કૃષ્ણયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 2.11

અગ્નિચિતિઃ
2.11.1 અનુવાકઃ

શુક્રજ્યોતિશ્ચ ચિત્રજ્યોતિશ્ચ, સત્યજ્યોતિશ્ચ જ્યોતિષ્માઁશ્ચ, સત્યશ્ચ ઋતપાશ્ચાત્યંહા , ઋતજિચ્ચ સત્યજિચ્ચ, સેનજિચ્ચ સુષેણશ્ચ , અન્તિમિત્રશ્ચ દૂરેઽમિત્રશ્ચ, ગણ ઋતશ્ચ સત્યશ્ચ, ધ્રુવશ્ચ ધરુણશ્ચ, ધર્તા ચ વિધર્તા ચ વિધારય , ઈદૃઙ્ ચૈતાદૃઙ્ ચ, સદૃઙ્ ચ પ્રતિસદૃઙ્ ચ, મિતશ્ચ સંમિતશ્ચ સભરા , ઈદૃક્ષાસ એતાદૃક્ષાસ ઊ ષુ ણઃ, સદૃક્ષાસઃ પ્રતિસદૃક્ષાસા એતન, મિતાસશ્ચ સંમિતાસો ન ઊતયે સભરસો મરુતો યજ્ઞે અસ્મિન્ , ઇન્દ્રં દૈવીર્વિશો મરુતોઽનુવર્ત્માનો , યથેન્દ્રં દૈવીર્વિશો મરુતોઽનુવર્ત્માનોઽભવન્ન્ એવમિમં યજમાનં દૈવીશ્ચ વિશો માનુષીશ્ચાનુવર્ત્માનો ભવન્તુ ॥
2.11.2 અનુવાકઃ

વાજશ્ચ મે પ્રસવશ્ચ મે, પ્રયતિશ્ચ મે પ્રસૃતિશ્ચ મે, ધીતિશ્ચ મે ક્રતુશ્ચ મે, સ્વરશ્ચ મે શ્લોકશ્ચ મે, શ્રાવશ્ચ મે શ્રુતિશ્ચ મે, જ્યોતિશ્ચ મે સ્વશ્ચ મે, પ્રાણશ્ચ મેઽપાનશ્ચ મે, વ્યાનશ્ચ મેઽસુશ્ચ મે, ચિત્તં ચ મા આધીતં ચ મે, વાક્ ચ મે મનશ્ચ મે, ચક્ષુશ્ચ મે શ્રોત્રં ચ મે, દક્ષશ્ચ મે બલં ચ મા , ઓજશ્ચ મે સહશ્ચ મા , આયુશ્ચ મે જરા ચ મે , આત્મા ચ મે તનૂશ્ચ મે, શર્મ ચ મે વર્મ ચ મે , અઙ્ગાનિ ચ મેઽસ્થાનિ ચ મે, પરૂંષિ ચ મે શરીરાણિ ચ મે, જ્યૈષ્ઠ્યં ચ મા આધિપત્યં ચ મે, મન્યુશ્ચ મે ભામશ્ચ મે , અમશ્ચ મેઽમ્ભશ્ચ મે, જેમા ચ મે મહિમા ચ મે, વરિમા ચ મે પ્રથિમા ચ મે, વર્ષ્મા ચ મે દ્રાઘ્મા ચ મે, વૃદ્ધં ચ મે વૃદ્ધિશ્ચ મે ॥
2.11.3 અનુવાકઃ

