મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 1

॥ શ્રીઃ ॥
॥ આર્યમઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પમ્ ।
નમઃ સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વેભ્યઃ ।
એવં મયા શ્રુતમ્ । એકસ્મિન્ સમયે ભગવાં શુદ્ધાવાસોપરિ ગગનતલપ્રતિષ્ઠિતે ઽચિન્ત્યા શ્ચર્યાદ્ભુતપ્રવિભક્તબોધિસત્ત્વસન્નિપાતમણ્ડલમાડે વિહરતિ સ્મ । તત્ર ભગવાં શુદ્ધાવાસકાયિકાન્ દેવપુત્રાનામન્ત્રયતે સ્મ । શૃણ્વન્તુ દેવપુત્રાઃ મઞ્જુશ્રિયસ્ય કુમારભૂતસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્યાચિન્ત્યાદ્ભુતપ્રાતિહાર્યચર્યાસમાધિશુદ્ધિવિશેષવિમોક્ષમણ્ડલબોધિસત્ત્વવિકુર્વણં સર્વસત્ત્વોપજીવ્યમાયુરારોગ્યૈશ્ચર્યમનોરથપાપારિપૂરકાણિ મન્ત્રપદાનિ સર્વસત્ત્વાનાં હિતાય ભાષિષ્યે । તં શૃણુ, સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ, ભાષિષ્યે ઽહં તે ॥
અથ તે શુદ્ધાવાસકાયિકા દેવપુત્રાઃ સાઞ્જલયો ભૂત્વા *+ ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ + વિશેષભૂમિપ્રતિલાભવજ્રાસનાક્રમણમારધર્ષણધર્મચક્રપ્રવર્તનસર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધનિર્યાણદેવમનુષ્યોપપત્તિસર્વદુઃખપ્રશમનદરિદ્રવ્યાધિતઆઢ્યરોગોપકર્ષણતાં સર્વલૌકિકલોકોત્તરમન્ત્રચર્યાનભિભવનતાં સર્વાશાપરિપૂરણતઃ સર્વતથાગતાનામવશ્યવચનધારણમ્ । તદ્ વદતુ ભગવાન્ મૈત્રચિત્તો હિતચિત્તો ઽસ્માકમનુકમ્પામુપાદાય સર્વસત્ત્વાનાં ચ ॥
અથ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ સર્વાવન્તં શુદ્ધાવાસભવનં બુદ્ધચક્ષુષાવલોક્ય વિશુદ્ધવિષયજ્યોતિર્વિકરણવિધ્વંસિનીં નામ સમાધિં સમાપદ્યતે સ્મ । સમનન્તરસમાપન્નસ્ય ભગવત + ++ ++ સઙ્કુસુમિતબોધિસત્ત્વસઞ્ચોદની નામ રશ્મિ + ++ ++ ++ ++ ++ + સિતરશ્મ્યવભાસં દૃષ્ટ્વા, ઈષત્ પ્રહસિતવદનો ભૂત્વા તં બોધિસત્ત્વગમામન્ત્રયતે સ્મ । ઇયં ભો જિનપુત્રાઃ અસ્માકં રશ્મિસઞ્ચોદની । ઇહાયાત । સજ્જીભવન્તુ ભવન્તઃ ॥
અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ ઉત્ફુલ્લનયનો ઽનિમિપનયનો યેનાસૌ રશ્મ્યવભાસઃ, તેનાભિમુખસ્તસ્થૌ । અથ સા રશ્મિઃ સઞ્ચોદની કુસુમાવતી લોકધાતું મહતાવભાસેનાવભાસ્ય ભગવતઃ સઙ્કુસુમિતરાજેન્દ્રસ્ય તથાગતસ્ય ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય મઞ્જુશ્રિયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય મૂર્ધન્યન્તર્ધીયતે સ્મ ॥ અથ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂત ઉત્થાયાસનાદ્ ભગવન્તં સઙ્કુસુમિતરાજેન્દ્રં તથાગતં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય, શિરસા પ્રણમ્ય, દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય, ભગવન્તં સઙ્કુસુમિતરાજેન્દ્રમેતદવોચત્ - સમન્વાહૃતાસ્ય ભગવતા શાક્યમુનિના તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્ સમ્બુદ્ધેન । ગચ્છામો વયં ભગવન્નિતો સહાં લોકધાતું ભગવન્તં શાક્યમુનિં દ્રષ્ટું વન્દિતુમુપાસિતું સર્વમન્ત્રચર્યાસાધનૌપયિકમણ્ડલવિધાનં કલ્પરહસ્યપટવિધાનરૂપસર્વતથાગતહૃદયગુહ્યમુદ્રાભિષેકં નિર્દેષ્ટું સર્વસત્ત્વાનાં સર્વાશાં પરિપૂરયિતુમ્ ॥
( વૈદ્ય 2 ) એવમુક્તે ભગવાન્ સઙ્કુસુમિતરાજેન્દ્રસ્તથાગતો મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમેતદવોચત્ ઃ ગચ્છ ત્વં મઞ્જુશ્રીઃ કુમાર યસ્યેદાનીં કાલં મન્યસે । અપિ ત્વસ્મદ્વચનેન ભગવાન્ શાક્યમુનિરલ્પાબાધતામલ્પાતઙ્કતાં લઘૂત્યાનતાં સન્યાસવિહારતાં પ્રષ્ટવ્યઃ ॥
