કૃષ્ણયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 3.12

3.12.1 અનુવાકઃ

ઇમામગૃભ્ણન્ રશનાં ઋતસ્ય પૂર્વા આયુનિ વિદથષુ કવ્યા ।
સા નો અસ્મિન્સુ ઇત આબભૂવ ઋતસ્ય સામન્ત્ સરમારપન્તી ॥
અભિધા અસિ, ભુવનં અસિ, યન્તાસિ ધર્તા, સ ત્વમગ્નિં વૈશ્વાનરં સપ્રથસં ગચ્છ સ્વાહાકૃતઃ, સ્વગા ત્વા દેવેભ્યઃ પ્રજાપતયે બ્રહ્મન્નશ્વં ભન્સ્યાઆમિ, દેવેભ્યઃ પ્રજાપતયે, તેન રાધ્યાસં , તં બધાન, દેવેભ્યઃ પ્રજાપતયે, તેન રાધ્નુહિ, પ્રજાપતયે ત્વા જુષ્ટં પ્રોક્ષામિ, વાયવે ત્વા જુષ્ટં પ્રોક્ષામીન્દ્રા, ગ્નિભ્યાં ત્વા જુષ્ટં પ્રોક્ષામિ, વિશ્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્યો જુષ્ટં પ્રોક્ષામિ, સર્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્યો જુષ્ટં પ્રોક્ષામિ ॥
યો અર્વન્તં જિઘાંસતિ તમભ્યમીતિ વરુણઃ ।
પરો મર્તઃ પરઃ શ્વા ॥
3.12.2 અનુવાકઃ

અગ્નયે સ્વાહા, સોમાય સ્વાહા , અપાં મોદાય સ્વાહા, વાયવે સ્વાહા, સવિત્રે સ્વાહા, ત્વષ્ટ્રે સ્વાહા, બૃહસ્પતયે સ્વાહા , ઇન્દ્રાય સ્વાહા, મિત્રાય સ્વાહા, વરુણાય સ્વાહા ॥
3.12.3 અનુવાકઃ

હિંકારાય સ્વાહા, હિંકૃતાય સ્વાહા, ક્રન્દતે સ્વાહા, અવક્રન્દાય સ્વાહા, પ્રોથતે સ્વાહા, પ્રપ્રોથાય સ્વાહા, ગન્ધાય સ્વાહા, ઘ્રાતાય સ્વાહા, નિવિષ્ટાય સ્વાહા , ઉપવિષ્ટાય સ્વાહા, સંદિતાય સ્વાહા, વલ્ગતે સ્વાહા , આસીનાય સ્વાહા, શયાનાય સ્વાહા, સ્વપતે સ્વાહા, જાગ્રતે સ્વાહા, કૂજતે સ્વાહા, પ્રબુદ્ધાય સ્વાહા, વિચૃત્તાય સ્વાહા, વિજૃમ્ભમાણાય સ્વાહા, જવાય સ્વાહા, બલાય સ્વાહા , અયનાય સ્વાહા, પ્રાયણાય સ્વાહા, યતે સ્વાહા, ધાવતે સ્વાહા , ઉદ્દ્રાવાય સ્વાહા , ઉદ્દ્રુતાય સ્વાહા, શૂકારાય સ્વાહા, શૂકૃતાય સ્વાહા , ઉપસ્થિતાય સ્વાહા, સંહાનાય સ્વાહા, નિષણ્ણાય સ્વાહા , ઉત્થિતાય સ્વાહા, વિષ્ઠિતાય સ્વાહા, વિવર્તમાનાય સ્વાહા, વિવૃત્તાય સ્વાહા, વિધૂન્વાનાય સ્વાહા, વિધૂતાય સ્વાહા, શૃણ્વતે સ્વાહા, શુશ્રૂષમાણાય સ્વાહા , ઈક્ષિતાય સ્વાહા, વીક્ષિતાય સ્વાહા, વીક્ષમાણાય સ્વાહા, નિમેષાય સ્વાહા, યદત્તિ તસ્મૈ સ્વાહા, યત્ પિબતિ તસ્મૈ સ્વાહા, યન્મેહતિ તસ્મૈ સ્વાહા, કુર્વતે સ્વાહા, કૃતાય સ્વાહા ॥
3.12.4 અનુવાકઃ

