મહાભારત · અધ્યાય 8.75

ઇતિ સ્મ કૃષ્ણવચનાત્પ્રત્યુચ્ચાર્ય યુધિષ્ઠિરમ્ ।
બભૂવ વિમનાઃ પાર્થઃ કિઞ્ચિત્કૃત્વેવ પાતકમ્ ॥

તતોઽબ્રવીદ્વાસુદેવઃ પ્રહસન્નિવ પાણ્ડવમ્ ।
કથં નામ ભવેદેતદ્યદિ ત્વં પાર્થ ધર્મજમ્ ॥

અસિના તીક્ષ્ણધારણે હન્યા ધર્મે વ્યસ્થિતમ્ ।
ત્વમિત્યુક્ત્વાથ રાજાનમેવં કશ્મલમાવિશઃ ॥

હત્વા તુ નૃપતિં પાર્થ કરિષ્યસિ કિમુત્તરમ્ ।
એવં હિ દુર્વિદો ધર્મો મન્દપ્રજ્ઞૈર્વિશેષતઃ ॥

સ ભવાન્ધર્મભીરુત્વાદ્ધવં યાયાન્મહત્તમઃ ।
નરકં ઘોરરૂપં ચ ભ્રાતુર્જ્યેતુસ્ય વૈ વથાત્ ॥

સ ત્વં ધર્મભૃતાં શ્રેષ્ઠં રાજાનં ધર્મસંહિતમ્ ।
પ્રસાદય કુરુશ્રેષ્ઠમેતદત્ર મતં મમ ॥

પ્રસાદ્ય ભક્ત્યા રાજાનં પ્રીતે ચૈવ યુધિષ્ઠિરે ।
પ્રયાવસ્ત્વરિતૌ યોદ્ધું સૂતપુત્રરથં પ્રતિ ॥

હત્વા તુ સમરે કર્ણં ત્વમદ્ય નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
વિપુલાં પ્રીતિમાધત્સ્વ ધર્મપુત્રસ્ય માનદ ॥

એતદત્ર મહાબાહો પ્રાપ્તકાલં મતં મમ ।
એવં કૃતે કૃતં ચૈવ તવ કાર્યં ભવિષ્યતિ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તતોઽર્જુનો મહારાજ લજ્જપા વૈ સમન્વિતઃ ।
ધર્તરાજસ્ય ચરણૌ પ્રપદ્ય શિરસા નતઃ ॥

ઉવાચ ભરતશ્રેષ્ઠં પ્રસીદેતિ પુનઃ પુનઃ ।
ક્ષમસ્વ રાજન્યત્પ્રોક્તસ્ત્વં મયા ધર્મભીરુણા ॥

પાદયોઃ પતિતં દૃષ્ટ્વા ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ।
ધનઞ્જયમમિત્રઘ્નં રુદન્તં ભરતર્ષભમ્ ॥

ઉત્થાપ્ય ભ્રાતરં રાજા ધર્મરાજો ધનઞ્જયમ્ ।
સમાશ્લિષ્ય ચ સસ્નેહં પ્રરુરોદ મહીપતિઃ ॥

રુદિત્વા સુચિરં કાલં ભ્રાતરૌ સુમહાદ્યુતી ।
કૃતશૌચૌ મહારાજ પ્રીતિમન્તૌ બભૂવતુઃ ॥

તત આશ્લિષ્ય તં પ્રેમ્ણા મૂર્ધ્નિ ચાઘ્રાય પાણ્ડવઃ । પ્રીત્યા પરમયા યુક્તો વિસ્મયંશ્ચ પુનઃપુનઃ ।
અબ્રવીત્તં મહેષ્વાસં ધર્મરાજો ધનઞ્જયમ્ ॥

કર્ણેન મે મહાબાહો સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ । કવચં ચ ધ્વજં ચૈવ ધનુઃ શક્તિર્હયાઃ શરાઃ ।
શરૈઃ કૃત્તા મહેષ્વાસ યતમાનસ્ય સંયુગે ॥

સોઽહં દૃષ્ટ્વા રણે તસ્ય કર્ણ કર્ણસ્ય ફલ્ગુન ।
વ્યવસીદામિ દુઃખેન ન તુ મે જીવિતં પ્રિયમ્ ॥

ન ચેદદ્ય હિ તં વીરં નિહનિષ્યસિ સંયુગે ।
પ્રાણાનેવ પરિત્યક્ષ્યે જીવિતાર્થો હિ કો મમ ॥

એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ વિજયો ભરતર્ષભ ॥

સત્યેન તે શપે રાજંસ્ત્વત્પાદેન તથૈવ ચ ।
ભીમેન ચ નરશ્રેષ્ઠ યમાભ્યાં ચ મહીપતે ॥

અહમેનં નરશ્રેષ્ઠ સામાત્યં ચ મહીપતે । યથાદ્ય સમરે કર્ણં હનિષ્યામિ હતોપિ વા ।
મહીતલે પતિષ્યામિ સત્યેનાયુધમાલભે ॥

એવમાભાષ્ય રાજાનમબ્રવીન્માધવં વચઃ । અદ્ય કર્ણં રણે કૃષ્ણ સૂદયિષ્યે ન સંશયઃ ।
ત્વમનુધ્યાહિ ભદ્રં તે વધં તસ્ય દુરાત્મનઃ ॥

