નરસિંહપુરાણ · અધ્યાય 25

કથં સ્તુતો ગણાધ્યક્ષસ્ તેન રાજ્ઞા મહાત્મના
યથા તેન તપસ્ તપ્તં તન્ મે વદ મહામતે ॥

ચતુર્થીદિવસે રાજા સ્નાત્વા ત્રિષવણં દ્વિજ
રક્તામ્બરધરો ભૂત્વા રક્તગન્ધાનુલેપનઃ ॥

સુરક્તકુસુમૈર્ હૃદ્યૈર્ વિનાયકમ્ અથાર્ચયત્
રક્તચન્દનતોયેન સ્નાનપૂર્વં યથાવિધિ ॥

વિલિપ્ય રક્તગન્ધેન રક્તપુષ્પૈઃ પ્રપૂજયત્
તતો ઽસૌ દત્તવાન્ ધૂપમ્ આજ્યયુક્તં સચન્દનમ્
નૈવેદ્યં ચૈવ હારિદ્રં ગુડખણ્ડઘૃતપ્લુતમ્ ॥

એવં સુવિધિના પૂજ્ય વિનાયકમ્ અથાસ્તવીત્ ॥

નમસ્કૃત્ય મહાદેવં સ્તોષ્યે ઽહમ્ તં વિનાયકમ્ ॥

મહાગણપતિં શૂરમ્ અજિતં જ્ઞાનવર્ધનમ્
એકદન્તં દ્વિદન્તં ચ ચતુર્દન્તં ચતુર્ભુજમ્ ॥

ત્ર્યક્ષં ત્રિશૂલહસ્તં ચ રક્તનેત્રં વરપ્રદમ્
આમ્બિકેયં શૂર્પકર્ણં પ્રચણ્ડં ચ વિનાયકમ્ ॥

આરક્તં દણ્ડિનં ચૈવમ્ વહ્નિવક્ત્રં હુતપ્રિયમ્
અનર્ચિતો વિઘ્નકરઃ સર્વકાર્યેષુ યો નૃણામ્ ॥

તં નમામિ ગણાધ્યક્ષં ભીમમ્ ઉગ્રમ્ ઉમાસુતમ્
મદમત્તં વિરૂપાક્ષં ભક્તવિઘ્નનિવારકમ્ ॥

સૂર્યકોટિપ્રતીકાશં ભિન્નાઞ્જનસમપ્રભમ્
બદ્ધં સુનિર્મલં શાન્તં નમસ્યામિ વિનાયકમ્ ॥

નમો ઽસ્તુ ગજવક્ત્રાય ગણાનાં પતયે નમઃ
મેરુમન્દરરૂપાય નમઃ કૈલાસવાસિને ॥

વિરૂપાય નમસ્ તે ઽસ્તુ નમસ્ તે બ્રહ્મચારિણે
ભક્તસ્તુતાય દેવાય નમસ્ તુભ્યં વિનાયક ॥

ત્વયા પુરાણ પૂર્વેષાં દેવાનાં કાર્યસિદ્ધયે
ગજરૂપં સમાસ્થાય ત્રાસિતાઃ સર્વદાનવાઃ ॥

ઋષીણાં દેવતાનાં ચ નાયકત્વં પ્રકાશિતમ્
યતસ્ તતઃ સુરૈર્ અગ્રે પૂજ્યસે ત્વં ભવાત્મજ ॥

ત્વામ્ આરાધ્ય ગણાધ્યક્ષં સર્વજ્ઞં કામરૂપિણમ્
કાર્યાર્થં રક્તકુસુમૈ રક્તચન્દનવારિભિઃ ॥

રક્તામ્બરધરો ભૂત્વા ચતુર્થ્યામ્ અર્ચયેજ્ જપેત્
ત્રિકાલં એકકાલં વા પૂજયેન્ નિયતાશનઃ ॥

રાજાનં રાજપુત્રં વા રાજમન્ત્રિણમ્ એવ વા
રાજ્યં ચ સર્વવિઘ્નેશ વશં કુર્યાત્ સરાષ્ટ્રકમ્ ॥

અવિઘ્નં તપસો મહ્યં કુરુ નૌમિ વિનાયક
મયેત્થં સંસ્તુતો ભક્ત્યા પૂજિતશ્ ચ વિશેષતઃ ॥

યત્ ફલં સર્વતીર્થેષુ સર્વયજ્ઞેષુ યત્ ફલમ્
તત્ ફલં પૂર્ણમ્ આપ્નોતિ સ્તુત્વા દેવં વિનાયકમ્ ॥

