નારદસ્મૃતિ · અધ્યાય v8

વિક્રીય પણ્યં મૂલ્યેન ક્રેતુર્ યન્ ન પ્રદીયતે ।
વિક્રીયાસંપ્રદાનં તદ્ વિવાદપદમ્ ઉચ્યતે ॥

લોકે ઽસ્મિન્ દ્વિવિધં દ્રવ્યં જઙ્ગમં સ્થાવરં તથા ।
ક્રયવિક્રયધર્મેષુ સર્વં તત્ પણ્યમ્ ઉચ્યતે ॥

ષડ્વિધસ્ તસ્ય તુ બુધૈર્ દાનાદાનવિધિઃ સ્મૃતઃ ।
ગણિમં તુલિમં મેયં ક્રિયયા રૂપતઃ શ્રિયા ॥

વિક્રીય પણ્યં મૂલ્યેન ક્રેતુર્ યો ન પ્રયચ્છતિ ।
સ્થાવરસ્ય ક્ષયં દાપ્યો જઙ્ગમસ્ય ક્રિયાફલમ્ ॥

અર્ઘશ્ ચેદ્ અપહીયેત સોદયં પણ્યમ્ આવહેત્ ।
સ્થાયિનામ્ એષ નિયમો દિગ્લાભો દિગ્વિચારિણામ્ ॥

ઉપહન્યેત વા પણ્યં દહ્યેતાપહ્રિયેત વા ।
વિક્રેતુર્ એવ સો ઽનર્થો વિક્રીયાસમ્પ્રયચ્છતઃ ॥

નિર્દોષં દર્શયિત્વા તુ સદોષં યઃ પ્રયચ્છતિ ।
મૂલ્યં તદ્દ્વિગુણં દાપ્યો વિનયં તાવદ્ એવ ચ ॥

તથાન્યહસ્તે વિક્રીય યો ઽન્યસ્મૈ સંપ્રયચ્છતિ ।
સો ઽપિ તદ્દ્વિગુણં દાપ્યો વિનેયસ્ તાવદ્ એવ ચ ॥

દીયમાનં ન ગૃહ્ણાતિ ક્રીતં પણ્યં ચ યઃ ક્રયી ।
વિક્રીણાનસ્ તદ્ અન્યત્ર વિક્રેતા નાપરાધ્નુયાત્ ॥

દત્તમૂલ્યસ્ય પણ્યસ્ય વિધિર્ એષ પ્રકીર્તિતઃ ।
અદત્તે ઽન્યત્ર સમયાન્ ન વિક્રેતુર્ અતિક્રમઃ ॥

લાભાર્થે વણિજાં સર્વ પણ્યેષુ ક્રયવિક્રયઃ ।
સ ચ લાભો ઽર્ઘમ્ આસાદ્ય મહાન્ ભવતિ વા ન વા ॥

તસ્માદ્ દેશે ચ કાલે ચ વણિગ્ અર્ઘં પરાક્રમેત્ ।
ન જિહ્મેન પ્રવર્તેત શ્રેયાન્ એવં વણિક્પથઃ ॥