પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.28

ભીષ્મ ઉવાચ।
પાદપાનાં વિધિં બ્રહ્મન્યથાવદ્વિસ્તરાદ્વદ।
વિધિના યેન કર્ત્તવ્યં પાદપારોપણં બુધૈઃ

યે ચ લોકાઃ સ્મૃતા યેષાં તાનિદાનીં વદસ્વ મે।
પુલસ્ત્ય ઉવાચ।
પાદપાનાં વિધિં વક્ષ્યે તથૈવોદ્યાનભૂમિષુ

તટાકવિધિવત્સર્વં સમાપ્ય જગતીશ્વર।
ઋત્વિઙ્મંડપસંભારમાચાર્યં ચાપિ તદ્વિધં

પૂજયેદ્બ્રાહ્મણાંસ્તદ્વદ્ધેમવસ્ત્રાનુલેપનૈઃ।
સર્વૌષધ્યુદકૈઃ સિક્તાન્દધ્યક્ષતવિભૂષિતાન્

વૃક્ષાન્માલ્યૈરલંકૃત્ય વાસોભિરભિવેષ્ટયેત્।
સૂચ્યા સૌવર્ણયા કાર્યં સર્વેષાં કર્ણવેધનં

અંજનં ચાપિ દાતવ્યં તદ્વદ્ધેમશલાકયા।
ફલાનિ સપ્ત ચાષ્ટૌ વા કાલધૌતાનિ કારયેત્

પ્રત્યેકં સર્વવૃક્ષાણાં વેદ્યાંતાન્યધિવાસયેત્।
ધૂપોત્ર ગુગ્ગુલુઃ શ્રેષ્ઠસ્તામ્રપાત્રેષ્વધિષ્ઠિતાન્

સપ્તધાન્યસ્થિતાન્કૃત્વા વસ્ત્રગંધાનુલેપનૈઃ।
કુંભાન્સર્વેષુ વૃક્ષેષુ સ્થાપયિત્વાવનીશ્વર

પૂજયિત્વા દિનાંતે ચ કૃત્વા બલિનિવેદનમ્।
યથાવલ્લોકપાલાનામિંદ્રાદીનાં વિધાનતઃ

વનસ્પતેરધિવાસ એવં કાર્યો દ્વિજાતિભિઃ।
તતઃ શુક્લાંબરધરાન્સૌવર્ણકૃતમેખલાન્

સકાંસ્યદોહાં સૌવર્ણશૃંગાભ્યામતિશાલિનીં।
પયસ્વિનીં વૃક્ષમધ્યાદુત્સૃજેદ્ગામુદઙ્મુખીમ્

તતોભિષેકમંત્રેણ વાદ્યમંગલગીતકૈઃ।
ઋગ્યજુઃસામમંત્રૈશ્ચ વારુણૈરભિતસ્તદા

તૈરેવ કુંભૈઃ સ્નપનં કુર્યુર્બ્રાહ્મણપુંગવાઃ।
સ્નાતઃ શુક્લાંબરધરો યજમાનોભિપૂજયેત્

ગોભિર્વિભવતઃ સર્વાનૃત્વિજઃ સસમાહિતાન્।
હેમસૂત્રૈઃ સકટકૈરંગુલીયૈઃ પવિત્રકૈઃ

વાસોભિઃ શયનીયૈશ્ચ તથોપસ્કરપાદુકૈઃ।
ક્ષીરાભિષેચનં કુર્યાદ્યાવદ્દિનચતુષ્ટયમ્

હોમશ્ચ સર્પિષા કાર્યો યવૈઃ કૃષ્ણતિલૈરપિ।
પલાશસમિધઃ શસ્તાશ્ચતુર્થેઽહ્નિ તથોત્સવઃ

દક્ષિણા ચ પુનસ્તદ્વદ્દેયા તત્રાપિ શક્તિતઃ।
યદ્યદિષ્ટતમં કિચિત્તત્તદ્દદ્યાદમત્સરી

આચાર્યે દ્વિગુણં દત્ત્વા પ્રણિપત્ય ક્ષમાપયેત્।
અનેન વિધિના યસ્તુ કુર્યાદ્વૃક્ષોત્સવં બુધઃ

સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ પદં ચાનન્તમશ્નુતે।
યશ્ચૈવમપિ રાજેન્દ્ર વૃક્ષં સંસ્થાપયેદ્બુધઃ

સોપિ સ્વર્ગે વસેદ્રાજન્યાવદિંદ્રાયુતત્રયમ્।
ભૂતાન્ભવ્યાંશ્ચ મનુજાંસ્તારયેદ્રોમસંમિતાન્

પરમાં સિદ્ધિમાપ્નોતિ પુનરાવૃત્તિદુર્લભામ્।
ય ઇદં શૃણુયાન્નિત્યં શ્રાવયેદ્વાપિ માનવઃ

સોપિ સંપૂજ્યતે દેવૈર્બ્રહ્મલોકે મહીયતે।
અપુત્રસ્ય ચ પુત્રિત્વં પાદપા એવ કુર્વતે

તીર્થેષુ પિંડદાનાદીન્રોપકાણાં દદંતિ તે।
યત્નેનાપિ ચ રાજેંદ્ર અશ્વત્થારોપણં કુરુ

સ તે પુત્રસહસ્રસ્ય કૃત્યમેકઃ કરિષ્યતિ।
ધની ચાશ્વત્થવૃક્ષેણ અશોકઃ શોકનાશનઃ

પ્લક્ષો યજ્ઞપ્રદઃ પ્રોક્તઃ ક્ષીરી ચાયુઃપ્રદઃ સ્મૃતઃ।
જંબુકી કન્યકાદાત્રી ભાર્યાદા દાડિમી તથા

અશ્વત્થો રોગનાશાય પલાશો બ્રહ્મદસ્તથા।
પ્રેતત્વં જાયતે પુંસો રોપયેદ્યો વિભીતકમ્

અંકોલે કુલવૃદ્ધિસ્તુ ખાદિરેણાપ્યરોગિતા।
નિંબપ્રરોહકાણાં તુ નિત્યં તુષ્યેદ્દિવાકરઃ

શ્રીવૃક્ષે શંકરો દેવઃ પાટલાયાં તુ પાર્વતી।
શિંશપાયામપ્સરસઃ કુંદે ગંધર્વસત્તમાઃ

તિંતિડીકે દાસવર્ગા વંજુલે દસ્યવસ્તથા।
પુણ્યપ્રદઃ શ્રીપ્રદશ્ચ ચંદનઃ પનસસ્તથા

સૌભાગ્યદશ્ચંપકશ્ચ કરીરઃ પારદારિકઃ।
અપત્યનાશકસ્તાલો બકુલઃ કુલવર્દ્ધનઃ

બહુભાર્યા નારિકેલા દ્રાક્ષા સર્વાંગસુંદરી।
રતિપ્રદા તથા કોલી કેતકી શત્રુનાશિની

એવમાદિ નગાશ્ચાન્યે યે નોક્તાસ્તેપિ દાયકાઃ।
પ્રતિષ્ઠાં તે ગમિષ્યંતિ યૈસ્તુ વૃક્ષાઃ પ્રરોપિતાઃ

।
ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે વૃક્ષારોપણવિધિર્નામ અષ્ટાવિંશોધ્યાયઃ