Nirukta · અધ્યાય 14

વ્યાખ્યાતમ્.દૈવતમ્,.યજ્ઞ.અઙ્ગંશ્.ચ।
અથ.અત.ઊર્ધ.માર્ગ.ગતિમ્.વ્યાખ્યાસ્યામહ્।
``સૂર્ય.આત્માઽઽ.ઇત્ય્.ઉદિતસ્ય.હિ.કર્મ.દ્રસ્તા।
અથ.એતદ્.અનુપ્રવદન્તિ।
અથ.એતમ્.મહાન્તમ્.આત્માનમ્.એષા.ઋચ્.અર્ગનઃ.પ્રવદન્તિ।
``ઇન્દ્રમ્.મિત્રમ્.વરુણમ્.અગ્નિમ્.આહુહ્ઽઽ.ઇતિ।
અથ.એષ.મહાન્.આત્મા.આત્મ.જિજ્ઞાસયા.આત્માનમ્.પ્રોવાચ।
``અગ્નિર્.અસ્મિ.જન્મના.જાતવેદસ્1।ઽઽ.
``અહમ્.અસ્મિ.પ્રથમજાહ્ઽઽ.ઇત્ય્.એતાભ્યામ્।

``અગ્નિર્.અસ્મિ.જન્મના.જાતવેદા.ઘૃતમ્.મે.ચક્ષુર્.અમૃતમ્.મ.આસન્।
અર્કસ્.ત્રિધાતૂ.રજસો.વિમાનસ્.અજસ્રો.ઘર્મો.હવિર્.અસ્મિ.નામ।ઽઽ.``.અહમ્.અસ્મિ.પ્રથમજા.ઋતસ્ય.પૂર્વમ્.દેવેભ્યો.અમૃતસ્ય.નામ।
યો.મા.દદાતિ.સ.ઇદ્.એવ.માવદહમ્.અન્નમ્.અન્નમ્.અદન્તમ્.અદ્મિ।ઽઽ.ઇતિ।
સ.હ.જ્ઞાત્વા.પ્રાદુબભૂવ।
એવમ્.તમ્.વ્યાજહાર.અયમ્.તમ્.આત્માનમ્.અધ્યાત્મજમ્.અન્તિકમ્.અન્યસ્મા.આચચક્ષ્વ.ઇતિ।

``અપશ્યમ્.ગોપામ્.અનિપદ્યમાનમ્.આ.ચ.પરા.ચ.પથિભિશ્.ચરન્તમ્।
સ.સધ્રીચીઃ.સ.વિસૂચીર્.વસાન.આ.વરીવર્તિ.ભુવનેષ્વ્.અન્તહ્।ઽઽ.
આ.વરીવર્તિ.ભુવનેષ્વ્.અન્તરિ.ઇતિ।
અથ.એષ.મહાન્.આત્મા.સત્ત્વ.લક્ષણસ્.તત્.પરમ્.તદ્.બ્રહ્મ.તત્.સત્યમ્.તત્.સલિલમ્.તદ્.અવ્યક્તમ્.તદ્.અસ્પર્શમ્.તદ્.અરૂપમ્.તદ્.અરસમ્.તદ્.અગન્ધમ્.તદ્.અમૃતમ્.તત્.શુક્રમ્.તત્.નિસ્થો.ભૂત.આત્મા।
સા.એષા.ભૂત.પ્રકૃતિર્.ઇત્ય્.એકે।
તત્.ક્ષેત્રમ્.તત્.જ્ઞાનાત્.ક્ષેત્રજ્ઞમ્.અનુપ્રાપ્ય.નિરાત્મકમ્।
અથ.એષ.મહાન્.આત્મા.ત્રિવિધો.ભવતિ।
સત્ત્વમ્.રજસ્.તમસ્.ઇતિ।
સત્ત્વમ્.તુ.મધ્યે.વિશુદ્ધમ્.તિષ્ઠત્ય્.અભિતસ્.રજસ્.તમસી।
રજસ્.ઇતિ.કામ.દ્વેસસ્.તમસ્.ઇત્ય્.અવિજ્ઞાતસ્ય.વિશુદ્ધ્યતો.વિભૂતિમ્.કુર્વતઃ.ક્ષેત્રજ્ઞ.પૃથક્ત્વાય.કલ્પતે।
પરિભાતિ.લિઙ્ગો.મહાન્.આત્મા.તમસ્.લિઙ્ગહ્।
વિદ્યા.પ્રકાશ.લિઙ્ગસ્.તમસ્1।
ઐ.નિશ્ચય.લિઙ્ગ.આકાશહ્।

આકાશ.ગુનઃ.શબ્દહ્।
આકાશાદ્.વાયુર્.દ્વિ.ગુનઃ.સ્પર્શેન।
આવ્યોર્.જ્યોતિષ્.ત્રિ.ગુનમ્.રૂપેન।
જ્યોતિષ.આપશ્.ચતુર્.ગુના.રસેન।
અદ્ભ્યઃ.પૃથિવી.પઞ્ચ.ગુના.ગન્ધેન।
પૃથિવી.આ.ભૂત.ગ્રામ.સ્થાવર.જઙ્ગમાહ્।
તદ્.એતદ્.અહર્યુગ.સહસ્રમ્.જાગર્તિ।
તસ્ય.અન્તે.સુસુપ્સ્યન્ન્.અઙ્ગાનિ.પ્રત્યાહરતિ।
ભૂત.ગ્રામાઃ.પૃથિવીમ્.અપિયન્તિ।
આપો.જ્યોતિષમ્।
જ્યોતિષ્.વાયુમ્।વાયુર્.આકાશમ્।
આકાશો.મનહ્।
મનો.વિદ્યામ્।
વિદ્યા.મહાન્તમ્.આત્માનમ્।
મહાન્.આત્મા.પ્રતિભામ્।
પ્રતિભા.પ્રકૃતિમ્।
સા.સ્વપિતિ.યુગ.સહસ્રમ્.રાત્રિહ્।
તાવ્.એતાવ્.અહોરાત્રાવ્.અજસ્રમ્.પરિવર્તેતે।
સ.કાલસ્.તદ્.એતદ્.અહર્.ભવતિ।
યુગ.સહસ્ર.પર્યન્તમ્.અહર્.યદ્.બ્રહ્મનો.વિદુહ્।
રાત્રિમ્.યુગ.સહસ્ર.અન્તામ્.તેઅહોરાત્રવિદો.જનાહ્।
ઇતિ।

તમ્.પરિવર્તમાનમ્.અન્યસ્.અનુપ્રવર્તતે।
સ્રસ્તા.દ્રસ્તા.વિભક્ત.અતિમાત્રસ્.અહમ્.ઇતિ.ગમ્યતે।
સ.મિથ્યા.દર્શનેઽઇદમ્.પાવકમ્.મહા.ભૂતેષુ.ચિરોનુ.આકાશાદ્.વાયોર્.પ્રાનાઃ.ચક્ષુસ્.ચ.વક્તારંશ્.ચ.તેજસસ્.અદ્ભ્યઃ.સ્નેહમ્.પૃથિવી.આ.મૂર્તિહ્।
પાર્થિવાંસ્.ત્વ્.અસ્તૌ.ગુનાન્.વિદ્યાત્।
ત્રીન્.માતતસ્.ત્રીન્.પિતૃતહ્।
અસ્થિ.સ્નાયુ.મજ્જાનઃ.પિતૃતહ્।
ત્વચ્.માંસ.શોનિતાનિ.માતૃતહ્।
અન્નમ્.પાનમ્.ઇત્ય્.અસ્તૌ।
સસ્.અયમ્.પુરુષઃ.સર્વ.મયઃ.સર્વ.જ્ઞાનસ્.અપિ.ક્લૃપ્તહ્।

