ન્યાયસૂત્ર · અધ્યાય 5.2

પ્રતિજ્ઞાહાનિઃ પ્રતિજ્ઞાન્તરં પ્રતિજ્ઞાવિરોધઃ પ્રતિજ્ઞાસન્ન્યાસો હેત્વન્તરમ્ અર્થાન્તરં નિરર્થકમ્ અવિજ્ઞાતાર્થમ્ અપાર્થકમ્ અપ્રાપ્ત કાલં ન્યૂનમ્ અધિકં પુનરુક્તમ્ અનનુભાષણમ્ અજ્ઞાનમ્ અપ્રતિભા વિક્ષેપો મતાનુજ્ઞા પર્યનુયોજ્યોપેક્ષણં નિરનુયોજ્યાનુયોગો ઽપસિદ્ધાન્તો હેત્વા ભાસાશ્ચ નિગ્રહસ્થાનાનિ
{નિગ્રહસ્થાન-ઉદ્દેશ-સૂત્રમ્}
[નિગ્રહસ્થાનપઞ્ચકપ્રકરણમ્(2-6)]

પ્રતિદૃષ્ટાન્તધર્માભ્યનુજ્ઞા સ્વદૃષ્ટાન્તે પ્રતિજ્ઞાહાનિઃ
{પ્રતિજ્ઞાહાનિઃ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

પ્રતિજ્ઞાતાર્થપ્રતિષેધધર્મવિકલ્પાત્ તદર્થનિર્દેશઃ પ્રતિજ્ઞાન્તર.
{પ્રતિજ્ઞાન્તર-લક્ષણ-સૂત્રમ્}

પ્રતિજ્ઞાહેત્વોર્વિરોધઃ પ્રતિજ્ઞાવિરોધઃ
{પ્રતિજ્ઞાવિરોધઃ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

પક્ષપ્રતિષેધે પ્રતિજ્ઞાતાર્થાપનયનં પ્રતિજ્ઞાસન્ન્યાસઃ
{પ્રતિજ્ઞાસન્ન્યાસઃ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

અવિશેષોક્તે હેતૌ પ્રતિષિદ્ધે વિશેષમિચ્છતો હેત્વન્તરમ્
{હેત્વન્તરમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}
[નિગ્રહસ્થાનચતુષ્કપ્રકરણમ્(7-10)]

પ્રકૃતાદર્થાદપ્રતિસમ્બ્દ્ધાર્થમર્થાન્તરમ્
{અર્થાન્તરમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

વર્ણક્રમનિર્દેશવન્નિરર્થકમ્
{નિરર્થકમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

પરિષત્પ્રતિવાદિભ્યાં ત્રિરભિહિતમપ્યવિજ્ઞાતમવિજ્ઞાતાર્થમ્
{અવિજ્ઞાતાર્થમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

પૌર્વાપર્યાયોગાદપ્રતિસમ્બદ્ધાર્થમપાર્થકમ્
{અપાર્થકમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}
[નિગ્રહસ્થાનત્રિકપ્રકરણમ્(11-13)]

અવયવવિપર્યાસવચનમપ્રાપ્તકાલમ્
{અપ્રાપ્તકાલમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

હીનમન્યતમેનાપ્યવયવેન ન્યૂનમ્
{ન્યૂનમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

હેતૂદાહરણાધિકમ્ અધિકમ્
{અધિકમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}
[પુનરુક્તિનિગ્રહસ્થાનપ્રકરણમ્(14-16)]

શબ્દાર્થયોઃ પુનર્વચનં પુનરુક્તમ્ અન્યત્ર અનુવાદાત્
{પુનરુક્તમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

અનુવાદે તુ અપુનરુક્તં શબ્દાભ્યાસાત્ અર્થવિશેષોપપત્તેઃ
{પુનરુક્તમ્ લક્ષણાપવાદસૂત્રમ્}

અર્થાત્ આપન્નસ્ય સ્વશબ્દેન પુનર્વચનમ્
{પુનરુક્તમ્ લક્ષણાપવાદસૂત્રમ્}
[ઉત્તરવિરોધિનિગ્રહસ્થાનચતુષ્કપ્રકરણમ્(17-20)]

વિજ્ઞાતસ્ય પરિષદા ત્રિઃ અભિહિતસ્ય અપિ અપ્રત્યુચ્ચારણમ્ અનનુભાષણમ્
{અનનુભાષણમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

અવિજ્ઞાતમ્ ચ અજ્ઞાનમ્
{અજ્ઞાનમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

ઉત્તરસ્ય અપ્રતિપત્તિઃ અપ્રતિભા
{અપ્રતિભા લક્ષણ-સૂત્રમ્}

કાર્યવ્યાસઙ્ગાત્ કથાવિચ્છેદઃ વિક્ષેપઃ
{વિક્ષેપઃ લક્ષણ-સૂત્રમ્}
[મતાનુજ્ઞાદિનિગ્રહસ્થાનત્રિકપ્રકરણમ્(21-23)]

સ્વપક્ષે દોષાભ્યુપગમાત્ પરપક્ષે દોષપ્રસઙ્ગઃ મતાનુજ્ઞા
{મતાનુજ્ઞા લક્ષણ-સૂત્રમ્}

નિગ્રહસ્થાનપ્રાપ્તસ્ય અનિગ્રહઃ પર્યનુયોજ્યોપેક્ષણમ્
{પર્યનુયોજ્યોપેક્ષણમ્ લક્ષણ-સૂત્રમ્}

અનિગ્રહસ્થાને નિગ્રહસ્થાનાભિયોગઃ નિરનુયોજ્યાનુયોગઃ
{નિરનુયોજ્યાનુયોગ લક્ષણ-સૂત્રમ્}
[કથકાન્યોક્તિનિરૂપ્યનિગ્રહસ્થાનદ્વયપ્રકરણમ્(24-25)]

સિદ્ધાન્તમ્ અભ્યુપેત્ય અનિયમાત્ કથાપ્રસઙ્ગઃ અપસિદ્ધાન્તઃ
{અપસિદ્ધાન્ત લક્ષણ-સૂત્રમ્}

હેત્વાભાસાઃ ચ યથોક્તાઃ
{હેત્વાભાસ નિરૂપણમ્}
(ઇતિ ન્યાયસૂત્રે પઞ્ચમાધ્યાયસ્ય દ્વિતીયમ્ આહ્નિકમ્)
(સમાપ્તશ્ચાયમ્ પઞ્ચમાધ્યાયઃ)
ન્યાયદર્શનં સમાપ્તમ્