સત્યં ચ મે શ્રદ્ધા ચ મે, જગચ્ચ મે ધનં ચ મે, વશશ્ચ મે ત્વિષિશ્ચ મે, ક્રીડા ચ મે મોદશ્ચ મે, સૂક્તં ચ મે સુકૃતં ચ મે, જાતં ચ મે જનિષ્યમાણં ચ મે, વિત્તં ચ મે વેદ્યં ચ મે, ભૂતં ચ મે ભવ્યં ચ મે , ઋદ્ધં ચ મા ઋદ્ધિશ્ચ મે, સુગં ચ મે સુપથં ચ મે, ક્લૃપ્તં ચ મે ક્લૃપ્તિશ્ચ મે, મતિશ્ચ મે સુમતિશ્ચ મે, શં ચ મે મયશ્ચ મે, પ્રિયં ચ મેઽનુકામશ્ચ મે, કામશ્ચ મે સૌમનસશ્ચ મે, ભગશ્ચ મે દ્રવિણં ચ મે, ભદ્રં ચ મે શ્રેયશ્ચ મે, વસીયશ્ચ મે યશશ્ચ મે , ઋતં ચ મેઽમૃતં ચ મે , અયક્ષ્મં ચ મેઽનામયચ્ચ મે, જીવાતુશ્ચ મે દીર્ઘાયુત્વં ચ મે , અનમિત્રં ચ મેઽભયં ચ મે, સુખં ચ મે શયનં ચ મે, સૂષાશ્ચ મે સુદિનં ચ મે ॥
2.11.4 અનુવાકઃ

યન્તા ચ મે ધર્તા ચ મે, ક્ષેમશ્ચ મે ધૃતિશ્ચ મે, વિશ્વં ચ મે મહશ્ચ મે, સંવિચ્ચ મે જ્ઞાત્રં ચ મે, સૂશ્ચ મે પ્રસૂશ્ચ મે, સીરં ચ મે લયુશ્ચ મે , ઊર્ક્ ચ મે સૂનૃતા ચ મે, પયશ્ચ મે રસશ્ચ મે, ઘૃતં ચ મે મધુ ચ મે, સગ્ધિશ્ચ મે સપીતિશ્ચ મે, કૃષિશ્ચ મે વૃષ્ટિશ્ચ મે, જૈત્રં ચ મા ઔદ્ભેત્રં ચ મે, રયિશ્ચ મે રાયશ્ચ મે, પુષ્ટં ચ મે પુષ્ટિશ્ચ મે, વિભુ ચ મે પ્રભુ ચ મે, પૂર્ણં ચ મે પૂર્ણતરં ચ મે, કુયવં ચ મેઽક્ષિતિશ્ચ મે , અક્ષુચ્ચ મેઽન્નં ચ મે, વ્રીહયશ્ચ મે યવાશ્ચ મે, માષાશ્ચ મે તિલાશ્ચ મે , અણવશ્ચ મે પ્રિયઙ્ગવશ્ચ મે, શ્યામાકાશ્ચ મે નીવારાશ્ચ મે, ગોધૂમાશ્ચ મે મસૂરાશ્ચ મે, મુદ્ગાશ્ચ મે ખર્વાશ્ચ મે ॥
2.11.5 અનુવાકઃ