સ.યદ્ય્.અનુરુધ્યતે.તદ્.ભવતિ।
યદિ.ધર્મસ્.અનુરુધ્યતે.તદ્.દેવો.ભવતિ।
યદિ.જ્ઞાનમ્.અનુરુધ્યતે.તદ્.અમૃતો.ભવતિ।
યદિ.કામમ્.અનુરુધ્યતે.સઞ્ચ્યવતે।
ઇમામ્.યોનિમ્.સંદધ્યાત્।
તદ્.ઇદમ્.અત્ર.મતમ્।
શ્લેસ્મા.રેતસઃ.સમ્ભવતિ।
શ્લેસ્મનો.રસહ્।
રસાત્.શોનિતમ્,.શોનિતાત્.માંસમ્,.માંસાત્.મેદસ્,.મેદસઃ.સ્નાવા,.સ્નાવન્5.અસ્થીન્ય્.અસ્થિભ્યો.મજ્જા,.મજ્જાતસ્.રેતસ્1।
તદ્.ઇદમ્.યોનિ7.રેતસ્1.સિક્તમ્.પુરુષઃ.સમ્ભવતિ।
શુક્ર.અતિરેકે.પુમાન્.ભવતિ,.શોનિત.અતિરેકે.સ્ત્રી.ભવતિ।
દ્વાભ્યામ્.સમેન.નપુંસકો.ભવતિ।
શુક્રેન.ભિન્નેન.યમો.ભવતિ।
શુક્ર.શોનિત.સમ્યોગાત્.માતૃ.પિતૃ.સમ્યોગાત્.ચ।
તત્.કથમ્.ઇદમ્.શરીરમ્.પરમ્.સમ્યમ્યતે।
સૌમ્યો.ભવતિ।
એક.રાત્ર.ઉસિતમ્.કલલમ્.ભવતિ।
પઞ્ચ.રાત્રાદ્.બુદ્બુદાહ્।
સપ્ત.રાત્રાત્.પેશિન્1।
દ્વિસપ્ત.રાત્રાદ્.અરુબુદહ્।
પઞ્ચવિંશતિ.રાત્ર.સ્વસ્થિતો.ઘનો.ભવતિ।
માસ.માત્રાત્.કથિનો.ભવતિ।
દ્વિમાસ.અભ્યન્તરે.શિરસ્1.સમ્પદ્યતે।
માસ.ત્રયેન.ગ્રીવા.વ્યાદેશસ્,.માસ.ચતુસ્કેન.ત્વચ્.વ્યાદેશહ્।
પઞ્ચમે.માસે.નખ.રોમ.વ્યાદેશહ્।
સસ્થે.મુખ.નાસિક.અક્ષિ।
શ્રોત્રંશ્.ચ.સમ્ભવતિ।
સપ્તમે.ચલન.સમર્થસ્.ભવત્ય્.અસ્તમે.બુદ્ધિ3.અધ્યવસ્યતિ।
નવમે.સર્વ.અઙ્ગ.સમ્પૂર્ણો.ભવતિ।
``મૃતશ્.ચ.અહમ્.પુનર્.જાતો.જાતશ્.ચ.અહમ્.પુનર્.મૃતહ્।
નાના.યોનિ.સહસ્રાનિ.મયા.ઉસિતાનિ.યાનિ.વૈ।
``આહારા.વિવિધા.ભુક્તાઃ.પીતા.નાના.વિધાઃ.સ્તનાહ્।
માતાપ્.વિવિધા.દૃષ્ટાઃ.પિતાપ્.સુહૃદસ્.તથા।
``અવાન્.મુખઃ.પીદ્યમાનો.જન્તુશ્.ચ.એવ.સમન્વિતહ્।
સાંખ્યમ્.યોગમ્.સમભ્યસ્યેત્.પુરુષમ્.વા.પઞ્ચવિંશકમ્।ઽઽ.ઇતિ।
તતશ્.ચ.દશમે.માસે.પ્રજાયતે।
જાતશ્.ચ.વાયુના.સ્પૃષ્ટો.ન.સ્મરતિ.જન્મ.મરન2દ્।
અન્તે.ચ.શુભ.અશુભમ્.કર્મ.એતત્.શરીરસ્ય.પ્રામાન્યમ્।

અસ્ત.ઉત્તરમ્.સંધિ.શતમ્।
અસ્તા.કપાલમ્.શિરસ્1.સમ્પદ્યતે।
સોદશ.વપાપલાનિ।
નવ.સ્નાયુ.શતાનિ।
સપ્ત.શતમ્.પુરુષસ્ય.મર્મનામ્।
અર્ધ.ચતસ્રસ્.રોમાનિ.કોતિ.અસ્,.હૃદયમ્.હ્ય્.અસ્ત.કપાલાનિ,.દ્વાદશ.કપાલાનિ.જિહ્વા,.વૃસનૌહ્ય્.અસ્ત.સુપર્ણૌ।
તથા.ઉપસ્થ.ગુદ.પાયુ।
એતત્.મૂત્ર.પુરીસમ્.કસ્માત્।
આહાર.પાન.સિક્તત્વાત્।
અનુપચિત.કર્માણાવ્.અન્યોન્યમ્.જાયેતે.ઇતિ।
તમ્.વિદ્યા.કર્મની.સમન્વારેભેતે.પૂર્વ.પ્રજ્ઞા.ચ।
મહત્ય્.અજ્ઞાન.તમસિ.મગ્નો.જરા.મરન.ક્ષુદ્ઃ.પિપાસા.શોક.ક્રોધ.લોભ.મોહ.મદ.ભય.મત્સર.હર્ષ.વિસાદ.ઈર્ષ્યા.અસૂયા.આત્મકૈર્.દ્વન્દ્વૈર્.અભિભૂયમાનઃ.સસ્.અસ્માદ્.આર્જવમ્.જવી.ભાવાનામ્.તત્.નિર્મુચ્યતે।
સસ્.અસ્માત્.પાપાન્.મહા.ભૂમિકાવત્.શરીરાત્.નિમેસ.માત્રૈઃ.પ્રક્રમ્ય.પ્રકૃતિર્.અધિપરીત્ય.તૈજસમ્.શરીરમ્.કૃત્વા.કર્મણસ્.અનુરૂપમ્.ફલમ્.અનુભૂય.તસ્ય.સઙ્ક્ષય3.પુનર્.ઇમમ્.લોકમ્.પ્રતિપદ્યતે।

અથ.યે.હિંસામ્.આશ્રિત્ય.વિદ્યામ્.ઉત્સૃજ્ય.મહત્.તપસ્.તેપિરે.ચિરેન.વેદ.ઉક્તાનિ.વા.કર્માણિ.કુર્વન્તિ.તે.ધૂમમ્.અભિસમ્ભવન્તિ।
ધૂમાદ્.રાત્રિમ્,.રાત્રેર્.અપક્ષીયમાન.પક્ષમ્।
અપક્ષિયમાન.પક્ષાદ્.દક્ષિણ.અયનમ્,.દક્ષિણ.અયનાત્.પિતૃ.લોકમ્,.પિતૃ.લોકાત્.ચન્દ્રમસમ્,.ચન્દ્રમસો.વાયુમ્,.વાયુ5.વૃષ્ટિમ્,.વૃષ્ટેર્.ઓસધિ1પ્.ચ.એતત્.ભૂત્વા.તસ્ય.સઙ્ક્ષયે.પુનર્.એવ.ઇમંલ્.લોકમ્.પ્રતિપદ્યતે।

