર્વણિ।
તાનિ પિંડસમાનીહ પિતૄણામક્ષયં યયુઃ

ખાદંતિ પતગાસ્તત્ર ફલાનિ કામતો ધ્રુવમ્।
બ્રહ્મભક્ષ્યસમં તસ્ય પુણ્યં ભવતિ ચાક્ષયમ્

અશ્વત્થેનૈવ ભક્ષ્યેણ રોપણેનૈવ યત્ફલમ્।
તદ્વૈ ક્રતુશતૈર્નૈવ પુત્રૈરેવ શતૈરપિ

ઉષ્ણેચ્છાયાં પ્રગૃહ્ણંતિ ગાવો દેવદ્વિજાતયઃ।
કર્તુઃ પિતૃગણાનાં ચ સ્વર્ગો ભવતિ ચાક્ષયઃ

કર્તું સ્વસ્થસ્ય વૈ વિઘ્નમક્ષયત્વાન્ન શક્યતે।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન રોપયેદ્વૃક્ષમાધવમ્

એકં વૃક્ષં સમારોપ્ય નરઃ સ્વર્ગાન્ન હીયતે।
તસ્માદેવ મહાવૃક્ષં રોપયધ્વં દ્વિજોત્તમાઃ

જલાનાં નિકટે રમ્યે રસાનાં ક્રયવિક્રયે।
માર્ગે જલાશયે વૃક્ષાન્રોપયેદ્યો મહાશયઃ

અશ્વત્થાદીન્સમારોપ્ય સ્વર્ગં યાતિ મનોરમમ્।
અર્ચયિત્વા તુ યત્પુણ્યં પ્રવક્ષ્યામિ દ્વિજાતયઃ

સ્નાત્વાશ્વત્થં સ્પૃશેદ્યસ્તુ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે।
અસ્નાતો યઃ સ્પૃશેન્મર્ત્યો લભતે સ્નાનજં ફલમ્

દૃષ્ટ્વા ચ નાશયેત્પાપં સ્પૃષ્ટ્વા લક્ષ્મીં પ્રપદ્યતે।
પ્રદક્ષિણે ભવેદાયુઃ સદાશ્વત્થ નમોસ્તુ તે

ચલદ્દલાય વૃક્ષાય સદા વિષ્ણુસ્થિતાય ચ।
બોધિસત્વાય યોગ્યાય સદાશ્વત્થ નમોસ્તુ તે

અશ્વત્થાય તુ હવ્યં તુ પયો નૈવેદ્યમેવ ચ।
પુષ્પં ધૂપં દીપકં ચ દત્વા સ્વર્ગાન્ન હીયતે

સપુત્રં ચાક્ષયં વિદ્ધિ ધનવૃદ્ધિયશસ્કરમ્।
વિજયં માનદં ભદ્રમશ્વત્થસ્ય પ્રપૂજનમ્

યજ્જપ્તં ચ હુતં સ્તોત્રં યન્ત્રમંત્રાદિકં ચ યત્।
સર્વં કોટિગુણં પ્રોક્તં મૂલે ચલદલસ્ય ચ

યસ્ય મૂલે સ્થિતો વિષ્ણુર્મધ્યે તિષ્ઠતિ શંકરઃ।
અગ્રભાગે સ્થિતો બ્રહ્મા કસ્તં જગતિ નાર્ચયેત્

