કૃષ્ણયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 3.13

3.13.1 અનુવાકઃ

ઊર્ધ્વામેનામુચ્ શ્રાપય ગિરૌ ભારં હરન્નિવ ।
અથાસ્યા મધ્યમેધતાં શીતે વાતે પુનન્નિવ ॥
યાસકૌ શકુન્તિકાહલગિતિ વઞ્ચતિ ।
આહતં પસો નિચલ્ચલીતિ ॥
માતા ચ તે પિતા ચ તેઽગ્રં વૃક્ષસ્ય રોહતઃ ।
પ્રતિલામીતિ તે પિતા ॥
યદ્ધરિણો યવમત્તિ ન પુષ્ટં પશુ મન્યતે ।
શૂદ્રા યદર્યજારા ન પોષાય ધનાયતિ ॥
દધિક્રાવ્ણો અકારિષં ॥
3.13.2 અનુવાકઃ

અશ્વસ્તૂપરો ગોમૃગસ્તે પ્રાજાપત્યાઃ, કૃષ્ણગ્રીવ આગ્નેયો લલાટે પુરસ્તાત્ , સારસ્વતી મેષ્યધસ્તાદ્ધન્વોઃ, શ્યામઃ પૌષ્ણો નાભ્યાં, આશ્વિના અધોરામૌ બાહ્વો, સ્ત્વાષ્ટ્રૌ લોમશસક્થૌ સક્થ્યોઃ, સૌર્યયામૌ શ્વેતશ્ચ કૃષ્ણશ્ચ પાર્શ્વયો , ર્વાયવ્યઃ શ્વેતઃ પુછા , ઇન્દ્રાય સ્વપસ્યાય વેહત્ , વૈષ્ણવો વામનઃ ॥
3.13.3 અનુવાકઃ

બભ્રુરરુણબભ્રુઃ શુકબભ્રુસ્તે વારુણા , રોહિતો ધૂમ્રરોહિતઃ કર્કન્ધુરોહિતસ્તે સૌમ્યાઃ, શિતિબાહુરન્યતઃ શિતિબાહુઃ સમન્તશિતિબાહુસ્તે બાર્હસ્પત્યાઃ, શિતિરન્ધ્રોઽન્યતઃ શિતિરન્ધ્રઃ સમન્તશિતિરન્ધ્રસ્તે સાવિત્રાઃ, પૃષતી ક્ષુદ્રપૃષતી સ્થૂલપૃષતી તા મૈત્રાવરુણ્યઃ ॥
3.13.4 અનુવાકઃ

શુદ્ધવાલઃ સર્વશુદ્ધવાલો મણિવાલસ્ત આશ્વિનાઃ, શ્યેતઃ શ્યેતાક્ષોઽરુણસ્તે રુદ્રાય પશુપતયે, કર્ણા યામા , અવલિપ્તા રૌદ્રા , નભોરૂપાઃ પાર્જન્યાઃ ॥
3.13.5 અનુવાકઃ

પૃશ્નિસ્તિરશ્ચીનપૃશ્નિર્ ઊર્ધ્વપૃશ્નિસ્તે મારુતાઃ, ફલ્ગૂર્ લોહિતોર્ણી બલક્ષી તાઃ સારસ્વત્યઃ, પ્લીહાકર્ણઃ શુણ્ઠાકર્ણોઽધિરૂઢાકર્ણસ્તે ત્વાષ્ટ્રાઃ, કૃષ્ણગ્રીવઃ શિતિકક્ષોઽઞ્જિષક્થસ્ત ઐન્દ્રાગ્નાઃ, કૃષ્ણાઞ્જિરલ્પાઞ્જિર્મહાઞ્જિસ્ત ઉષસ્યાઃ ॥
3.13.6 અનુવાકઃ

શિલ્પા વૈશ્વદેવી, રોહિણીસ્ત્ર્યવયો વાચે , અવિજ્ઞાતા અદિત્યૈ, સરૂપા ધાત્રે, વત્સતર્યો દેવાનાં પત્નીભ્યઃ ॥
3.13.7 અનુવાકઃ

કૃષ્ણગ્રીવા આગ્નેયાઃ, શિતિભ્રુવો વસૂનાં , રોહિતા રુદ્રાણાં , શ્વેતા અવરોકિણ આદિત્યાનાં , નભોરૂપાઃ પાર્જન્યાઃ ॥
3.13.8 અનુવાકઃ

ઉન્નતઃ શિતિબાહુઃ શિતિપૃષ્ઠસ્ત ઐન્દ્રાબાર્હસ્પત્યા , ઉન્નત ઋષભો વામનસ્ત ઐન્દ્રાવૈષ્ણવાઃ, શુકરૂપા વાજિનાઃ કલ્માષા આગ્નિમારુતાઃ, શ્યામાઃ પૌષ્ણાઃ ॥
3.13.9 અનુવાકઃ