અથ.યે.હિંસામ્.ઉત્સૃજ્ય.વિદ્યામ્.આશ્રિત્ય.મહત્.તપસ્.તેપિરે.જ્ઞાન.ઉક્તાનિ.વા.કર્માણિ.કુર્વન્તિ.તેઽઅર્ચિસ્.અભિસમ્ભવન્ત્ય્,.અર્ચિસસ્.અહર્.અહર્5.આપૂર્યમાન.પક્ષમ્.આપૂર્યમાન.પક્ષાદ્.ઉદક્.અયનમ્.ઉદક્.અયનાદ્.દેવ.લોકમ્,.દેવ.લોકાદ્.આદિત્યમ્.આદિત્યાદ્.વૈદ્યુતમ્,.વૈદ્યુતાત્.માનસમ્।
માનસઃ.પુરુષો.ભૂત્વા.બ્રહ્મ.લોકમ્.અભિસમ્ભવન્તિ।
તે.ન.પુનર્.આવર્તન્તે।
શિસ્તા.દન્દ.શૂકા.ય.ઇદમ્.ન.જાનન્તિ।
તસ્માદ્.ઇદમ્.વેદિતવ્યમ્।
અથ.અપ્ય્.આહ।

``ન.તમ્.વિદાથ.ય.ઇમા.જજાન.અન્યદ્.યુસ્માકમ્.અન્તરમ્.બભૂવ।
નીહારેન.પ્રાવૃતા.જલ્પ્યા.ચ.સુ.તૃપ.ઉક્થ.શાસશ્.ચરન્તિ।ઽઽ.
ન.તમ્.વિદ્યા3.વિદુસો.યમ્.એવમ્.વિદ્વાંસો.વદન્ત્ય્.અક્ષરમ્.બ્રહ્મનસ્પતિમ્।
અન્યદ્યુસ્માકમ્.અન્યતરમ્.અન્યદ્.એષામ્.અન્તરમ્.બભૂવ.ઇતિ।
નીહારેન.પ્રાવૃતાસ્.તમસા.જલ્પ્યા.ચ.અસુ.તૃપ.ઉખ.શાસઃ.પ્રાનમ્.સૂર્યમ્.યત્.પથ.ગામિનશ્.ચરન્તિ।
અવિદ્વાંસઃ.ક્ષેત્રજ્ઞમ્.અનુપ્રવદન્તિ।
અથ.અહો.વિદ્વાંસઃ.ક્ષેત્રજ્ઞો.અનુકલ્પતે।
તસ્ય.તપસા.સ્હ.અપ્રમાદમ્.એત્ય્.અથ.અપ્તવ્યો.ભવતિ।
તેન.અસંતતમ્.ઇચ્છેત્।
તેન.સખ્યમ્.ઇચ્છેત્।
એસ.હિ.સખા.શ્રેસ્થઃ.સંજાનાતિ.ભૂતમ્.ભવદ્.ભવિષ્યદ્.ઇતિ।
જ્ઞાતા.કસ્માત્.જાયતેહ્।
સખા.કસ્માત્.સખ્યતેહ્।
સહ.ભૂત.ઇન્દ્રિયૈઃ.શેરતે।
મહા.ભૂતાનિ.સ.ઇન્દ્રિયાનિ.પ્રજ્ઞા3.કર્મ.કારયતિ.ઇતિ.વા।
તસ્ય.યદ્.આપઃ.પ્રતિસ્થા।
શીલમ્.ઉપશમ.આત્મા.બ્રહ્મ.ઇતિ.સ.બ્રહ્મ.ભૂતો.ભવતિ।
સાક્ષિ.માત્રો.વ્યવતિષ્ઠતેઽઅબન્ધો.જ્ઞાન.કૃતહ્।
અથ.આત્મનો.મહતઃ.પ્રથમમ્.ભૂત.નામધેયાન્ય્.અનુક્રમિષ્યામહ્।

હંસહ્।
ઘર્મહ્।
યજ્ઞહ્।
વેનહ્।મેઘહ્।
કૃમિહ્।
ભૂમિહ્।
વિભુહ્।
પ્રભુહ્।
શમ્ભુહ્।
રાભુહ્।
વર્ધ.કર્મા।
સોમહ્।
ભૂતમ્।
ભુવનમ્।
ભવિષ્યત્।
આપહ્।
મહત્।
વ્યોમ।
યશસ્1।
મહસ્1।
સ્વર્ણીકમ્।
સ્મૃતીકમ્।
સ્વૃતીકમ્।
સતીકમ્।
સતીનમ્।
ગહનમ્।
ગભીરમ્।
ગહ્વરમ્।
કમ્।
અન્નમ્।
હવિસ્1।
સદ્મ।
સદનમ્।
ઋતમ્।
યોનિહ્।
ઋતસ્ય.યોનિહ્।
સત્યમ્।
નીરમ્।
હવિસ્1।
રયિહ્।
સત્।
પૂર્ણમ્।
સર્વમ્।
અક્ષિતમ્।
બર્હિસ્1।
નામ।
સર્પિસ્1।
અપસ્1।
પવિત્રમ્।
અમૃતમ્।
ઇન્દુહ્।
ઇન્દુહ્।
હેમ।
સ્વર્1।
સર્ગાહ્।
શમ્બરમ્।
અમ્બરમ્।
વિયત્।
વ્યોમ।
બર્બિસ્1।
ધન્વ।
અન્તરિક્ષમ્।
આકાશમ્।
આપહ્।
પૃથિવી।
ભૂહ્।
સ્વયમ્ભૂહ્।
અધ્વ।
પુસ્કરમ્।
સગરમ્।
સમુદ્રહ્।
તપસ્1।
તેજસ્1।
સિન્ધુહ્।
અર્ણવહ્।
નાભિહ્।
ઊધહ્।
વ્ર્ક્ષહ્।
તત્।
યત્।
કિમ્।
બ્રહ્મ।
વરેન્યમ્।
હંસહ્।
આત્મા।
ભવન્તિ।
વધન્તિ।
અધ્વાનમ્।
યદ્.વાહિસ્થિ.આ।
શરીરાનિ।
અવ્યયંશ્.ચ.સંસ્ક્રુતે।
યજ્ઞહ્।
આત્મા।
ભવતિ।યદ્.એનમ્.તન્વતે।
અથ.એતમ્.માહાન્તમ્.આત્માનમ્.એતાનિ.સૂક્તાન્ય્.એતા.ઋચસ્.અનુપ્રવદન્તિ।