વિભૂર્માત્રા, પ્રભૂઃ પિત્રા , અશ્વોઽસિ, હયોઽસિ , અત્યોઽસિ, મયોઽસિ, નરોઽસિ , અર્વાસિ, સપ્તિરસિ, વાજ્યસિ, વૃષાસિ, નૃમણા અસિ, યયુર્નામાસિ , આદિત્યાનાં પત્વાન્વિહિ, દેવા આશાપાલા એતં દેવેભ્યો અશ્વં મેધાય પ્રોક્ષિતં રક્ષત , ઇહ ધૃતિ , રિહ સ્વધૃતિ, , રિહ રમ , ઇહ રમન્તામ્ ॥
3.12.5 અનુવાકઃ

કાય સ્વાહા, કસ્મૈ સ્વાહા, કતમસ્મૈ સ્વાહા, સવિત્રે સ્વાહા, સવિત્રે પ્રસવિત્રે સ્વાહા, સવિત્ર આસવિત્રે સ્વાહા , આદિત્યૈ સ્વાહા, આદિત્યૈ મહ્યૈ સ્વાહા , આદિત્યૈ સુમૃડીકાયૈ સ્વાહા, સરસ્વત્યૈ સ્વાહા, સરસ્વત્યૈ બૃહત્યૈ સ્વાહા, સરસ્વત્યૈ પાવકાયૈ સ્વાહા, પૂષ્ણે સ્વાહા, પૂષ્ણે પ્રપથ્યાય સ્વાહા, પૂષ્ણે નરંધિષાય સ્વાહા, ત્વષ્ટ્રે સ્વાહા, ત્વષ્ટ્રે તુરીપાય સ્વાહા, ત્વષ્ટ્રે પુરુરૂપાય સ્વાહા, વિષ્ણવે સ્વાહા, વિષ્ણવે શિપિવિષ્ટાય સ્વાહા, વિષ્ણવે નિભૂયપાય સ્વાહા ॥
3.12.6 અનુવાકઃ

આ બ્રહ્મન્ બ્રાહ્મણસ્તેજસ્વી બ્રહ્મવર્ચસી જાયતામ્ , આ રાષ્ટ્રે રાજન્યઃ શૂર ઇષવ્યો મહારથો જાયતામ્ , દોગ્રી, ધેનુ , ર્વોઢાનડ્વાન્ , આશુઃ સપ્તિઃ, સભેયો યુવા, પુરંધિર્ યોષા, જિષ્ણૂ રથેષ્ઠા આસ્ય યજમાનસ્ય વીરો જાયતામ્ , નિકામે નિકામે નઃ પર્જન્યો વર્ષતુ, ફલવતીર્ના ઓષધયઃ પચ્યન્તામ્ , યોગક્ષેમો નઃ કલ્પતામ્ ॥
3.12.7 અનુવાકઃ

અગ્નયે સ્વાહા, સોમાય સ્વાહા , ઇન્દ્રાય સ્વાહા, પૃથિવ્યૈ સ્વાહા , અન્તરિક્ષાય સ્વાહા, દિવે સ્વાહા, દિગ્યઃરી સ્વાહા , આશાભ્યઃ સ્વાહા , ઉર્વ્યૈ દિશે સ્વાહા, પ્રાચ્યૈ દિશે સ્વાહા, નક્ષત્રેભ્યઃ સ્વાહા, નક્ષત્રિયેભ્યઃ સ્વાહા , અહોરાત્રેભ્યઃ સ્વાહા , અર્ધમાસેભ્યઃ સ્વાહા માસેભ્યઃ સ્વાહા, ઋતુભ્યઃ સ્વાહા , આર્તવેભ્યઃ સ્વાહા, સંવત્સરાય સ્વાહા, દ્યાવાપૃથિવીભ્યાં સ્વાહા, ચન્દ્રમસે સ્વાહા, સૂર્યાય સ્વાહા, રશ્મિભ્યઃ સ્વાહા, વસુભ્યઃ સ્વાહા, રુદ્રેભ્યઃ સ્વાહા , આદિત્યેભ્યઃ સ્વાહા, મરુદ્ભ્યઃ સ્વાહા, વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યઃ સ્વાહા, મૂલેભ્યઃ સ્વાહા, શાખાભ્યઃ સ્વાહા, વનસ્પતિભ્યઃ સ્વાહા, પુષ્પેભ્યઃ સ્વાહા, ફલેભ્યઃ સ્વાહા , ઓષધીભ્યઃ સ્વાહા ॥
3.12.8 અનુવાકઃ

પ્રાચ્યૈ દિશે સ્વાહા , અર્વાચ્યૈ દિશે સ્વાહા, દક્ષિણાયૈ દિશે સ્વાહા , અર્વાચ્યૈ દિશે સ્વાહા, પ્રતીચ્યૈ દિશે સ્વાહા , અર્વાચ્યૈ દિશે સ્વાહા , ઉદીચ્યૈ દિશે સ્વાહા , અર્વાચ્યૈ દિશે સ્વાહા , ઊર્ધ્વાયૈ દિશે સ્વાહા , અર્વાચ્યૈ દિશે સ્વાહા ॥
3.12.9 અનુવાકઃ