અથ ભગવાન્ સઙ્કુસુમિતરાજેન્દ્રસ્તથાગતો મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમેતદવોચત્ - અપિ તુ કુમાર શતસહસ્રગઙ્ગાનદીસિકતપ્રખ્યૈસ્તથાગતૈરર્હદ્ભિઃ સમ્યક્ સમ્બુદ્ધૈસ્ત્વદીયં મન્ત્રચર્યામણ્ડલકલ્પરહસ્યાભિષેકમુદ્રાપટલવિધાનહોમજપનિયમસર્વાશાપારિપૂરકસર્વસત્ત્વસન્તોષણજ્યોતિરત્નપટલવિસરાતીતાનાગતવર્તમાનજ્ઞાનરાજ્યૈશ્વર્યવ્યાકરણમન્ત્રાવર્તનદેશનિષ્ઠાવસાનાન્તર્ધાનકાલસમયવિસરપટલસમસ્તાશેષલૌકિકલોકોત્તરસર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વાર્યશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધબોધિસત્ત્વભૂમાક્રમણતશ્ચર્યાનિષ્ઠં ભાષિઅતવન્તઃ, ભાષિષ્યન્તે ચ મયાપ્યેતર્હિ । અનુમોદિતુમેવ ગચ્છ ત્વં મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂત યસ્યેદાનીં કાલં મન્યસે । શાક્યમુનિસમીપં સમ્મુખમ્ । ઇયં ધર્મપર્યાયં શ્રોષ્યસિ । ત્વમપિ ભાષિષ્યસે । ભવતિ ચાત્ર મન્ત્રઃ -
નમઃ સર્વતથાગતાનામચિન્ત્યાપ્રતિહતશાસનાનાં ઓં ર ર સ્મર । અપ્રતિહતશાસનકુમારરૂપધારિણ હૂમ્ હૂમ્ ફટ્ ફટ્ સ્વાહા ॥
અયં સ કુમાર મઞ્જુશ્રીઃ મૂલમન્ત્રઃ । સર્વેષાં તથાગતાનાં હૃદયઃ, સર્વૈશ્ચ તથાગતૈર્ભાષિતઃ, ભાષિષ્યન્તે । સ ત્વમપીદાનીં ભાષિષ્યસે । સહાં લોકધાતું ગત્વા વિસ્તર વિભાગશઃ સર્વકર્મકરમ્ । શાક્યમુનિના તથાગતેનાભ્યનુજ્ઞાતઃ । પરમહૃદયં ભવતિ ચાત્ર ઓં વાક્યે દ નમઃ । ઉપહૃદયં ચાત્ર વાક્યે હૂમ્ ॥
અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો ભગવાન્ સઙ્કુસુમિતરાજેન તથાગતેનાભ્યનુજ્ઞાતઃ સર્વવ્યૂહાલઙ્કારો બોધિસત્ત્વચર્યાનિષ્યન્દબોધિમણ્ડલસમનુપ્રાપણં નામ સમાધિં સમાપદ્યતે । સમનન્તરસમાપન્નસ્ય મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય ચતુર્દિગ્વ્યાપન્નાગ્ર અન્તોર્ધ્વમધસ્તિર્યક્ સર્વં સર્વાવન્તં દિશં બુદ્ધૈર્ભગવદ્ભિઃ સંપૂર્ણં તં લોકધાતુમભવત્ । સાધુ સાધુ ભો જિનપુત્ર યત્ ત્વમિમં સમાધિવિશેષં સમાપદ્યસે । ન શક્યં સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધૈર્બોધિસત્ત્વૈશ્ચ ચર્યાપ્રવિષ્ટૈર્દશભૂમિપ્રતિષ્ઠિતૈરપિ + + સઙ્કુસુમિતરાજેન્દ્રસ્તથાગતસ્તૈશ્ચ બુદ્ધૈર્ભગવદ્ભિઃ સાર્ધં સમ્મન્ત્ર્ય ઇદં મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય પરમહૃદયં પરમગુહ્યં સર્વાર્થસાધનં મન્ત્રં ભાષતે સ્મ । એકાક્ષરં નામ પરમગુહ્યં સર્વસત્ત્વાનામર્થકરં દિવ્યમન્યૈરપિ મન્ત્રચર્યાવિશેષૈઃ સાધનીયમ્ ॥
અથ ભગવાન્ સઙ્કુસુમિતરાજેન્દ્રસ્તથાગતો મુહૂર્તે તૂષ્ણીમભૂત્ । સર્વે સર્વાવન્તં લોકધાતું બુદ્ધચક્ષુષાવલોક્ય તાંશ્ચ બુદ્ધાન્ ભગવતઃ સમન્વાહૃતં વા મૈત્રાત્મકેન ચેતસા મન્ત્રમુદીરયતે સ્મ । નમઃ સર્વબુદ્ધાનામ્ । મન્ત્રઃ । એષ મઞ્જુશ્રીઃ પરમહૃદયઃ સર્વકર્મકરઃ ॥
અથ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતસ્તસ્માત્ સમાધેર્વ્યુત્થાય સયથાપિ નામ બલવાન્ પુરુષઃ સમ્મિઞ્જિતં બાહું પ્રસારયેત્, પ્રસારિતં વા સમ્મિઞ્જયેદચ્છટાસઙ્ઘાતમાત્રો નિમેષોન્મેષક્ષણમાત્રશુદ્ધિવલવલજબુદ્ધિર્નામનીતસમાધિવિશેષવિકુર્વણં નામ સમાપદ્યત સહાં લોકધાતું પ્રત્યસ્થાત્ । આગત્ય ચોપરિ ગગનતલમહામણિરત્નપ્રતિષ્ઠિતે શુદ્ધાવાસદેવનિકાયે પ્રત્યષ્ઠાત્ । સર્વં ચ તં ( વૈદ્ય 3 ) શુદ્ધાવાસભવનં મહતા રશ્મ્યવભાસેનાવભાસ્ય જ્યોતિરત્નપ્રતિમણ્ડનોદ્દ્યોતનીં નામ સમાપદ્યતે સ્મ । સમનન્તરસમાપન્નસ્ય મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્યાનેકરત્નપ્રવિભક્તકૂટાગારરત્નચ્છત્રાનેકયોજનશતસહસ્રવિસ્તીર્ણદિવ્યદૃશ્યમહાપટ્ટકલાપોપશોભિતવિરચિતદિવ્યપુષ્પધ્વજપતાક માલાકુલરત્નકિઙ્કિણીજાલોપનદ્ધમધુરસર્વનિર્ઘોષવૈવર્ત્તિકત્વબોધિસત્ત્વપ્રતિષ્ઠાપનદિવ્યં ચ ગન્ધમાલ્યવિલેપનસ્રક્ચૂર્ણપ્રવર્ષં ચાભિનિર્મમે ભગવતઃ શાક્યમુનેઃ પૂજાકર્મણે તમાશ્ચર્યાદ્ભુતપ્રાતિહાર્યં બોધિસત્ત્વવિકુર્વણં દૃષ્ટ્વા ॥