``સોમઃ.પવતે.જનિતા.મતીનામ્.જનિતા.દિવો.જનિતા.પૃથિવી.આહ્।
જનિતાગ્નેર્.જનિતા.સૂર્યસ્ય.જનિતેન્દ્રસ્ય.જનિતોત.વિસ્નોહ્।ઽઽ.
સોમઃ.પવતે.જનયિતા.મતીનામ્.જનયિતા.દિવો.જનયિતા.પૃથિવિએર્.જનયિતા.અગ્નેર્.જનયિતા.સૂર્યસ્ય.જનયીતા.ઇન્દ્રસ્ય.જનયિતા.ઉત.વિસ્નોહ્।
સોમઃ.પવતે।
સોમઃ.સૂર્યઃ.પ્રસવનાત્.જનિતા.મતીનામ્.પ્રકાશ.કર્મણામ્.આદિત્ય.રશ્મીનામ્।
દિવો.દ્યોતન.કર્મણામ્.આદિત્ય.રશ્મીનામ્।
પૃથિવિએઃ.પ્રથન.કર્મણામ્.આદિત્ય.રશ્મીનામ્।
અગ્નેર્.ગતિ.કર્મણામ્.આદિત્ય.રશ્મીનામ્।
સૂર્યસ્ય.સ્વીકરણ.કર્મણામ્.આદિત્ય.રશ્મીનામ્।
ઇન્દ્રસ્ય.ઐશ્વર્ય.કર્મણામ્.આદિત્ય.રશ્મીનામ્।
વિસ્નોર્.વ્યાપ્તિ.કર્મણામ્.આદિત્ય.રશ્મીનામ્।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
સોમ.આત્મા.પ્ય્.એતસ્માદ્.એવ.ઇદ્ન્રિયાનામ્.જનિતા.ઇત્ય્.અર્થહ્।
અપિ.વા.સર્વાભિર્.વિભૂતિભિર્.વિભૂતત.આત્મા।
ઇત્ય્.આત્મ.ગતિમ્.આચષ્ટે।

``બ્રહ્મા.દેવાનામ્.પદવીઃ.કવીનામ્.ઋષિર્.વિપ્રાનામ્.મહિસો.મૃગાનામ્।
શ્યેનો.ગૃધ્રાનામ્.સ્વધિતિર્.વનાનામ્.સોમઃ.પવિત્રમ્.અત્યેતિ.રેભન્।ઽઽ.
બ્રહ્મા.દેવાનામ્.ઇતિ।
એસ.હિ.બ્રહ્મા.ભવતિ.દેવાનામ્.દેવન.કર્મણામ્.આદિત્ય.રશ્મીનામ્।
પદવીઃ.કવીનામ્.ઇતિ।
એસ.હિ.પદમ્.વેત્તિ.કવીનામ્.કવીયમાનાનામ્.આદિત્ય.રશ્મીનામ્।
ઋષિર્.વિપ્રાનામ્.ઇતિ।
એષ.હિ.ઋષિનો.ભવતિ.વિપ્રાનામ્.વ્યાપન.કર્માણામ્.આદિત્ય.રશ્મીનામ્।
મહિસો.મૃગાનામ્.ઇતિ।
એષ.હિ.મહાન્.ભવતિ.મૃગાનામ્.માર્ગન.કર્મણામ્.આદિત્ય.રસ્મીનામ્।
શ્યેનો.ગૃધ્રાનામ્.ઇતિ।
શ્યેન.આદિત્યો.ભવતિ.શ્યાયતેર્.ગતિ.કર્મણહ્।
ગૃધ્ર.આદિત્યો.ભવતિ.ગૃધ્યતેઃ.સ્થાન.કર્મણહ્।
યત.એતસ્મિંસ્.તિષ્ઠતિ।
સ્વધિતિર્.વનાનામ્.ઇતિ।
એસ્હ.હિ.સ્વયમ્.કર્માણ્ય્.આદિત્યો.ધત્તે.વનાનામ્.વનન.કર્મણામ્.આદિત્ય.રશ્મીનામ્।
સોમઃ.પવિત્રમ્.અત્યેતિ.રેભન્ન્.ઇતિ।
એસ્હ.હિ.પવિત્રમ્.રશ્મીનામ્.અત્યેતિ.સ્તૂયમાનહ્।
એસ.એવ.એતત્.સર્વમ્.અક્ષરમ્।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
બ્રહ્મા.દેવાનામ્.ઇતિ।
અયમ્.અપિ.બ્રહ્મા.ભવતિ.દેવાનામ્.દેવન.કર્મણામ્.ઇન્દ્રિયાનામ્।
પદવીઃ.કવીનામ્.ઇતિ।
અયમ્.અપિ.પદમ્.વેત્તિ.કવીનામ્.કવીયમાનાનામ્.ઇન્દ્રિયાનામ્।
ઋષિર્.વિપ્રાનામ્.ઇતિ।
અયમ્.અપ્ય્.ઋષિનો.ભવતિ.વિપ્રાનામ.વ્યાપન.કર્મણામ્.ઇન્દ્રિયાનામ્।
મહિસો.મૃગાનામ્.ઇતિ।
અયમ્.અપિ.મહાન્.ભવતિ.મૃગાનામ્.માર્ગન.કર્મણામ્.ઇન્દ્રિયાનામ્।
શ્યેનો.ગૃધ્રાનામ્.ઇતિ।
શ્યેન.આત્મા.ભવતિ.શ્યાયતેર્.જ્ઞાન.કર્મણહ્।
ગૃધ્રાનિ.ઇન્દ્રિયાનિ,.ગૃધ્યતેર્.જ્ઞાન.કર્મણો.યત.એતસ્મિંસ્.તિષ્ઠતિ।
સ્વધિતિર્.વનાનામ્.ઇતિ।
અયમ્.અપિ.સ્વયમ્.કર્માણ્ય્.આત્મનિ.ધત્તે.વનાનામ્.વનન.કર્મણામ્.ઇન્દ્રિયાનામ્।
સોમઃ.પવિત્રમ્.અત્યેતિ.રેભન્ન્.ઇતિ।
અયમ્.અપિ.પવિત્રમ્.ઇન્દ્રિયાન્ય્.અત્યેતિ।
સ્તૂયમાનસ્.અયમ્.એવ.એતત્.સર્વમ્.અનુભવતિ।
આત્મ.ગતિમ્.આચષ્ટે।