સોમવારે ત્વમાયાં ચ સ્નાનં યન્મૌનિના કૃતમ્।
દાનસ્ય ગોસહસ્રસ્ય ફલં ચાશ્વત્થવંદને

સપ્તપ્રદક્ષિણેનૈવ ગવામયુતજં ફલમ્।
પ્રચુરાલ્લક્ષકોટિશ્ચ તસ્માત્કાર્યા હિ સા સદા

યત્કિંચિદ્દીયતે તત્ર ફલમૂલજલાદિકમ્।
સર્વં તચ્ચાક્ષયફલં જન્મજન્મસુ જાયતે

અહોશ્વત્થસમો નાસ્તિ વૃક્ષરૂપી હરિર્ભુવિ।
યથા પૂજ્યો દ્વિજો લોકે યથા ગાવો યથામરાઃ

તથાશ્વત્થવૃક્ષરૂપી દેવઃ પૂજ્યતમઃ સ્મૃતઃ।
રોપણે રક્ષણે સ્પર્શે પૂજાકર્મણિ વૈ સદા

દદાતિ વિત્તં પુત્રાંશ્ચ સ્વર્ગં મોક્ષં પુનઃ ક્રમાત્।
કિંચિચ્છેદં તુ યઃ કુર્યાદશ્વત્થસ્ય તનૌ નરઃ

કલ્પૈકં નિરયં ભુક્ત્વા ચાંડાલાદૌ પ્રજાયતે।
મૂલચ્છેદેન તસ્યૈવ સ ચ યાત્યપુનર્ભવમ્

પુરુષાસ્તસ્ય તિષ્ઠંતિ રૌરવે ઘોરદર્શને।
અશ્વત્થસ્યૈકવૃક્ષસ્ય રોપણે યત્ફલં ભવેત્

તથૈવ ચંપકેર્કે ચ ત્રયાણાં રોપણેપિ ચ।
અષ્ટૌ બિલ્વસ્ય વૃક્ષાશ્ચ ન્યગ્રોધાશ્ચૈવ સપ્ત ચ

નિંબસ્ય દશવૃક્ષાશ્ચ ફલં ચૈષાં સમં ભવેત્।
એકૈકસ્ય ફલં ચોક્તં વૃક્ષાણાં રોપણે દ્વિજાઃ

એવં બુધ્વા તુ ધર્માત્મા યઃ કુર્યાત્કૃત્રિમં વનમ્।
કલ્પકોટિસહસ્રાણિ કલ્પકોટિશતાનિ ચ

નાકમેતિ સ ચૂતસ્ય સમારોપ્ય સહસ્રકમ્।
તતો દ્વિત્રિગુણેનૈવ ન્યૂને વા પ્રચુરેપિ વા

ભુંક્તે ભુક્ત્વા પુનઃ કુર્યાન્નૃપો વાથ સદીશ્વરઃ।
સ્વર્ગં ભોગ્યં તતો રાજ્યં કલ્યાણં મંગલં શુભમ્

આરોગ્યં શૌર્યસંપન્નમારામાદેવ જાયતે।
ફલાનિ યસ્ય ખાદંતિ જંતવોથ સહસ્રશઃ

આશ્રિતા વિહગાઃ કીટાઃ પતગાઃ શલભાદયઃ।
છાયાશ્રિતાશ્ચ યે સત્વાસ્તત્સંખ્યાતાઃ પૃથગ્જનાઃ

તસ્ય કિંકરતાં યાંતિ શતશો દેવતાર્ચિતાઃ।
યે ચ વૃક્ષા મહાસત્વાસ્સર્વે તે દેવરૂપિણઃ

તદર્ચા પિતૃવત્કાર્યા શુશ્રૂષાં જલપિંડકમ્।
મર્ત્યલોકે ચ તે પુત્રાસ્તસ્ય જન્મનિ જન્મનિ