એવમુક્તોઽબ્રવીત્પાર્થં કેશવો રાજસત્તમ ।
શક્તોઽસિ ભરતશ્રેષ્ઠ યત્નં કર્તું યદાત્થ મામ્ ॥

એષ ચાપિ હિ મે કામો નિત્યમેવ મહારથ ।
કથં ભવાન્રણે કર્ણં નિહન્યાદિતિ સત્તમ ॥

એવમુક્તસ્તતો રાજન્પાર્થો વચનમબ્રવીત્ ।
હન્યતે દ્વૈરથે ભૂયો યુજ્યન્તાં વૈ રથોત્તમે ॥

ઉપાવૃત્તાશ્ચ તુરગાઃ શિક્ષિતાશ્ચાશ્વસાદિભિઃ ।
રથોપકરણૈઃ સર્વૈઃ સત્વરં યાતુ મે રથઃ ॥

એવમુક્તો મહારાજ ફલ્ગુનેન મહાત્મના । ઉવાચ દારુકં કૃષ્ણઃ કુરુ સર્વં યદબ્રવીત્ ।
અર્જુનો ભારતશ્રેષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠઃ સર્વધનુષ્મતામ્ ॥

આજ્ઞપ્તસ્ત્વથ કૃષ્ણેન દારુકો રાજસત્તમ । યોજયામાસ ચ રથં વૈયાઘ્નં શત્રુતાપનમ્ ।
સજ્જં નિવેદયામાસ પાણ્ડવસ્ય મહાત્મનઃ ॥

યુક્તં તુ રથમાસ્થાય દારુકેણ મહાત્મના । ઉપસ્થિતં રથં દૃષ્ટ્વા પદ્મનાભો રણાન્તકૃત્ ।
ભૂયશ્ચોવાચ મતિમાન્માધવો ધર્મનન્દનમ્ ॥

યુધિષ્ઠિરેમં બીભત્સું ત્વં સાન્ત્વયિતુમર્હસિ ।
અનુજ્ઞાતું ચ કર્ણસ્ય વધાયાદ્ય દુરાત્મનઃ ॥

શ્રુત્વા હ્યાવાં મહાસંખ્યે ત્વાં કર્ણશરપીડિતમ્ ।
પ્રવૃત્તિં જ્ઞાતુમાયાતાવિહાવાં પાણ્ડુનન્દન ॥

દિષ્ટ્યાસિ રાજન્વિરુજો દિષ્ટ્યા ન ગ્રહણં ગતઃ ।
પરિસાન્ત્વય બીભત્સું જયમાશાધિ ચાનઘ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

એહ્યેહિ પાર્થ બીભત્સો માં પરિષ્વજ પાણ્ડવ ।
વક્તવ્યમુક્તોસ્મ્યહિતં ત્વયા ક્ષાન્તં ચ તન્મયા ॥

અહં ત્વામનુજાનામિ જહિ કર્ણં ધનઞ્જય ।
મન્યું ચ મા કૃથાઃ પાર્થ યન્મયોક્તોઽસિ દારુણં ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તતો ધનઞ્જયો રાજઞ્શિરસા પ્રણતસ્તદા ।
પાદૌ જગ્રાહ પાણિભ્યાં ભ્રાતુર્જ્યેષ્ઠસ્ય મારિષ ॥

તમુત્થાપ્ય તતો રાજા પરિષ્વજ્ય ચ પીડિતમ્ ।
મૂર્ધ્નુપાઘ્રાય ચૈવૈનમિદં પુનરુવાચ હ ॥

ધનઞ્જય મહાબાહો માનિતોઽસ્મિ દૃઢં ત્વયા ।
માહાત્મ્યં વિજયં ચૈવં ભૂયઃ પ્રાપ્નુહિ શાશ્વતમ્ ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

અદ્ય તં પાપકર્માણં સાનુબન્ધં રણે શરૈઃ ।
નયામ્યન્તં સમાસાદ્ય રાધેયં બલગર્વિતમ્ ॥

યેન ત્વં પીડિતો બાણૈર્દૃઢમાયમ્ય કાર્મુકમ્ ।
તસ્યાદ્ય કર્મણઃ કર્ણઃ ફલમાપ્સ્યતિ દારુણમ્ ॥

અદ્ય ત્વામુપયાસ્યામિ કર્ણં હત્વા મહીપતે ।
સભાજયે ત્વામાક્રન્દાદિતિ સત્યં બ્રવીમિ તે ॥

નાહત્વા વિનિષર્તિષ્યે કર્ણમદ્ય રણાજિરાત્ ।
ઇતિ સત્યેન તે પાદૌ સ્પૃશામિ જગતીપતે ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

ઇતિ બ્રુવાણં સુમનાઃ કિરીટિનં યુધિષ્ઠિરઃ પ્રાહ વચો બૃહત્તરમ્ ।
યશોઽક્ષયં જીવિતમીપ્સિતં તે જયં સદા વીર્યમરિક્ષયં તદા ॥

પ્રયાહિ વૃદ્ધિં ચ દિશન્તુ દેવતા યથાહમિચ્છામિ તવાસ્તુ તત્તથા ।
પ્રયાહિ શીઘ્રં જહિ કર્ણમાહવે પુરન્દરો વૃત્રમિવાત્મવૃદ્વયે ॥