અથ તે શુદ્ધાવાસકાયિકા દેવપુત્રા સંહૃષ્ટરોમકૂપજાતા ભવનં પ્રકમ્પમાનં દૃષ્ટ્વા, ઉત્તપ્તભિન્નહૃદયા આહોસ્વિત્ કિં ઋદ્ધેઃ પરિહીયામ ઇતિ સત્વરમાણરૂપાઃ ઉચ્ચૈઃ ક્રોશિતુમારબ્ધાઃ એવં ચાહુઃ ઃ પરિત્રાયસ્વ ભગવન્ પરિત્રાયસ્વ શાક્યમુને ॥
અથ ભગવાન્ સર્વાવન્તં શુદ્ધાવાસપર્ષદમામન્ત્રયતે સ્મ । મા ભૈષ્ટતુ માર્ષા મા ભૈષ્ટથ । એષ સ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સઙ્કુસુમિતે બુદ્ધક્ષેત્રે સઙ્કુસુમિતરાજસ્ય તથાગતસ્ય સકાશાદ્ દ્રષ્ટું વન્દિતું પર્યુપાસિતું મહતાર્થચર્યામન્ત્રપદવૈપુલ્યાદ્ભુતધર્મપદં ચ નિર્દિષ્ટુમાગતઃ ॥
અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો ભગવતઃ શાક્યમુનેસ્ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્યાનિમિષનયનો ભગવન્તમવલોક્ય ચરણયોર્નિપત્ય ઇમેભિરક્ષરપદપ્રત્યાહારૈર્ભગવન્તમભ્યષ્ટાવીત્ ।
નમસ્તે મુક્તાયાજન્ય નમસ્તે પુરુષોત્તમઃ ।
નમસ્તે પુરુષશ્રેષ્ઠ સર્વચર્યાર્થસાધકઃ

નમસ્તે પુરુષસિંહ સર્વાનર્થનિવારક ।
મનસ્તે ઽસ્તુ મહાવીર સર્વદુર્ગવિનાશકઃ

નમસ્તે પુરુષ પુણ્ડરીકપુણ્યગન્ધમનન્તક ।
નમસ્તે પુરુષપદ્મ ત્રિભવપઙ્કવિશોધક

નમસ્તે મુક્તાય સર્વદુઃખવિમોચક ।
નમસ્તે શાન્તાય સર્વાદાન્તસુદાન્તક

નમસ્તે સિદ્ધાય સર્વમન્ત્રચર્યાર્થસાધક ।
નમસ્તે મઙ્ગલ્યાય સર્વમઙ્ગલમઙ્ગલ

નમસ્તે બુદ્ધાય સર્વધર્માવબોધને ।
નમસ્તે તથાગતાય સર્વધર્મતથાગત ।
નિઃપ્રપઞ્ચાકારસમનુપ્રવિષ્ટદેશિક