સુરૂપાઃ સુવિનીતાશ્ચ સદાપુણ્યક્રિયા શુભાઃ।
એવં ગણેશતાં યાંતિ જંતવશ્ચૂતલગ્નકાઃ

ધાત્રી હરીતકી ચાન્યે કટુતિક્તામ્લસંભવાઃ।
સર્વે ચારામતઃ શુદ્ધાઃ ફલદાઃ શિવદાઃ સદા

પ્રાસાદા યત્ર સૌવર્ણાઃ સર્વરત્નવિભૂષિતાઃ।
સર્વાભરણસંયુક્તા વિમાનાશ્ચાનિલોપમાઃ

શાતકુંભમયા વૃક્ષાઃ સદૈવ સર્વદાયિનઃ।
સર્વર્તુસુખદાઃ સૌમ્યકન્યકા અપ્સરસ્સમાઃ

ગીતનૃત્યપરાધીરાસ્તત્ર તિષ્ઠંતિ વૃક્ષદાઃ।
પુષ્કરિણ્યો વિશેષેણ ખાતાન્યન્યાનિ યાનિ ચ

શુદ્ધોપલાંતરચિતા નદ્યઃ પાયસકર્દ્દમાઃ।
પુનર્દુગ્ધસફેનાશ્ચ અન્નાદિષડ્રસાન્વિતાઃ

મર્ત્યલોકે યથા ભોગ્યં પુનઃ સ્વર્ગે પુનર્ભુવિ।
પુનરેવ તદભ્યાસાત્ખાતમારામકં પુનઃ

યથા પુણ્યાદિકં કૃત્વા સ્વર્ગમર્ત્યાધિપઃ પુમાન્।
અશક્તસ્તુ પ્રપાં કૃત્વા પુષ્કરિણ્યાઃ ફલં લભેત્

પ્રપાયા લક્ષણં ચાત્ર સર્વપાપહરં પરં।
સર્વભોગપ્રદં શુદ્ધં સ્વર્ગાપવર્ગદં સ્થિરં

લક્ષણં ચ પ્રવક્ષ્યામિ પ્રપાયાઃ કીર્તિવર્ધનમ્।
નિર્જલેઽધ્વનિ પૃક્તે ચ સ્થાને કૃત્વા ચ મંડપમ્

બહુપાન્થે સમાયાતે ગ્રીષ્મવર્ષાશરત્સ્વપિ।
અગરુકાદિ સૌગંધ્યં જલં પૂગં સચંદ્રકમ્

આસનં ચૈવ તાંબૂલં દત્વા સ્વર્ગાન્ન હીયતે।
એવં વર્ષત્રયેણૈવ પુષ્કરિણ્યાઃ ફલં લભેત્

સ્વર્ગાચ્ચૈવાચ્યુતો મર્ત્યો દેવૈરપિ પ્રપૂજ્યતે।
માસમેકં તુ યો દદ્યાત્પ્રપાં ગ્રીષ્મેથ નિર્જલે૫૦

કલ્પૈકં તુ વસેત્સ્વર્ગે સ્વર્ગાદ્ભ્રષ્ટો મહીયતે।
પ્રપાદાસ્તત્ર તિષ્ઠંતિ યત્ર પુષ્કરિણીપ્રદાઃ

નોચેદ્ધર્મઘટો દેયઃ પુણ્યઃ પાપક્ષયાય ચ।
એષ ધર્મઘટો જ્ઞેયો બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાત્મકઃ

તવપ્રસાદાત્સફલાઃ મમ સંતુ મનોરથાઃ।
સ્વર્ણમાષં ચતુર્ભાગં દક્ષિણાર્થં ઘટસ્ય ચ

એવં વર્ષત્રયેણૈવ પ્રપાદાનફલં લભેત્।
યઃ પઠેચ્છ્રાવયેદ્વાપિ પુષ્કરિણ્યાદિજં ફલમ્

સાક્ષાત્પાપાદ્ભવેન્મુક્તસ્તત્પ્રસાદાત્તુ સદ્ગતિઃ।
જનેષુ શ્રાવયેદ્યસ્તુ પુણ્યાખ્યાનમિદં શુભમ્

કલ્પકોટિસહસ્રાણિ સુરલોકે સ તિષ્ઠતિ

ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે પુષ્કરિણ્યાદિધર્મકીર્તનંનામાષ્ટપંચાશત્તમો।
ઽધ્યાયઃ