માલિનીવિજયોત્તરતન્ત્રમ્ · અધ્યાય 1

જયન્તિ જગદાનન્દવિપક્ષક્ષપણક્ષમાઃ
પરમેશમુખોદ્ભૂતજ્ઞાનચન્દ્રમરીચયઃ

જગદર્ણવમગ્નાનાં તારકં તારકાન્તકમ્
સનત્કુમારસનકસનાતનસનન્દનાઃ

નારદાગસ્ત્યસંવર્તવસિષ્ઠાદ્યા મહર્ષયઃ
જિજ્ઞાસવઃ પરં તત્ત્વં શિવશક્ત્યુન્મુખીકૃતાઃ

સમભ્યર્ચ્ય વિધાનેન તે તમૂચુઃ પ્રહર્ષિતાઃ
ભગવદ્યોગસંસિદ્ધિકાઙ્ક્ષિણો વયમાગતાઃ

સા ચ યોગં વિના યસ્માન્ન ભવેત્તમતો વદ
ઋષિભિર્યોગમિચ્છદ્ભિઃ સ તૈરેવમુદાહૃતઃ

પ્રત્યુવાચ પ્રહૃષ્ટાત્મા નમસ્કૃત્ય મહેશ્વરમ્
શૃણુધ્વં સંપ્રવક્ષ્યામિ સર્વસિદ્ધિફલપ્રદમ્

માલિનીવિજયં તન્ત્રં પરમેશમુખોદ્ગતમ્
ભુક્તિમુક્તિપ્રદાતારમુમેશમમરાર્ચિતમ્

સ્વસ્થાનસ્થમુમા દેવી પ્રણિપત્યેદમબ્રવીત્
સિદ્ધયોગેશ્વરીતન્ત્રં નવકોટિપ્રવિસ્તરમ્

યત્ત્વયા કથિતં પૂર્વં ભેદત્રયવિસર્પિતમ્
માલિનીવિજયે તન્ત્રે કોટિત્રિતયલક્ષિતે

યોગમાર્ગસ્ત્વયા પ્રોક્તઃ સુવિસ્તીર્ણો મહેશ્વર
ભૂયસ્તસ્યોપસંહારઃ પ્રોક્તો દ્વાદશભિસ્તથા

સહસ્રૈઃ સોઽપિ વિસ્તીર્ણો ગૃહ્યતે નાલ્પબુદ્ધિભિઃ
અતસ્તમુપસંહૃત્ય સમાસાદલ્પધીહિતમ્

સર્વસિદ્ધિકરં બ્રૂહિ પ્રસાદાત્પરમેશ્વર
એવમુક્તસ્તદા દેવ્યા પ્રહસ્યોવાચ વિશ્વરાટ્

શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ સિદ્ધયોગેશ્વરીમતમ્
યન્ન કસ્ય ચિદાખ્યાતં માલિનીવિજયોત્તરમ્

મયાપ્યેતત્પુરા પ્રાપ્તમઘોરાત્પરમાત્મનઃ
ઉપાદેયં ચ હેયં ચ વિજ્ઞેયં પરમાર્થતઃ

શિવઃ શક્તિઃ સવિદ્યેશા મન્ત્રા મન્ત્રેશ્વરાણવઃ
ઉપાદેયમિતિ પ્રોક્તમેતત્ષટ્કં ફલાર્થિનામ્

મલઃ કર્મ ચ માયા ચ માયીયમખિલં જગત્
સર્વં હેયમિતિ પ્રોક્તં વિજ્ઞેયં વસ્તુ નિશ્ચિતમ્

એતજ્જ્ઞાત્વા પરિત્યજ્ય સર્વસિદ્ધિફલં લભેત્
તત્રેશઃ સર્વકૃચ્છાન્તઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વકૃત્પ્રભુઃ

સકલો નિષ્કલોઽનન્તઃ શક્તિરપ્યસ્ય તદ્વિધા
સ સિસૃક્ષુર્જગત્સૃષ્ટેરાદાવેવ નિજેચ્છયા

વિજ્ઞાનકેવલાનષ્ટૌ બોધયામાસ પુદ્ગલાન્
અઘોરઃ પરમો ઘોરો ઘોરરૂપસ્તદાનનઃ

ભીમશ્ચ ભીષણશ્ચૈવ વમનઃ પિવનસ્તથા
એતાનષ્ટૌ સ્થિતિધ્વંસરક્ષાનુગ્રહકારિણઃ

મન્ત્રમન્ત્રેશ્વરે શુદ્ધે સંનિયોજ્ય તતઃ પુનઃ
મન્ત્રાણામસૃજત્તદ્વત્સપ્તકોટીઃ સમણ્ડલાઃ

સર્વેઽપ્યેતે મહાત્માનો મન્ત્રાઃ સર્વફલપ્રદાઃ
આત્મા ચતુર્વિધો જ્ઞેયસ્તત્ર વિજ્ઞાનકેવલઃ

મલૈકયુક્તસ્તત્કર્મયુક્તઃ પ્રલયકેવલઃ
મલમજ્ઞાનમિચ્છન્તિ સંસારાઙ્કુરકારણમ્

ધર્માધર્માત્મકં કર્મ સુખદુઃખાદિલક્ષણમ્
ઈશ્વરેચ્છાવશાદસ્ય ભોગેચ્છા સંપ્રજાયતે

ભોગસાધનસંસિદ્ધ્યૈ ભોગેચ્છોરસ્ય મન્ત્રરાટ્
જગદુત્પાદયામાસ માયામાવિશ્ય શક્તિભિઃ

સા ચૈકા વ્યાપિની સૂક્ષ્મા નિષ્કલા જગતો નિધિઃ
અનાદ્યન્તાશિવેશાની વ્યયહીના ચ કથ્યતે