``તિસ્રો.વાચ.ઈરયતિ.પ્ર.વહ્નિર્.ઋતસ્ય.ધીતિમ્.બ્રહ્મણો.મનીષામ્।
ગાવો.યન્તિ.ગોપતિમ્.પૃચ્છમાનાઃ.સોમમ્.યન્તિ.મતયો.વાવશાનાહ્।(ઋવ્.10,97,34)ઽઽ
વહ્નિર્.આદિત્યો.ભવતિ।
સ.તિસ્રો.વાચઃ.પ્રેરયત્ય્.ઋચો.યજૂંષિ.સામાનિ।
ઋતસ્ય.આદિત્યસ્ય.કર્માણિ.બ્રહ્મણો.મતાનિ।
એષ.એવ.એતત્.સર્વમ્.અક્ષરમ્।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
વહ્નિર્.આત્મા.ભવતિ।
સ.તિર્સો.વાચ.ઈરયતિ.પ્રેરયતિ.વિદ્યામતિબુદ્ધિમતામ્।
ઋતસ્ય.આત્મનઃ.કર્માણિ.બ્રહ્મણો.મતાનિ।
અયમ્.એવ.એતત્.સર્વમ્.અનુભવતિ।
આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``સોમમ્.ગાવો.ધેનવો.વાવશાનાઃ.સોમમ્.વિપ્રા.મતિભિઃ.પૃચ્છમાનાહ્।
સોમઃ.સુતઃ.પૂયતે.અજ્યમાનઃ.સોમે.અર્કાસ્ત્રિષ્ટુભિઃ.સમ્.નવન્તે।(ઋવ્.9,97,35)ઽઽ
એત.એવ.સોમમ્.ગાવો.ધેનવો.રશ્મયો.વાવશ્યમાનાઃ.કામયમાના.આદિત્યમ્.યન્તિ।
એવમ્.એવ.સોમમ્.વિપ્રા.રશ્મયો.મતિભિઃ.પૃચ્છમનાઃ.કામયમાના.આદિત્યમ્.યન્તિ।
એવમ્.એવ.સોમઃ.સુતઃ.પૂયતે.અજ્યમાનહ્।
એતમ્.એવ.અર્કાશ્.ચ.ત્રિષ્ટુભશ્.ચ.સમ્નવન્તે।
તત.એતસ્મિન્ન્.આદિત્ય.એકમ્.ભવન્તિ।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
એત.એવ.સોમમ્.ગાવો.ધેનવ.ઇન્દ્રિયાણિ.વા.અવશ્યમાનાનિ.કામયમાનાન્ય્.આત્માનમ્.યન્તિ।
એવમ્.એવ.સોમમ્.વિપ્રા.ઇન્દ્રિયાણિ.મતિભિઃ.પૃચ્છમાનાનિ.કામયમાનાન્ય્.આત્માનમ્.યન્તિ।
એવમ્.એવ.સોમઃ.સુતઃ.પૂયતે.અજ્યમાનહ્।
ઇમમ્.એવાત્મા.ચ.સપ્ત.ઋષયશ્.ચ.સમ્નવન્તે।
તાનિ.ઇમાન્ય્.એતસ્મિન્ન્.આત્મન્ય્.એકમ્.ભવન્તિ।
ઇત્ય્.આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``અક્રાન્.સમુદ્રઃ.પ્રથમે.વિધર્મન્.જનયન્.પ્રજા.ભુવનસ્ય.રાજા।
વૃષા.પવિત્રે.અધિ.સાનો.અવ્યે.બૃહત્.સોમો..વાવૃધે.સુવાન.ઇન્દુહ્।(ઋવ્.9,97,40)ઽઽ
અત્યક્રમીત્.સમુદ્ર.આદિત્યઃ.પરમે.વ્યવને.વર્ષકર્મણા.જનયન્.પ્રજા.ભુવનસ્ય.રાજા.સર્વસ્ય.રાજા।
વૃષા.પવિત્રે.અધિ.સાનો.અવ્યે.બૃહત્.સોમો.વાવૃધે.સુવાન.ઇન્દુહ્।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
અત્યક્રમીત્.સમુદ્ર.આત્મા.પરમે.વ્યવને.જ્ઞાનકર્મણા.જનયન્.પ્રજા.ભુવનસ્ય.રાજા.સર્વસ્ય.રાજા।
વૃષા.પવિત્રે.અધિ.સાનો.અવ્યે.મહત્.સોમો.વાવૃધે.સુવાન.ઇન્દુહ્।
ઇત્ય્.આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``મહત્તત્.સોમો.મહિષશ્ચકારાપામ્.યદ્ગર્ભો.અવૃણીત.દેવાન્।
અદધાદ્.ઇન્દ્રે.પવમાન.ઓજો.અજનયત્.સૂર્યે.જ્યોતિર્.ઇન્દુહ્।(ઋવ્.9,97,41)ઽઽ
મહત્.તત્.સોમો.મહિષશ્ચકારાપામ્.યદ્ગર્ભો.અવૃણીત।
દેવાનામ્.આધિપત્યમ્.અદધાદ્.ઇન્દ્રે.પવમાન.ઓજો.અજનયત્.સૂર્યે.જ્યોતિર્.ઇન્દુર્.આદિત્યહ્।
ઇન્દુર્.આત્મા।

``વિધુમ્.દદ્રાણમ્.સમને.બહૂનામ્.યુવાનમ્.સન્તમ્.પલિતો.જગાર।
દેવસ્ય.પશ્ય.કાવ્યમ્.મહિત્વાદ્યા.મમાર.સ.હ્યઃ.સમાન।(ઋવ્.10,55,5)ઽઽ
વિધુમ્.વિધમન.શીલમ્.દદ્રાણમ્.દમનશીલમ્.યુવાનંશ્.ચન્દ્રમસમ્.પલિત.આદિત્યો.ગિરતિ।
સદ્યો.ંરિયતે.સ.દિવા.સમુદિતા।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
વિધુમ્.વિધમન.શીલમ્.દદ્રાણમ્.દમન.શીલમ્.યુવાનમ્.મહાન્તમ્.પલિત.આત્મા.ગિરતિ।
રાત્રૌ.ંરિયતે।
રાત્રિઃ.સમુદિતા।
ઇત્ય્.આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``સાકંજાનામ્.સપ્તથમાહુરેકજમ્.ષળિદ્યમા.ઋષયો.દેવજા.ઇતિ।
તેષામ્.ઇષ્ટાનિ.વિહિતાનિ.ધામશઃ.સ્થાત્રે.રેજન્તે.વિકૃતાનિ.રૂપશહ્।(ઋવ્.1,164,15)ઽઽ
સહજાતાનામ્.ષણ્ણામ્.ઋષીણામ્.આદિત્યઃ.સપ્તમહ્।
તેષામ્.ઇષ્ટાનિ.વા.કાન્તાનિ.વા.ક્રાન્તાનિ.વા.ગતાનિ.વા.મતાઅનિ.વા.નતાનિ.વા.અદ્ભિઃ.સહ.સમ્મોદન્તે।
યત્રૈતાનિ.સપ્ત.ઋષીણાનિ.જ્યોતીંષિ.તેભ્યઃ.પર.આદિત્યહ્।
તાન્ય્.એતસ્મિન્ન્.એકમ્.ભવન્તિ।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
સહજાતાનામ્.ષણ્ણામ્.ઇન્દ્રિયાણામ્.આત્મા.સપ્તમહ્।
તેષામ્.ઇષ્ટાનિ.વા.કાન્તાનિ.વા.ક્રાન્તાનિ.વા.ગતાનિ.વા.મતાનિ.વા.નતાનિ.વા.અન્નેન.સહ.સમ્મોદન્તે।
યત્ર.ઇમાનિ.સપ્ત.ઋષીણાનિ.ઇન્દ્રિયાણિ।
એભ્યઃ.પર.આત્મા।
તાન્ય્.એતસ્મિન્ન્.એકમ્.ભવન્તિ।
એત્ય્.આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``સ્ત્રિયઃ.સતીસ્.તામ્.ઉ.મે.પુંસ.આહુઃ.પશ્યદ્.અક્ષણ્વાન્.ન.વિ.ચેતદ્.અન્ધહ્।
કવિર્.યઃ.પુત્રઃ.સ.ઈમા.ચિકેત.યસ્.તા.વિજાનાત્.સ.પિતુષ્.પિતા.અસત્।(ઋવ્.1,164,16)ઽઽ
સ્ત્રિય.એવ.એતાઃ.શબ્દ.સ્પર્શ.રૂપ.રસ.ગન્ધ.હારિણ્યહ્।
તા.અમુમ્.પુંશબ્દેન.નિરાહારઃ.પ્રાણ.ઇતિ.પશ્યન્.કષ્ટાન્.ન.વિજાનાત્ય્.અન્ધહ્।
કવિર્.યઃ.પુત્રઃ.સ.ઇમા.જાનાતિ।
યઃ.સ.ઇમા.જાનાતિ.સ.પિતુષ્.પિતાસત્।
ઇત્ય્.આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``સપ્તાર્ધ.ગર્ભા.ભુવનસ્ય.રેતો.વિષ્ણોસ્.તિષ્ઠન્તિ.પ્રદિશા.વિધર્મણિ।
તે.ધીતિભિર્.મનસા.તે.વિપશ્ચિતઃ.પરિભુવઃ.પરિ.ભવન્તિ.વિશ્વતહ્।(ઋવ્.1,164,36)ઽઽ
સપ્ત.એતાન્.આદિત્યરશ્મીન્.અયમ્.આદિત્યો.ગિરતિ.મધ્યસ્થાન.ઊર્ધ્વ.શબ્દહ્।
યાન્ય્.અસ્મિંસ્.તિષ્ઠન્તિ.તાનિ.ધીતિભિશ્.ચ.મનસા.ચ.વિપર્યયન્તિ।
પરિભુવઃ.પરિભવન્તિ.સર્વાણિ.કર્માણિ.વર્ષકર્મણા।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
સપ્ત.ઇમાનિ.ઇન્દ્રિયાણ્ય્.અયમ્.આત્મા.ગિરતિ.મધ્યસ્થાન.ઊર્ધ્વશબ્દહ્।
યાન્ય્.અસ્મિંસ્.તિષ્ઠન્તિ.તાનિ.ધીતિભિશ્.ચ.મનસા.ચ.વિપર્યયન્તિ।
પરિભુવઃ.પરિભવન્તિ.સર્વાણિ.ઇન્દ્રિયાણિ.જ્ઞાનકર્મણા।
ઇત્ય્.આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``ન.વિ.જાનામિ.યદિ.વેદમ્.અસ્મિ.નણ્યઃ.સમ્નદ્ધો.મનસા.ચરામિ।
યદા.માગન્.પ્રથમજા.ઋતસ્ય.આદ્.ઇદ્.વાચો.અશ્નુવે.ભાગમ્.અસ્યાહ્।(ઋવ્.1,164,37)ઽઽ
ન.વિજાનામિ.યદિ.વેદમ્.અસ્મિ।
નિણ્યઃ.પ્રસમ્નદ્ધો.મનસા.ચરામિ।
ન.હિ.વિજાનન્.બુદ્ધિમ્.અતઃ.પુષ્ટિઃ.પુત્રઃ.પરિવેદયન્તે.અયમ્.આદિત્યો.અયમ્.આત્મા।