આયુષે સ્વાહા, પ્રાણાય સ્વાહા , અપાનાય સ્વાહા, વ્યાનાય સ્વાહા, સમાનાય સ્વાહા , ઉદાનાય સ્વાહા, ચક્ષુષે સ્વાહા, શ્રોત્રાય સ્વાહા, મનસે સ્વાહા, વાચે સ્વાહા ॥
3.12.10 અનુવાકઃ

પૃથિવ્યૈ સ્વાહા , અન્તરિક્ષાય સ્વાહા, દિવે સ્વાહા, સૂર્યાય સ્વાહા, ચન્દ્રમસે સ્વાહા, નક્ષત્રેભ્યઃ સ્વાહા , અદ્ભ્યઃ સ્વાહા , ઓષધીભ્યઃ સ્વાહા, વનસ્પતિભ્યઃ સ્વાહા, પરિપ્લવેભ્યઃ સ્વાહા, સરીસૃપેભ્યઃ સ્વાહા, ચરાચરેભ્યઃ સ્વાહા ॥
3.12.11 અનુવાકઃ

અસવે સ્વાહા, વસવે સ્વાહા, વિભ્વે સ્વાહા, વિવસ્વતે સ્વાહા, ગણશ્રિયે સ્વાહા, ગણપતયે સ્વાહા , અભિષાહે સ્વાહા , અભિભ્વે સ્વાહા , અધિપતયે સ્વાહા, શૂષાય સ્વાહા, સંસર્પાય સ્વાહા, ચન્દ્રાય સ્વાહા, જ્યોતિષે સ્વાહા, મલિમ્લુચાય સ્વાહા ॥
3.12.12 અનુવાકઃ

ધર્ણસાય સ્વાહા, દ્રવિણાય સ્વાહા, પ્રસવાય સ્વાહા , ઉપયામાય સ્વાહા, સિન્ધવે સ્વાહા, સમુદ્રાય સ્વાહા, કાટાય સ્વાહા , અર્ણવાય સ્વાહા, સરસ્વત્યૈ સ્વાહા, વિશ્વવ્યચસે સ્વાહા, સુભૂતાય સ્વાહા , અન્તરિક્ષાય સ્વાહા ॥
3.12.13 અનુવાકઃ

મધવે સ્વાહા, માધવાય સ્વાહા, શુક્રાય સ્વાહા, શુચયે સ્વાહા, નભસે સ્વાહા, નભસ્યાય સ્વાહા , ઇષાય સ્વાહા , ઊર્જાય સ્વાહા, સહસે સ્વાહા, સહસ્યાય સ્વાહા, તપસે સ્વાહા, તપસ્યાય સ્વાહા, સંસર્પોઽસિ અંહસ્પત્યાય સ્વાહા ॥
3.12.14 અનુવાકઃ

સવયસે સ્વાહા , અભિવયસે સ્વાહા , ઊર્ધ્વવયસે સ્વાહા, બૃહદ્વયસે સ્વાહા, સહીયસે સ્વાહા, સહમાનાય સ્વાહા, સાસહયે સ્વાહા, સહસ્વતે સ્વાહા , અભીષાહે સ્વાહા , અભિભ્વે સ્વાહા , અભિમાતિષાહે સ્વાહા , અભિમાતિઘ્ને સ્વાહા ॥
3.12.15 અનુવાકઃ

એકસ્મૈ સ્વાહા, દ્વાભ્યાં સ્વાહા , એકાન્નશતાય સ્વાહા, શતાય સ્વાહા , એકશતાય સ્વાહા, વ્યુષ્ટ્યૈ સ્વાહા, સ્વર્ગાય સ્વાહા ॥
3.12.16 અનુવાકઃ

હિરણ્યગર્ભઃ સમવર્તતાગ્રે ભૂતસ્ય જાતઃ પતિરેક આસીત્ ।
સ દાધાર પૃથિવીં દ્યાં ઉતેમાં કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ, પ્રજાપતયે ત્વા જુષ્ટં ગૃહ્ણામિ , એષ તે યોનિઃ, સૂર્યસ્તે મહિમા ॥
3.12.17 અનુવાકઃ

યઃ પ્રાણતો નિમિષતશ્ચ રાજા પતિર્ વિશ્વસ્ય જગતો બભૂવ ।
ઈશે યો અસ્ય દ્વિપદશ્ચતુષ્પદઃ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ, પ્રજાપતયે ત્વા જુષ્ટં ગૃહ્ણામિ , એષ તે યોનિઃ , ચન્દ્રમાસ્તે મહિમા ॥
3.12.18 અનુવાકઃ