વિષમં ન ભવેત્ તસ્ય ન ચ ગચ્છેત્ પરાભવમ્
ન ચ વિઘ્નો ભવેત્ તસ્ય જાતો જાતિસ્મરો ભવેત્ ॥

ય ઇદં પઠતે સ્તોત્રં ષડ્ભિર્ માસૈર્ વરં લભેત્
સંવત્સરેણ સિદ્ધિં ચ લભતે નાત્ર સંશયઃ ॥

એવં સ્તુત્વા પુરા રાજા ગણાધ્યક્ષં દ્વિજોત્તમ
તાપસં વેષમ્ આસ્થાય તપશ્ ચર્તુમ્ ગતો વનમ્ ॥

ઉત્સૃજ્ય વસ્ત્રં નાગત્વક્ સદૃશં બહુમૂલ્યકમ્
કઠિનાં તુ ત્વચં વાર્ક્ષીં કટ્યાં ધત્તે નૃપોત્તમઃ ॥

તથા રત્નાનિ દિવ્યાનિ વલયાનિ નિરસ્ય તુ
અક્ષસૂત્રમ્ અલંકારં ફલૈઃ પદ્મસ્ય શોભનમ્ ॥

તથોત્તમાઙ્ગે મુકુટં રત્નહાટકશોભિતમ્
ત્યક્ત્વા જટાકલાપં તુ તપોર્થે બિભૃયાન્ નૃપઃ ॥

કૃત્વેત્થં સ તપોવેષં વસિષ્ઠોક્તં તપોવનમ્
પ્રવિશ્ય ચ તપસ્ તેપે શાકમૂલફલાશનઃ ॥

ગ્રીષ્મે પઞ્ચાગ્નિમધ્યસ્થો ઽતપત્ કાલે મહાતપાઃ
વર્ષાકાલે નિરાલમ્બો હેમન્તે ચ સરોજલે ॥

ઇન્દ્રિયાણિ સમસ્તાનિ નિયમ્ય હૃદયે પુનઃ
મનો વિષ્ણૌ સમાવેશ્ય મન્ત્રં વૈ દ્વાદશાક્ષરમ્ ॥

જપતો વાયુભક્ષસ્ય તસ્ય રાજ્ઞો મહાત્મનઃ
આવિર્ બભૂવ ભગવાન્ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ॥

તમ્ આગતમ્ અથાલોક્ય પદ્મયોનિં ચતુર્મુખમ્
પ્રણમ્ય ભક્તિભાવેન સ્તુત્યા ચ પર્યતોષયત્ ॥

નમો હિરણ્યગર્ભાય જગત્સ્રષ્ટ્રે મહાત્મને
વેદશાસ્ત્રાર્થવિદુષે ચતુર્વક્ત્રાય તે નમઃ ॥

ઇતિ સ્તુતો જગત્સ્રષ્ટા બ્રહ્મા પ્રાહ નૃપોત્તમમ્ ॥

તપસ્ય્ અભિરતં શાન્તં ત્યક્તરાજ્યં મહાસુખમ્ ॥

લોકપ્રકાશકો રાજન્ સૂર્યસ્ તવ પિતામહઃ ॥

મુનીનામ્ અપિ સર્વેષાં સદા માન્યો મનુઃ પિતા
કૃતવન્તૌ તપઃ પૂર્વં તીવ્રં પિતૃપિતામહૌ ॥

કિમર્થં રાજ્યભોગં તુ ત્યક્ત્વા સર્વં નૃપોત્તમ
તપઃ કરોષિ ઘોરં ત્વં સમાચક્ષ્વ મહામતે ॥

ઇત્યુક્તો બ્રહ્મણા રાજા તં પ્રણમ્યાબ્રવીદ્ વચઃ
દૃષ્ટુમ્ ઇચ્છંસ્ તપશ્ચર્યા બલેન મધુસૂદનમ્ ॥

કરોમ્ય્ એવં તપો બ્રહ્મન્ શઙ્ખચક્રગદાધરમ્
ઇત્યુક્તઃ પ્રાહ રાજાનં પદ્મજન્મા હસન્ન્ ઇવ ॥