``અપાન્.પ્રાન્.એતિસ્વધયા.ગૃભીતો.અમર્ત્યો.મર્ત્યેના.સયોનિહ્।
તા.શશ્વન્તા.વિષૂચીના.વિયન્તા.ન્ય.ન્યંશ્.ચિક્યુર્.ન.નિ.ચિક્યુર્.અન્યમ્।(ઋવ્.1,164,38)ઽઽ
અપાઞ્ચયતિ.પ્રાઞ્ચયતિ.સ્વધયા.ગૃભીતો.અમર્ત્ય.આદિત્યો.મર્ત્યેન.ચન્દ્રમસા.સહ।
તૌ.શશ્વદ્.ગામિનૌ.વિશ્વ.ગામિનૌ.બહુગામિનૌ.વા।
પશ્યત્ય્.આદિત્યમ્.ન.ચન્દ્રમસમ્।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
અપાઞ્ચયતિ.પ્રાઞ્ચયતિ.સ્વધયા.ગૃભીતો.અમર્ત્ય.આત્મા.મર્ત્યેન.મનસા.સહ।
તૌ.શશ્વદ્.ગામિનૌવિશ્વ.ગામિનૌ.બહુગામિનૌ.વા।
પશ્યત્ય્.આત્માનમ્.ન.મનહ્।
ઇત્ય્.આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``તદ્.ઇદ્.આસ.ભુવનેષુ.જ્યેષ્ઠમ્.યતો.જજ્ઞ.ઉગ્રસ્.ત્વેષનૃમ્ન્ણહ્।
સદ્યો.જજ્ઞાનો.નિ.રિણાતિ.શત્રૂન્.અનુ.યમ્.વિશ્વે.મદન્ત્ય્.ઊમાહ્।(ઋવ્.10,120,1)ઽઽ
તદ્.ભવતિ.ભૂતેષુ.ભુવનેષુ.જ્યેષ્ઠમ્.આદિત્યમ્.યતો.જજ્ઞ.ઉગ્રસ્.ત્વેષ.નૃમ્ણો.દીપ્તિનૃમ્ણહ્।
સદ્યો.જજ્ઞાનો.નિરિણાતિ.શત્રૂન્.ઇતિ।
નિરિણાતિઃ.પ્રીતિકર્મા.દીપ્રિકર્મા.વા.અનુમદન્તિ.યમ્.વિશ્વ.ઊમાહ્।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
તદ્.ભવતિ.ભૂતેષુ.ભુવનેષુ.જ્યેષ્ઠમ્.અવ્યક્તમ્.યતો.જાયત.ઉગ્રસ્.ત્વેષ.નૃમ્ણો.જ્ઞાનનૃમ્ણહ્।
સદ્યો.જજ્ઞાનો.નિરિણાતિ.શત્રૂન્.ઇતિ।
નિરિણાતિઃ.પ્રીતિકર્મા.દીપ્તિકર્મા.વા।
અનુમદન્તિ.યમ્.સર્વ.ઊમાહ્।
ઇત્ય્.આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``કો.અદ્ય.યુઙ્ક્તે.ધુરિ.ગા.ઋતસ્ય.શિમીવતો.ભામિનો.દુર્હૃણાયૂન્।
આસન્ન્.ઇષૂન્.હૃત્સ્વ્.અસો.મયોભૂન્.ય.એષામ્.ભૃત્યામ્.ઋણધત્.સ.જીવાત્।(ઋવ્.1,84,16)ઽઽ
ક.આદિત્યો.ધુરિ.ગા.યુઙ્ક્તે.રશ્મીન્.કર્મવતો.ભાનુમતો.દુરાધર્ષાન્.અસૂન્યસુનવન્તિ.ઇષૂનિષુણન્વન્તિ.મયોભૂનિ.સુખભૂનિ।
ય.ઇમમ્.સમ્ભૃતમ્.વેદ.કથમ્.સ.જીવતિ।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
ક.આત્મા.ધુરિ.ગા.યુઙ્ક્ત.ઇન્દ્રિયાણિ.કર્મવન્તિ.ભાનુમન્તિ.દુરાધર્ષાન્.અસૂન્યસુનવન્તિ.ઇષૂનિષુણવન્તિ.મયોભૂનિ.સુખભૂનિ।
ય.ઇમાનિ.સમ્ભૃતાનિ.વેદ.ચિરમ્.સ.જીવતિ।
ઇત્ય્.આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``ક.ઈષતે.તુજ્યતે.કો.બિભાય.કો.મંસતે.સન્તમ્.ઇન્દ્રમ્.કો.અન્તિ।
કસ્.તોકાય.ક.ઇભાય.ઉત.રાયે.અધિ.બ્રવત્.તન્વે.કો.જનાય।(ઋવ્.1,84,17)ઽઽ
ક.એવ.ગચ્છતિ.કો.દદાતિ.કો.બિભેતિ.કો.મંસતે.સન્તમ્.ઇન્દ્રમ્।
કસ્.તોકાય.અપત્યાય.મહતે.ચ.નો.રણાય.રમણીયાય.દર્શનીયાય।

