મોક્ષોપાય · અધ્યાય 4.11

એવમ્પ્રાયાકુલારમ્ભૈર્ અસુરૈર્ અસુહારિભિઃ ।
મહાસાહસસંરબ્ધૈર્ આરબ્ધમરણૈ રણૈઃ ॥

માયયાથ વિવાદેન સન્ધિના વિગ્રહેણ ચ ।
પલાયનેન ધૈર્યેણ ચ્છદ્મનોપાયનેન ચ ॥

કાર્પણ્યેનાસ્ત્રયુદ્ધેન સ્વાન્તર્ધાનૈશ્ ચ ભૂરિશઃ ।
કૃતસ્ સ સમરો દેવૈસ્ ત્રિંશદ્ વર્ષાણિ પઞ્ચ ચ ॥

વર્ષાણિ દિવસાન્ માસાન્ દશાષ્ટૌ પઞ્ચ સપ્ત ચ ।
વર્ષાણિ પેતુર્ વૃક્ષાગ્નિહેત્યમ્બ્વશનિભૂભૃતામ્ ॥

એતાવતા તુ કાલેન દૃઢાભ્યાસાદ્ અહઙ્કૃતેઃ ।
દામાદયો ઽહમ્ ઇત્ય્ આસ્થાં જગૃહુર્ ગ્રસ્તચેતસઃ ॥

નૈકટ્યાતિશયાદ્ યદ્વદ્ દર્પણં બિમ્બવદ્ ભવેત્ ।
અભ્યાસાતિશયાત્ તદ્વત્ તે ઽપ્ય્ અહઙ્કારિતાં ગતાઃ ॥

યદ્વદ્ દૂરતરં વસ્તુ નાદર્શે પ્રતિબિમ્બતે ।
પદાર્થવાસના તદ્વદ્ અનભ્યાસાન્ ન જાયતે ॥

યદા દામાદયો જાતા જાતાહઙ્કારવાસનાઃ ।
તદા મે જીવિતં મે ઽર્થ ઇતિ દૈન્યમ્ ઉપાગમન્ ॥

ભયવાસનયા ગ્રસ્તા મોહવાસનયા હતાઃ ।
આશાપાશનિબદ્ધાસ્ તે તતઃ કૃપણતાં ગતાઃ ॥

મુધૈવ હ્ય્ અનહઙ્કારૈર્ મમત્વમ્ ઉપકલ્પિતમ્ ।
રજ્જ્વાં ભુજઙ્ગત્વમ્ ઇવ દામવ્યાલકટૈસ્ તતઃ ॥

આપાદમસ્તકં દેહલતેયં ભવતુ સ્થિરા ।
મમેતિ તૃષ્ણાકૃપણા દીનતાં તે સમાયયુઃ ॥

સ્થિરો ભવતુ મે દેહસ્ સુખાયાસ્તુ ધનં મમ ।
ઇતિ બદ્ધધિયાં તેષાં ધૈર્યમ્ અન્તર્ધિમ્ આયયૌ ॥

અવાસનત્વાદ્ વપુષામ્ અનાસ્થત્વાત્ સુરદ્વિષામ્ ।
યાભૂત્ પ્રહારપરતા માર્જિતૈવાશુ સાભવત્ ॥

કથં સ્થિરા જગત્ય્ અસ્મિન્ ભવેમ ઇતિ ચિન્તયા ।
વેધિતા દીનતાં જગ્મુઃ પદ્મા ઇવ નિરમ્ભસઃ ॥

તેષાં ત્વ્ અર્થાન્નપાનેષુ સ્વાહઙ્કૃતિમતાં રતિઃ ।
બભૂવ ભવભાવસ્થા ભીષણા ભવભાગિની ॥

અથ તસ્મિન્ રણે ભીત્યા સાપેક્ષત્વમ્ ઉપાયયુઃ ।
મત્તેભગણસંરબ્ધા વને હરિણકા ઇવ ॥

મરિષ્યામો મરિષ્યામ ઇતિ ચિન્તાહતાશયાઃ ।
મન્દં મન્દં કિલ ભ્રેમુઃ કુપિતૈરાવણે રણે ॥

શરીરૈકાર્થિનાં તેષાં ભીતાનાં મરણાદ્ અતિ ।
અલ્પસત્ત્વતયા મૂર્ધ્નિ કૃતમ્ આપત્પ્રદં પદમ્ ॥