ન શક્યસ્ તપસા દ્રષ્ટું ત્વયા નારાયણો વિભુઃ
માદૃશૈર્ અપિ નો દૃશ્યઃ કેશવઃ ક્લેશનાશનઃ ॥

પુરાતનીં પુણ્યકથાં કથયામિ નિબોધ મે
નિશાન્તે પ્રલયે લોકાન્ નિનીય કમલેક્ષણઃ ॥

અનન્તભોગશયને યોગનિદ્રાં ગતો હરિઃ
સનન્દનાદ્યૈર્ મુનિભિઃ સ્તૂયમાનો મહામતે ॥

તસ્ય સુપ્તસ્ય નાભૌ તુ મહત્ પદ્મમ્ અજાયત
તસ્મિન્ પદ્મે શુભે રાજન્ જાતો ઽહં વેદવિત્ પુરા ॥

તતો ભૂત્વા ત્વ્ અધોદૃષ્ટિર્ દૃષ્ટવાન્ કમલેક્ષણમ્
અનન્તભોગપર્યઙ્કે ભિન્નાઞ્જનનિભં હરિમ્ ॥

અતસીકુસુમાભાસં શયાનં પીતવાસસમ્
દિવ્યરત્નવિચિત્રાઙ્ગં મુકુટેન વિરાજિતમ્ ॥

કુન્દેન્દુસદૃશાકારમ્ અનન્તં ચ મહામતે
સહસ્રફણમધ્યસ્થૈર્ મણિભિર્ દીપ્તિમત્તરમ્ ॥

ક્ષણમાત્રં તુ તં દૃષ્ટ્વા પુનસ્ તત્ર ન દૃષ્ટવાન્
દુઃખેન મહતાવિષ્ટો બભૂવાહં નૃપોત્તમ ॥

તતો ન્વ્ અવાતરં તસ્માત્ પદ્મનાલં સમાશ્રિતઃ
કૌતૂહલેન તં દ્રષ્ટું નારાયણમ્ અનામયમ્ ॥

તતસ્ ત્વ્ અન્વિષ્ય રાજેન્દ્ર સલિલાન્તે ન દૃષ્ટવાન્
શ્રીશં પુનસ્ તમ્ એવાહં પદ્મમ્ આશ્રિત્ય ચિન્તયન્ ॥

તદ્ રૂપં વાસુદેવસ્ય દ્રષ્ટું તેપે મહત્ તપઃ
તતો મામ્ અન્તરિક્ષસ્થા વાગ્ ઉવાચાશરીરિણી ॥

વૃથા કિં ક્લિશ્યતે બ્રહ્મન્ સાંપ્રતં કુરુ મે વચઃ
ન દૃશ્યો ભગવાન્ વિષ્ણુસ્ તપસા મહતાપિ તે ॥

સૃષ્ટિં કુરુ તદાજ્ઞપ્તો યદિ દ્રષ્ટુમ્ ઇહેચ્છસિ
શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશ નાગપર્યઙ્કશાયિનમ્ ॥

યદ્ દૃષ્ટં શાર્ઙ્ગિણો રૂપં ભિન્નાઞ્જનસમપ્રભમ્
પ્રતિભાનિયતં રૂપં વિમાનસ્થં મહામતે ॥

ભજ નિત્યમ્ અનાલસ્યસ્ તતો દ્રક્ષ્યસિ માધવમ્
તયેત્થં ચોદિતો રાજંસ્ ત્યક્ત્વા તપ્તમ્ અનુક્ષણમ્ ॥

સૃષ્ટવાન્ લોકભૂતાનાં સૃષ્ટિં સૃષ્ટ્વા સ્થિતસ્ય ચ
આવિર્ બભૂવ મનસિ વિશ્વકર્મા પ્રજાપતિઃ ॥

અનન્તકૃષ્ણયોસ્ તેન દ્વે રૂપે નિર્મિતે શુભે
વિમાનસ્થો યથાપૂર્વં મયા દૃષ્ટો જલે નૃપ ॥

તથૈવ તં તતો ભક્ત્યા સંપૂજ્યાહં હરિં સ્થિતઃ
તત્પ્રસાદાત્ તપઃ શ્રેષ્ઠં મયા જ્ઞાનમ્ અનુત્તમમ્ ॥

લબ્ધ્વા મુક્તિં ચ પશ્યામિ અવિકારક્રિયાસુખમ્
તદ્ અહં તે પ્રવક્ષ્યામિ હિતં નૃપવરેશ્વર ॥