``કો.અગ્નિમ્.ઈૠએ.હવિષા.ઘૃતેન.સ્રુચા.યજાતા.ઋતુભિર્.ધ્રુવેભિહ્।
કસ્મૈ.દેવા.આ.વહાન્.આશુ.હોમ.કો.મંસતે.વીતિ.હોત્રઃ.સુદેવહ્।(ઋવ્.1,84,18)ઽઽ
ક.આદિત્યમ્.પૂજયતિ.હવિષા.ચ.ઘૃતેન.ચ.સ્રુચા.યજાતા.ઋતુભિર્.ધ્રુવોભિર્.ઇતિ।
કસ્મૈ.દેવા.આવહાન્.આશુ.હોમ.અર્થાન્।
કો.મંસતે.વીતિહોત્રઃ.સુદેવઃ.કલ્યાણ.દેવહ્।
ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અથ.અધ્યાત્મમ્।
ક.આત્માઅનમ્.પૂજયતિ.હવિષા.ચ.ઘૃતેન.ચ.સ્રુચા.યજાતા.ઋતુભિર્.ધ્રુવેભિર્.ઇતિ।
કસ્મૈ.દેવા.આવહાન્.આશુ.હોમ.અર્થાન્।
કો.મંસતે.વીતિહોત્રઃ.સુપ્રજ્ઞઃ.કલ્યાણપ્રજ્ઞહ્।
ઇત્ય્.આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``ત્વમ્.અઙ્ગ.પ્ર.શંસિષો.દેવઃ.શવિષ્ઠ.મર્ત્યમ્।
ન.ત્વદ્.અન્યો.મઘવન્ન્.અસ્તિ.મર્ડિતા.ઇન્દ્ર.બ્રવીમિ.તે.વચહ્।(ઋવ્.1,84,19)ઽઽ
ત્વમ્.અઙ્ગ.પ્રશંસીર્.દેવઃ.શવિષ્ઠ.મર્ત્યમ્।
ન.ત્વદ્.અન્યો.અસ્તિ.મઘવન્.પાતા.વા.પાલયિતા.વા.જેતા.વા.સુખયિતા.વા।
ઇન્દ્ર.બ્રવામિ.તે.વચ.ઇતિ.સ્તુતિસમ્યુક્તમ્।

``હંસઃ.શુચિષદ્.વસુર્.અન્તરિક્ષસદ્.હોતા.વેદિષદ્.અતિથિર્.દુરોણસત્।
નૃષદ્.વરસદ્.ઋતસદ્.વ્યોમસદ્.અબ્જા.ગોજા.ઋતજા.અદ્રિજા.ઋતમ્।(ઋવ્.4,40,5)ઽઽ
હંસ.ઇતિ।
હંસાઃ.સૂર્યરશ્મયહ્।
પરમ.આત્મા.પરમ્.જ્યોતિહ્।
પૃથિવી.વ્યાપ્તા.ઇતિ।
વ્યાપ્તમ્.સર્વમ્.વ્યાપ્તમ્.વનનકર્મણાન્.અભ્યાસેન.આદિત્ય.મણ્ડલેન.ઇતિ।
ત્યયતિ.ઇતિ.લોકો.ત્યયતિ.ઇતિ।
હંસયન્.ત્યયતિ.ઇતિ।
હંસાઃ.પરમહંસાહ્।
પરમ.આત્મા.સૂર્ય.રશ્મિભિઃ.પ્રભૂતગભીરવસતિ.ઇતિ।
ત્રિભિર્.વસતિ.ઇતિ.વા।
રશ્મિર્.વસતિ.ઇતિ.વા।
વહ્નિર્.વસતિ.ઇતિ.વા.સુવર્ણરેતાઃ.પૂષા.ગર્ભા.રિભેતિ.રિભન્તા.વનકુઋઇલાનિ.કુઋઅન્તા.રિભન્તા.અન્તરિક્ષા.ચરત્પથાન્તરિક્ષા.ચરદ્.ઇતિ.દિવિ.ભુવિ.ગમનમ્.વા.સુભાનુઃ.સુપ્રભૂતો.હોતા.આદિત્યસ્ય.ગતા.ભવન્ત્ય્.અતિથિર્.દુરોણસત્.સર્વે.દુરોણસદ્.દ્રવમ્.સર્વે.રસા.વિકર્ષયતિ।
રશ્મિર્.વિકર્ષયતિ।
વહ્નિર્.વિકર્ષયતિ।
વનનમ્.ભવતિ।
અશ્વગોજા.અદ્રિગોજા.ધરિત્રિગોજાઃ.સર્વે.ગોજા.ઋતજા.બહુશબ્દા.ભવન્તિ।
નિગમો.નિગમવ્યતિ.ભવન્ત્ય્.એષ.નિર્વચનાય।

``દ્વા.સુપર્ણા.સયુજા.સખાયા.સમાનમ્.વૃક્ષમ્.પરિષસ્વજાતે।
તયોર્.અન્યઃ.પિપ્પલમ્.સ્વાદ્વ્.અત્ત્ય્.અનશ્નન્ન્.અન્યો.અભિ.ચાકશીતિ।(ઋવ્.1,164,20)ઽઽ
દ્વૌ.દ્વૌ.પ્રતિષ્ઠિતૌ.સુકૃતૌ.ધર્મકર્તારૌ।
દુષ્કૃતમ્.પાપમ્.પરિસારકમ્.ઇત્ય્.આચક્ષતે।
સુપર્ણા.સયુજા.સખાય.ઇત્ય્.આત્માનમ્.દુરાત્માનમ્.પરમ.આત્માનમ્.પ્રત્યુત્તિષ્ઠતિ।
શરીર.એવ.તજ્.જાયતે।
વૃક્ષમ્.રક્ષ.શરીરમ્.વૃક્ષમ્.પક્ષૌ.પ્રતિષ્ઠાપયતિ।
તયોર્.અન્યદ્.ભુક્ત્વા.અન્નમ્.અનશ્નન્ન્.અન્યામ્.સરૂપતામ્.સલોકતામ્.અશ્નુતે.ય.એવમ્.વિદ્વાઅન્।
અનશ્નન્ન્.અન્યો.અભિચાકશીતિ।
ઇત્ય્.આત્મગતિમ્.આચષ્ટે।

``આ.યાહીન્દ્ર.પથિભિર્.ઈળિતેભિર્.યજ્ઞમ્.ઇમમ્.નો.ભાગધેયમ્.જુષસ્વ।
તૃપ્તામ્.જહુર્માતુલસ્યેવ.યોષા.ભાગસ્તે.પૈતૃષ્વસેયી.વપામ્.ઇવ।ઽઽ
આગમિષ્યન્તિ.શક્રો.દેવતાસ્તાસ્ત્રિભિર્.તીર્થેભિઃ.શક્રપ્રતરૈર્.ઈળિતેભિસ્.ત્રિભિસ્.તીર્થૈર્.યજ્ઞમ્.ઇમમ્.નો.યજ્ઞ.ભાગમ્.અગ્નીષોમ.ભાગાવ્.ઇન્દ્રો.જુષસ્વ।
તૃપ્તામ્.એવમ્.માતુલયોગકન્યાભાગમ્.સર્તૃકેવ.સા.યા.દેવતાસ્.તાસ્.તત્સ્થાને.શક્રમ્.નિદર્શનમ્।