અથ પ્રમ્લાનસત્ત્વાસ્ તે હન્તુમ્ અગ્રગતં ભટમ્ ।
ન શેકુર્ ઇન્ધનક્ષીણા હવિર્ દગ્ધુમ્ ઇવાગ્નયઃ ॥

વિબુધાનાં પ્રહરતાં સુદસ્યુત્વમ્ ઉપાગતાઃ ।
ક્ષતવિક્ષતસર્વાઙ્ગાસ્ તસ્થુસ્ સામાન્યવદ્ભટાઃ ॥

બહુનાત્ર કિમ્ ઉક્તેન મરણાદ્ ભીતચેતસઃ ।
દૈત્યા દેવેષુ વલ્ગત્સુ દુદ્રુવુસ્ સમરાજિરાત્ ॥

તેષુ દ્રવત્સુ સર્વેષુ સર્વતો દાનવાદ્રિષુ ।
દામવ્યાલકટાખ્યેષુ વિખ્યાતેષ્વ્ અસુરાલયે ॥

તદ્દૈત્યસૈન્યમ્ અપતત્ ખાદ્ વિદ્રુતમ્ ઇતસ્ તતઃ ।
કલ્પાન્તપવનાધૂતં તારાજાલમ્ ઇવાભિતઃ ॥

અમરાચલકુઞ્જેષુ શિખરાણાં શિલાસુ ચ ।
તટેષુ વારિરાશીનાં પયોદપટલેષુ ચ ॥

સાગરાવર્તગર્તેષુ શ્વભ્રેષ્વ્ અથ સરિત્સુ ચ ।
જઙ્ગલેષુ દિગન્તેષુ જ્વલત્સુ વિપિનેષુ ચ ॥

તદ્રણોત્સન્નકોશેષુ ગ્રામેષુ નગરેષુ ચ ।
અટવીષૂગ્રયક્ષાસુ મરુષૂદ્યદ્દવાગ્નિષુ ॥

લોકાલોકાચલાન્તેષુ પર્વતેષુ હ્રદેષુ ચ ।
અન્ધ્રદ્રમિડકાશ્મીરપારસીકપુરેષુ ચ ॥

નાનામ્ભોધિતરઙ્ગાસુ ગઙ્ગાજલઘટાસુ ચ ।
દ્વીપાન્તરેષુ દૂરેષુ જમ્બૂષણ્ડલતાસુ ચ ॥

સર્વતઃ પર્વતાકારાઃ પતિતાસ્ તે સુરારયઃ ।
વિસ્ફોટિતાઙ્ગચરણા વિભિન્નકરબાહવઃ ॥

શાખાલગ્નાન્ત્રતન્ત્રીકા મુક્તરક્તવહચ્છટાઃ ।
વ્યસ્તાઙ્ગખુરમૂર્ધાનો નિષ્ક્રાન્તકુપિતેક્ષણાઃ ॥

સ્વાયુધાવલનાવેગચ્છિન્નકઙ્કટહેતયઃ ।
દૂરાપાતવિપર્યસ્તપતન્નાનાવિધાંશુકાઃ ॥

કણ્ઠલગ્નશિરસ્ત્રાણખટત્કારોગ્રભીતયઃ ।
શિલાશિતશિખાપ્રોતદેહભાગાવલમ્બિનઃ ॥

શલ્મલ્યગ્રદૃઢાપાતપ્રોતકઙ્કટશઙ્કવઃ ।
સુશિલાફલકાસ્ફાલશતધાશીર્ણમસ્તકાઃ ॥

સર્વ એવ સકલાસુ સશસ્ત્રાઃ પાતમાત્રસમનન્તરમ્ એવ ।
દિક્ષુ નાશમ્ અગમન્ન્ અસુરેન્દ્રાઃ પાંસવો ઽમ્બુધિગતાઃ પયસીવ ॥