એતા ઐન્દ્રાગ્ના , દ્વિરૂપા અગ્નીષોમીયા , વામના અનડ્વાહ આગ્નાવૈષ્ણવા , અન્યતએનીર્ મૈત્રી , ર્વશા મૈત્રાવરુણ્યઃ ॥
3.13.10 અનુવાકઃ

કૃષ્ણગ્રીવા આગ્નેયા , બભ્રવઃ સૌમ્યાઃ, શ્વેતા વાયવ્યા, અવિજ્ઞાતા અદિત્યૈ, સરૂપા ધાત્રે, વત્સતર્યો દેવાનાં પત્નીભ્યઃ ॥
3.13.11 અનુવાકઃ

કૃષ્ણા ભૌમા , ધૂમ્રા આન્તરિક્ષા, બૃહન્તો દૈવાઃ, શબલા વૈદ્યુતાઃ, સિધ્માસ્તારકાઃ ॥
3.13.12 અનુવાકઃ

કૃષ્ણગ્રીવા આગ્નેયા , બભ્રવઃ સૌમ્યા , ઉપધ્વસ્તાઃ સાવિત્રા , વત્સતર્યઃ સારસ્વત્યઃ, શ્યામાઃ પૌષ્ણાઃ, પૃશ્નયો મારુતાઃ, પિશઙ્ગા વૈશ્વદેવા , વશા દ્યાવાપૃથિવીયાઃ ॥
3.13.13 અનુવાકઃ

કૃષ્ણગ્રીવા આગ્નેયા , બભ્રવઃ સૌમ્યા , ઉપધ્વસ્તાઃ સાવિત્રા , વત્સતર્યઃ સારસ્વત્યઃ, શ્યામાઃ પૌષ્ણા , એતા ઐન્દ્રાગ્નાઃ, પૃશ્નયો મારુતાઃ, કૃષ્ણા વારુણાઃ, કાયાસ્તૂપરાઃ ॥
3.13.14 અનુવાકઃ

અગ્નયેઽનીકવતે પ્રથમજાનાલભતે, મરુદ્ભ્યઃ સાંતપનેભ્યઃ સવાત્યાન્ , મરુદ્ભ્યો ગૃહમેધેભ્યો વષ્કિહાન્ , મરુદ્ભ્યઃ ક્રીડિભ્યઃ સંસૃષ્ટાન્ , મરુદ્ભ્યઃ સ્વતવદ્ભ્યોઽનુસૃષ્ટાન્ ॥
3.13.15 અનુવાકઃ

કૃષ્ણગ્રીવા આગ્નેયા , બભ્રવઃ સૌમ્યા , ઉપધ્વસ્તાઃ સાવિત્રા , વત્સતર્યઃ સારસ્વત્યઃ, શ્યામાઃ પૌષ્ણા , એતા ઐન્દ્રાગ્નાઃ, પ્રાશૃઙ્ગા ઐન્દ્રા , બહુરૂપા વૈશ્વકર્મણાઃ ॥
3.13.16 અનુવાકઃ

કૃષ્ણગ્રીવા આગ્નેયા , બભ્રવઃ સૌમ્યા , ઉપધ્વસ્તાઃ સાવિત્રા , વત્સતર્યઃ સારસ્વત્યઃ, શ્યામાઃ પૌષ્ણાઃ, શ્વેતા વાયવ્યાઃ, પ્રાશૃઙ્ગા ઐન્દ્રાઃ, સૌર્યાઃ શ્વેતાઃ ॥
3.13.17 અનુવાકઃ

ત્ર્યવયો ગાયત્ર્યૈ, પઞ્ચાવયસ્ત્રિષ્ટુભે, દિત્યવાહો જગત્યૈ, ત્રિવત્સા અનુષ્ટુભે, તુર્યવાહ ઉષ્ણિહે ॥
3.13.18 અનુવાકઃ

પષ્ઠવાહો વિરાજ , ઉક્ષાણો બૃહત્યા , ઋષભાઃ કકુભે, ધેનવો જગત્યા , અનડ્વાહઃ પઙ્ક્ત્યૈ ॥
3.13.19 અનુવાકઃ

ધૂમ્રા વસન્તાય, શ્વેતા ગ્રીષ્માય, કૃષ્ણા વર્ષાભ્યઃ ॥
3.13.20 અનુવાકઃ

અરુણાઃ શરદે, પૃષન્તો હેમન્તાય, પિશઙ્ગાઃ શિશિરાય ॥
ઇતિ તૃતીયકાણ્ડે ત્રયોદશઃ પ્રપાઠકઃ ॥