``વિપ્રમ્.વિપ્રાસો.અવસે.દેવમ્.મર્તાસ.ઊતયે।
અગ્નિમ્.ગીર્ભિર્.હવામહે।(ઋવ્.8,11,6)ઽઽ
વિપ્રમ્.વિપ્રાસો.અવસે.વિદુહ્।
વેદ.વિન્દતેર્.વેદિતવ્યમ્।
વિમલશરીરેણ.વાયુના।
વિપ્રસ્.તુ.હૃત્પદ્મનિલયસ્થિતમ્.અકારસંહિતમ્.ઉકારમ્.પૂરયેન્.મકારનિલયમ્.ગતમ્.વિપ્રમ્.પ્રાણેષુ.બિન્દુસિક્તમ્.વિકસિતમ્.વહ્નિતેજહ્પ્રભમ્.કનકપદ્મેષ્વ્.અમૃતશરીરમ્.અમૃતજાતસ્થિતમ્.અમૃતવાચામ્.ઋતમુખે.વદન્તિ।
અગ્નિમ્.ગીર્ભિર્.હવામહે।
અગ્નિમ્.સમ્બોધયેત્.``અગ્નિઃ.સર્વા.દેવતાહ્ઽઽ.ઇતિ।
તસ્ય.ઉત્તરા.ભૂયસે.નિર્વચનાય।

``જાતવેદસે.સુનવામ.સોમમ્.અરાતીયતો.નિ.દહાતિ.વેદહ્।
સ.નઃ.પર્ષદ્.અતિ.દુર્ગાણિ.વિશ્વા.નાવા.ઇવ.સિન્ધુમ્.દુરિતા.અત્ય્.અગ્નિહ્।(ઋવ્.1,99,1)
જાતવેદસ.ઇતિ।
જાતમ્.ઇદમ્.સર્વમ્.સચરાચરમ્.સ્થિત્ય્.ઉત્પત્તિપ્રલયન્યાયેનાચ્છાય.સુનવામ.સોમમ્.ઇતિ.પ્રસવેન.અભિષવાય.સોમમ્.રાજાનમ્.અમૃતમ્.અરાતીયતો.યજ્ઞ.અર્થમ્.ઇતિ.સ્મો.નિશ્ચયે.નિદહાતિ.દહતિ.ભસ્મીકરોતિ.સોમો.દદદ્.ઇત્ય્.અર્થહ્।
સ.નઃ.પર્ષદતિ.દુર્ગાણિ.દુર્ગમનાનિ.સ્થાનાનિ.નાવેવ.સિન્ધુમ્.યથા.કશ્ચિત્.કર્ણધારો.નાવેવ.સિન્ધોઃ.સ્યન્દનાન્.નદીમ્.જલદુર્ગામ્.મહાકૂલામ્.તારયતિ.દુરિતાત્ય્.અગ્નિર્.ઇતિ.દુરિતાનિ.તારયતિ।
તસ્ય.એષા.અપરા.ભવતિ।

``ઇદમ્.તે.અન્યાભિર્.અસમાનમ્.અદ્ભિર્.યાઃ.કાશ્.ચ.સિન્ધુમ્.પ્ર.વહન્તિ.નદ્યહ્।
સર્પો.જીર્ણામ્.ઇવ.ત્વચમ્.જહાતિ.પાપમ્.સશિરસ્કો.ભ્યુપેત્ય।ઽઽ
ઇદમ્.તે.અન્યાભિર્.અસમાનાભિર્.યાઃ.કાશ્.ચ.સિન્ધુમ્.પતિમ્.કૃત્વા.નદ્યો.વહન્તિ।
સર્પો.જીર્ણામ્.ઇવ.સર્પસ્.ત્વચમ્.ત્યજતિ।
પાપમ્.ત્યજન્તિ।
આપ.આપ્નોતેહ્।
તાસામ્.એષા.ભવતિ।

``ત્ર્યમ્બકમ્.યજામહે.સુગન્ધિમ્.પુષ્ટિવર્ધનમ્।
ઉર્વારુકમ્.ઇવ.બન્ધનાન્.મૃત્યોર્.મુક્ષીય.મામૃતાત્।(ઋવ્.7,59,12)ઽઽ
ત્ર્યમ્બકો.રુદ્રસ્.તમ્.ત્ર્યમ્બકમ્.યજામહે.સુગન્ધિમ્।
સુગન્ધિમ્.સુષ્ઠુગન્ધિમ્।
પુષ્ટિવર્ધનમ્.પુષ્ટિકારકમ્.ઇવ।
ઉર્વારુકમ્.ઇવ.ફલમ્.બન્ધનાદ્.આરોધનાન્.મૃત્યોઃ.સકાશાન્.મુઞ્ચસ્વ.મામ્।
કસ્માદ્.ઇતિ।
એષામ્.ઇતરેષાપરા.ભવતિ।

``શતમ્.જીવ.શરદો.વર્ધમાનઃ.શતમ્.હેમન્તાન્.શતમ્.ઉ.વસન્તાન્।
શતમ્.ઇન્દ્રાગ્ની.સવિતા.બૃહસ્પતિઃ.શતાયુષા.હવિષેમમ્.પુનર્દુહ્।(ઋવ્.10,161,4)ઽઽ
શતમ્.જીવ.શરદો.વર્ધમાન.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
શતમ્.ઇતિ.શતમ્.દીર્ઘમ્.આયુહ્।
મરુત.એના.વર્ધયન્તિ।
શતમ્.એનમ્.એવ.શત.આત્મેવ.શતાત્માનમ્.ભવતિ।
શતમ્.અનન્તમ્.ભવતિ।
શતમ્.ઐશ્વર્યમ્.ભવતિ।
શતમ્.ઇતિ.શતમ્.દીર્ઘમ્.આયુહ્।

``મા.તે.રાધાંસિ.મા.ત.ઊતયો.વસો.અસ્માન્.કદાચના.દભન્।
વિશ્વા.ચ.ન.ઉપ.મિમીહિ.માનુષ.વસૂનિ.ચર્ષણિભ્ય.આ।(ઋવ્.1,84,20)ઽઽ
મા.ચ.તે.ધામાનિ.મા.ચ.તે.કદા.ચ.નઃ.સરિષુહ્।
સર્વાણિ.પ્રજ્ઞાનાન્ય્.ઉપમાનાય.મનુષ્યહિતહ્।
અયમ્.આદિત્યો.અયમ્.આત્મા।
અથ.એતદ્.અનુપ્રવદન્તિ।
અથ.એતમ્.મહાન્તમ્.આત્માનમ્.એષા.ઋગ્ગણઃ.પ્રવદતિ.વૈશ્વકર્મણે।
``દેવાનામ્.નુ.વયમ્.જાનાઽઽ
``ન.અસદ્.આસીન્.ન.ઉ.સદ્.આસીત્.તદાનીમ્ઽઽ.ઇતિ.ચ।
સા.એષા.આત્મજિજ્ઞાસા।
સૈષા.સર્વભૂતજિજ્ઞાસા।
બ્રહ્મણઃ.સારિષ્ટમ્.સરૂપતામ્.સલોકતામ્.ગમયતિ.ય.એવમ્.વેદ।
નમો.બ્રહ્મણે।
નમો.મહતે.ભૂતાય।
નમઃ.પારસ્કરાય।
નમો.યાસ્કાય।
બ્રહ્મ.શુક્લમસીય।
બ્રહ્મ.શુક્લમસીય।