અસૂત સા કલાતત્ત્વં યદ્યોગાદભવત્પુમાન્
જાતકર્તૃત્વસામર્થ્યો વિદ્યારાગૌ તતોઽસૃજત્

વિદ્યા વિવેચયત્યસ્ય કર્મ તત્કાર્યકારણે
રાગોઽનુરઞ્જયત્યેનં સ્વભોગેષ્વશુચિષ્વપિ

નિયતિર્યોજયત્યેનં સ્વકે કર્મણિ પુદ્ગલમ્
કાલોઽપિ કલયત્યેનં તુટ્યાદિભિરવસ્થિતઃ

તત એવ કલાતત્ત્વાદવ્યક્તમસૃજત્તતઃ
ગુણાનષ્ટગુણાં તેભ્યો ધિયં ધીતોઽપ્યહઙ્કૃતિમ્

તત્ત્રિધા તૈજસાત્તસ્માન્મનોઽક્ષેશમજાયત
વૈકારિકાત્તતોઽક્ષાણિ તન્માત્રાણિ તૃતીયકાત્

શ્રોત્રં ત્વક્ચક્ષુષી જિહ્વા ઘ્રાણં બુદ્ધીન્દ્રિયાણિ તુ
કર્મેન્દ્રિયાણિ વાક્પાણિપાયૂપસ્થાઙ્ઘ્રયઃ ક્રમાત્

કલાદિક્ષિતિપર્યન્તમેતત્સંસારમણ્ડલમ્
સમુદ્રાદિ જગત્કૃત્સ્નં પરિવર્તયતીચ્છયા

ભેદઃ પરઃ કલાદીનાં ભુવનત્વેન યઃ સ્થિતઃ
અસૃજત્તમસાવેવ ભોગિનાં ભોગસિદ્ધયે

ઇત્યનેન કલાદ્યેન ધરાન્તેન સમન્વિતાઃ
પુમાંસઃ સકલા જ્ઞેયાસ્તદવસ્થાજિઘાંસુભિઃ

અવસ્થાત્રિતયેઽપ્યસ્મિંસ્તિરોભાવનશીલયા
શિવશક્ત્યા સમાક્રાન્તાઃ પ્રકુર્વન્તિ વિચેષ્ટિતમ્

એવં જગતિ સર્વત્ર રુદ્રાણાં યોગ્યતાવશાત્
અઙ્ગુષ્ઠમાત્રપૂર્વાણાં શતમષ્ટાદશોત્તરમ્

અનુગૃહ્ય શિવઃ સાક્ષાન્મન્ત્રેશત્વે નિયુક્તવાન્
તે સ્વગોચરમાસાદ્ય ભુક્તિમુક્તિફલાર્થિનામ્

બ્રહ્માદીનાં પ્રયચ્છન્તિ સ્વબલેન સમં ફલમ્
ઋષિભ્યસ્તેઽપિ તે ચાનુ મન્વન્તેભ્યો મહાધિપાઃ

હેયોપાદેયવિજ્ઞાનં કથયન્તિ શિવોદિતમ્
બ્રહ્માદિસ્તમ્બપર્યન્તે જાતમાત્રે જગત્યલમ્

મન્ત્રાણાં કોટયસ્તિસ્રઃ સાર્ધાઃ શિવનિયોજિતાઃ
અનુગૃહ્યાણુસંઘાતં યાતાઃ પદમનામયમ્

એવમસ્યાત્મનઃ કાલે કસ્મિંશ્ચિદ્યોગ્યતાવશાત્
શૈવી સંબધ્યતે શક્તિઃ શાન્તા મુક્તિફલપ્રદા

તત્સંબન્ધાત્તતઃ કશ્ચિત્તત્ક્ષણાદપવૃજ્યતે
અજ્ઞાનેન સહૈકત્વં કસ્ય ચિદ્વિનિવર્તતે

રુદ્રશક્તિસમાવિષ્ટઃ સ યિયાસુઃ શિવેચ્છયા
ભુક્તિમુક્તિપ્રસિદ્ધ્યર્થં નીયતે સદ્ગુરું પ્રતિ

તમારાધ્ય તતસ્તુષ્ટાદ્દીક્ષામાસાદ્ય શાઙ્કરીમ્
તત્ક્ષણાદ્વોપભોગાદ્વા દેહપાતે શિવં વ્રજેત્

યોગદીક્ષાં સમાસાદ્ય જ્ઞાત્વા યોગં સમભ્યસેત્
યોગસિદ્ધિમવાપ્નોતિ તદન્તે શાશ્વતં પદમ્

અનેન ક્રમયોગેન સંપ્રાપ્તઃ પરમં પદમ્
ન ભૂયઃ પશુતામેતિ શુદ્ધે સ્વાત્મનિ તિષ્ઠતિ

આત્મા ચતુર્વિધો હ્યેષ પુનરેષ ચતુર્વિધઃ
આચાર્યત્વાદિભેદેન શુદ્ધાત્મા પરિપઠ્યતે

નિત્યાદિત્રિતયં કુર્યાદ્ગુરુઃ સાધક એવ ચ
નિત્યમેવ દ્વયં ચાન્યો યાવજ્જીવં શિવાજ્ઞયા

ઉપાદેયં ચ હેયં ચ તદેતત્પરિકીર્તિતમ્
જ્ઞાત્વૈતજ્જ્ઞેયસર્વસ્વં સર્વસિદ્ધ્યરહો ભવેત્