પર્વતાશ્ચ મે ગિરયશ્ચ મે, સિકતાશ્ચ મે વનસ્પતયશ્ચ મે , અશ્મા ચ મે મૃત્તિકા ચ મે, હિરણ્યં ચ મેઽયશ્ચ મે, સીસં ચ મે ત્રપુ ચ મે, શ્યામં ચ મે લોહિતાયસં ચ મે , અગ્નિશ્ચ મા આપશ્ચ મા , ઓષધયશ્ચ મે વીરુધશ્ચ મે, કૃષ્ટપચ્યાશ્ચ મેઽકૃષ્ટપચ્યાશ્ચ મે, ગ્રામ્યાશ્ચ મે પશવ આરણ્યાશ્ચ યજ્ઞેન કલ્પન્તામ્ , વિત્તં ચ મે વિત્તિશ્ચ મે, ભૂતં ચ મે ભૂતિશ્ચ મે , અર્થશ્ચ મા એમ ચ મે , ઇત્યા ચ મે ગતિશ્ચ મે, કર્મ ચ મે શક્તિશ્ચ મે, વસુ ચ મે વસતિશ્ચ મે , અગ્નિશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, સોમશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, સવિતા ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, સરસ્વતી ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, પૂષા ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, અદિતિશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, ધાતા ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, ત્વષ્ટા ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, મિત્રશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, વરુણશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, વિષ્ણુશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, બૃહસ્પતિશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, વસવશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, રુદ્રાશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે , આદિત્યાશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, મરુતશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, પૃથિવી ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે , અન્તરિક્ષં ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, દ્યૌશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, નક્ષત્રાણિ ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, સમા ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, કૃષિશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, વૃષ્ટિશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, દિશશ્ચ મા ઇન્દ્રશ્ચ મે, વિશ્વે ચ મે દેવા ઇન્દ્રશ્ચ મે , અંશુશ્ચ મે રશ્મિશ્ચ મે , અધિપતિશ્ચ મેઽદાભ્યશ્ચ મે , ઉપાંશુશ્ચ મેઽન્તર્યામશ્ચ મે , ઐન્દ્રવાયવશ્ચ મે મૈત્રાવરુણશ્ચ મે , આશ્વિનશ્ચ મે પ્રતિપ્રસ્થાનશ્ચ મે, શુક્રશ્ચ મે મન્થી ચ મે , આગ્રાયણશ્ચ મે વૈશ્વદેવશ્ચ મે , ઐન્દ્રાગ્નશ્ચ મે ક્ષુલ્લકવૈશ્વદેવશ્ચ મે, ધ્રુવશ્ચ મે વૈશ્વાનરશ્ચ મે, મરુત્વતીયાશ્ચ મે નિષ્કેવલ્યશ્ચ મે, સાવિત્રશ્ચ મે સારસ્વતશ્ચ મે, પાત્નીવતશ્ચ મે હારિયોજનશ્ચ મે, સ્રુચશ્ચ મે ચમસાશ્ચ મે, વાયવ્યાનિ ચ મે દ્રોણકલશશ્ચ મે , અધિષવણે ચ મે ગ્રાવાણશ્ચ મે, પૂતભૃચ્ચ મેઽપૂતભૃચ્ચ મે, બર્હિશ્ચ મે વેદિશ્ચ મે , અવભૃથશ્ચ મે સ્વગાકારશ્ચ મે ॥
2.11.6 અનુવાકઃ

અગ્નિશ્ચ ઘર્મશ્ચ , અર્કશ્ચ સૂર્યશ્ચ, પ્રાણશ્ચાશ્વમેધશ્ચ , અદિતિશ્ચ પૃથિવી ચ, દિતિશ્ચ દ્યૌશ્ચ, શક્વરીરઙ્ગુલયો દિશશ્ચ મે યજ્ઞેન કલ્પન્તા, મૃતુશ્ચ વ્રતં ચ, સંવત્સરશ્ચ તપશ્ચ , અહોરાત્રે ઊર્વષ્ટીવે બૃહદ્રથન્તરે ચ મે યજ્ઞેન કલ્પેતામ્, એકા ચ તિસ્રશ્ચા ત્રયસ્ત્રિંશત, સ્ચતસ્રશ્ચાષ્ટૌ ચાષ્ટાચત્વારિંશત,સ્ર્ય્નવિશ્ચ ત્ર્યવી ચ, દિત્યવાટ્ ચ દિત્યૌહી ચ, પઞ્ચાવિશ્ચ પઞ્ચવી ચ, ત્રિવત્સશ્ચ ત્રિવત્સા ચ, તુર્યવાટ્ ચ તુર્યૌહી ચ, પષ્ઠવાટ્ ચ પષ્ઠૌહી ચ , ઉક્ષા ચ વશા ચ, ઋષભશ્ચ વેહચ્ચ, ધેનુશ્ચાનડ્વાંશ્ચ, સ્તોમશ્ચ યજુશ્ચ , ઋક્ ચ સામ ચ, દીક્ષા ચ તપશ્ચ, બૃહચ્ચ રથન્તરં ચ , ઓષધયો વનસ્પતયો દિશશ્ચ મે યજ્ઞેન કલ્પન્તામ્, અન્નાય ત્વા, વાજાય ત્વા, વાજજિત્યાયૈ ત્વા , ઇષે ત્વા , ઊર્જે ત્વા, રય્યૈ ત્વા, પોષાય ત્વા ॥
ઇતિ મધ્યમકાણ્ડે એકાદશઃ પ્રપાઠકઃ॥