વિસૃજ્યૈતત્ તપો ઘોરં પુરીં વ્રજ નિજાં નૃપ
પ્રજાનાં પાલનં ધર્મસ્ તપશ્ ચૈવ મહીભૃતામ્ ॥

વિમાનં પ્રેષયિષ્યામિ સિદ્ધદ્વિજગણાન્વિતમ્
તત્રારાધય દેવેશં બાહ્યાર્થૈર્ અખિલૈઃ શુભૈઃ ॥

નારાયણમ્ અનન્તાખ્યે શયાનં ક્રતુભિર્ યજન્
નિષ્કામો નૃપશાર્દૂલ પ્રજા ધર્મેણ પાલય ॥

પ્રસાદાદ્ વાસુદેવસ્ય મુક્તિસ્ તે ભવિતા નૃપ
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા તં જગામાથ બ્રહ્મલોકં પિતામહઃ ॥

ઇક્ષ્વાકુશ્ ચિન્તયન્ન્ આસ્તે પદ્મયોનિવચો દ્વિજ
આવિર્ બભૂવ પુરતો વિમાનં તન્ મહીભૃતઃ ॥

બ્રહ્મદત્તં દ્વિજયુતં માધવાનન્તયોઃ શુભમ્
તં દૃષ્ટ્વા પરયા ભક્ત્યા નત્વા ચ પુરુષોત્તમમ્ ॥

ઋષીન્ પ્રણમ્ય વિપ્રાંશ્ ચ તદ્ આદાય યયૌ પુરીમ્
પૌરૈર્ જનૈશ્ ચ નારીભિર્ દૃષ્ટઃ શોભાસમન્વિતૈઃ ॥

લાજા વિનિક્ષિપદ્ભિશ્ ચ નીતો રાજા સ્વકં ગૃહમ્
સ્વમન્દિરે વિશાલે તુ વિમાનં વૈષ્ણવં શુભમ્ ॥

સંસ્થાપ્યારાધયામ્_અસ તૈર્ દ્વિજૈર્ અર્ચિતં હરિમ્
મહિષ્યઃ શોભના યાસ્ તુ પિષ્ટ્વા તુ હરિચન્દનમ્ ॥

માલાં કૃત્વા સુગન્ધાઢ્યાં પ્રીતિસ્ તસ્ય વવર્ધ હ
પૌરાઃ કર્પૂરં શ્રીખણ્ડં કુઙ્કુમાદ્ય્ અગુરું તથા ॥

કૃત્સ્નં વિશેષતો વસ્ત્રં મહિષાખ્યં ચ ગુગ્ગુલમ્
પુષ્પાણિ વિષ્ણુયોગ્યાનિ દદુર્ આનીય ભૂપતેઃ ॥

વિમાનસ્થં હરિં પૂજ્ય ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ ક્રમાત્
ત્રિસંધ્યં પરયા ભક્ત્યા જપૈઃ સ્તોત્રૈશ્ ચ વૈષ્ણવૈઃ ॥

ગીતૈઃ કોલાહલૈઃ શબ્દૈઃ શઙ્ખવાદિત્રનાદિતૈઃ
પ્રેક્ષણૈર્ અપિ શાસ્ત્રોક્તૈઃ પ્રીતૈશ્ ચ નિશિ જાગરૈઃ ॥

કારયામ્_અસ સુચિરમ્ ઉત્સવં પરમં હરેઃ
યાગૈશ્ ચ તોષયિત્વા તં સર્વદેવમયં હરિમ્ ॥

નિષ્કામો દાનધર્મૈશ્ ચ પરં જ્ઞાનમ્ અવાપ્તવાન્
યજન્ યજ્ઞં મહીં રક્ષન્ સ કુર્વન્ કેશવાર્ચનમ્ ॥

ઉત્પાદ્ય પુત્રાન્ પિત્રર્થં ધ્યાનાત્ ત્યક્ત્વા કલેવરમ્
ધ્યાયન્ વૈ કેવલં બ્રહ્મ પ્રાપ્તવાન્ વૈષ્ણવં પદમ્ ॥

અજં વિશોકં વિમલં વિશુદ્ધં શાન્તં સદાનન્દચિદાત્મકં તતઃ
વિહાય સંસારમ્ અનન્તદુઃખં જગામ તદ્ વિષ્ણુપદં હિ રાજા ॥