યુઞ્જન્તિ બ્રધ્નં અરુષં ચરન્તં પરિ તસ્થુષઃ ।
રોચન્તે રોચના દિવિ ॥
યદ્વાતોઽપો અગનીગન્ પ્રિયામિન્દ્રસ્ય તન્વં ।
એતં સ્તોતરનેન પથા પુનરશ્વમાવર્તયાસિ નઃ ॥
3.12.19 અનુવાકઃ

વસવસ્ત્વાઞ્જન્તુ ગાયત્રેણ છન્દસા, રુદ્રાસ્ત્વાઞ્જન્તુ ત્રૈષ્ટુભેન છન્દસા , આદિત્યાસ્ત્વાઞ્જન્તુ જાગતેન છન્દસા, ભૂર્ ભુવઃ સ્વર્ લાજી૩ શાચી૩ યવ્યે ગવ્ય , એતદન્નમત્ત દેવા , એતદન્નમદ્ધિ પ્રજાપતે ॥
કઃ સ્વિદેકાકી ચરતિ ક ઉ સ્વિજ્જાયતે પુનઃ ।
કિં સ્વિદ્ધિમસ્ય ભેષજં કિમવાવપનં મહત્ ॥
સૂર્ય એકાકી ચરતિ ચન્દ્રમા જાયતે પુનઃ ।
અગ્નિર્ હિમસ્ય ભેષજં ભૂમિરાવપનં મહત્ ॥
કા સ્વિદાસીત્ પૂર્વચિત્તિઃ કિં સ્વિદાસીદ્ બૃહદ્વયઃ ।
કા સ્વિદાસીત્ પિલિપ્પિલા કા સ્વિદાસીત્ પિશઙ્ગિલા ॥
દ્યૌરાસીત્ પૂર્વચિત્તિર્ અશ્વ આસીદ્ બૃહદ્વયઃ ।
અવિરાસીત્ પિલિપ્પિલા રાત્રિરાસીત્ પિશઙ્ગિલા ॥
3.12.20 અનુવાકઃ

પ્રાણાય સ્વાહા , અપાનાય સ્વાહા, વ્યાનાય સ્વાહા ॥
અમ્બમ્બિકે અમ્બાલિકે ન મા નયતિ કશ્ચન ।
સસસ્ત્યશ્વકઃ સુભદ્રિકાં કામ્પીલવાસિનીમ્ ॥
ગણાનાં ત્વા ગણપતિં હવામહે, પ્રિયાણાં ત્વા પ્રિયપતિં હવામહે, નિધીનાં ત્વા નિધિપતિં હવામહે વસો મમ , આહમજાનિ ગર્ભધમ્ , આ ત્વમજાસિ ગર્ભધમ્ ॥
તૌ સહ ચતુરઃ પદઃ સંપ્રસારયાવઃ સ્વર્ગે લોકે પ્રોર્ણુવાતામ્ , વૃષા વાં અશ્વો રેતોધા રેતો દધાતુ ॥
3.12.21 અનુવાકઃ

ગાયત્રી ત્રિષ્ટુબ્ જગત્યનુષ્ટુપ્ પઙ્ક્ત્યા સહ ।
બૃહત્ય્ ઉષ્ણિહા કકુબ્ દેવાનાં પત્નયો વિશઃ સૂચીભિઃ શમયન્તુ ત્વા ॥
દ્વિપદા યા ચતુષ્પદા ત્રિપદા યા ચ ષટ્પદા ।
વિછન્દા યા ચ સછન્દાઃ સૂચીભિઃ શમયન્તુ ત્વા ॥
રજતાઃ સીસા હરિણીર્ યુજો યુઞ્જન્તુ કર્મભિઃ ।
અશ્વસ્ય વાજિનસ્ત્વચિ સ્યૂમાઃ કૃણ્વન્તુ શામ્યન્તીઃ ॥
મહાનામ્ની રેવતયો દૈવ્યા આશાઃ પ્રસૂવરીઃ ।
મેઘ્યા વિદ્યુતો વાચઃ સૂચીભિઃ શમયન્તુ ત્વા ॥
યોષાસ્તે પત્નયો લોમ વિચિન્વન્તુ યથાયથં ।
સુપત્નીઃ પત્નયો વાજિન્ પ્રજયા ભુક્ષીમહિ ॥
કુવિદઙ્ગ ॥
ઇતિ તૃતીયકાણ્ડે દ્વાદશઃ પ્રપાઠકઃ ॥