મહાભારત · અધ્યાય 8.71

વૈકર્તનં કુશલિનં નિશમ્ય ક્રુદ્ધઃ પાર્થઃ ફલ્ગૂનસ્યામિતૌજાઃ ।
ધનઞ્જયં વાક્યમુવાચ રાજા યુધિષ્ઠિરઃ કર્ણશરાભિતપ્તઃ ॥

ઇમાં ચ વસતિં હિત્વા ભયાત્કર્ણેન ફલ્ગુન ।
અહં ચ ભીમસેનશ્ચ માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ ॥

વાસુદેવેન સહિતા વયં કર્ણેન નિર્જિતાઃ । પુનરેવ વનં ગત્વા તપશ્ચર્યાં ચ કુર્મહે ।
અથવા ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં પરિચર્યાં ચરામહે ॥

ઇત્યેવમુક્ત્વા બીભત્સું રોષાત્સંરક્તલોચનઃ ।
અબ્રવીત્પુનરેવાત્ર ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

ઇદં યદિ દ્વૈતવને તુ સૂક્તં કર્ણં નિયોદ્ધું ન સહે નૃપેતિ ।
વયં તતઃ પ્રાપ્તકાલં યથાવ-- ત્કૃત્વાઽભ્યુપેક્ષામ તથૈવ રાજ્યમ્ ॥

મયિ પ્રતિશ્રુત્ય વધં હિ તસ્ય બલસ્ય ચાર્ધસ્ય તથૈવ યુદ્ધે ।
આનીય માં શત્રુમધ્યે સ કસ્મા-- ત્સમુન્નામ્ય સ્થણ્ડિલે પ્રત્યપિંષ્ઠાઃ ॥

અન્વાસ્ય સત્યેન યદાત્થ પાર્થ સત્યં શપન્વાસુદેવેન સાર્ધમ્ ।
તન્નઃ સત્યમફલં હ્યકાર્ષીઃ ફલસ્ય કાલે ચાચ્છિન્નઃ પુષ્પવૃક્ષમ્ ॥

પ્રચ્છાદિતસ્ત્વં બાલિશ દુર્યશોભિ-- રનર્થવાક્યોઽસ્યર્જુન નૈવ સાધુઃ ।
ત્યક્ત્વા ભીમં સર્વભીમેષુ ભીમં સંયોજિતસ્ત્વં સૂતપુત્રં નિહન્તુમ્ ॥

યત્તદ્વૃથા વાગુવાચાન્તરિક્ષે સપ્તાહ્નિ જાતે ત્વયિ મન્દબુદ્ધૌ ।
અપાપીયાન્વાસવાત્કુન્તિજાતો બહૂન્સઙ્ગ્રામાનયમેવ જેતા ॥

અયં જેતા પાણ્ડવો દેવસઙ્ઘાન્ સર્વાણિ ભૂતાન્યપિ ચોત્તમૌજાઃ ।
અયં જેતા મદ્રકલિઙ્ગજાતા-- ન્દૈત્યાંશ્ચ રક્ષાંસિ સમાગતાનિ ॥

ભૂમિં ચ સર્વાં નિખિલેન જેતા કુરૂંશ્ચ જેતા સ્વગણાંશ્ચ જેતા ।
અસ્માત્પરો નો ભવિતા ધનુર્ધરો નૈષ્યન્ન ભૂતઃ કશ્ચિદેનં વિજેતા ॥

ઇચ્છન્નયં સર્વભૂતાનિ કુર્યા-- દ્વશી વશે સર્વસમાપ્તવિદ્યઃ ।
કાન્ત્યા શશાઙ્કસ્ય જવેન વાયોઃ સ્યૈર્યેણ મેરોઃ ક્ષમયા પૃથિવ્યાઃ ॥

અગ્નેશ્ચ તાપે ધનદસ્ય લક્ષ્મ્યા શૌર્યેણ શક્રસ્ય જયેન વિષ્ણોઃ ।
તુલ્યો મહાત્મા તવ કુન્તિ પુત્રો જાતોઽદિતેર્વિષ્ણુરિવામિતૌજાઃ ॥

સ્વેષાં જયાય દ્વિષતાં વધાય જાતો મહાત્મા તવ નન્દિકર્તા ।
ઇત્યન્તરિક્ષે શતશૃઙ્ગમૂર્ધ્નિ તપસ્વિનાં શૃણ્વતાં વાગુવાચ ॥

એવંવિધસ્ત્વં ન ચ ભૂતસ્તથાદ્ય દેવાશ્ચ નૂનમનૃતં વદન્તિ ॥

તથા પરેષામૃષિસત્તમાનાં શ્રુત્વા ગિરઃ પૂજયતાં સદા ત્વામ્ ।
ન સન્નતિં યામિ સુયોધનસ્ય ન ત્વાં જાનામ્યાધિરથેર્ભયાર્તમ્ ॥

ત્વષ્ટ્રા કૃતં વાહમકૂજનાક્ષં શુભં સમાસ્થાય કપિધ્વજં તમ્ ।
ખઙ્ગં ગૃહીત્વા હેમચિત્રાવનદ્વં ધનુર્વરં ગાણ્ડિવં તાલમાત્રમ્ । ત્વં વાસુદેવેનોહ્યમાનઃ કથં નુ કર્ણાદ્ભીતો વ્યપયાતોઽસિ પાર્થ ॥

પૂર્વં યદુક્તં હિ સુયોધનેન ન ફલ્ગુનઃ પ્રમુખે સ્થાસ્યતીતિ ।
કર્ણસ્ય યુદ્ધે હિ મહાબલસ્ય મૌર્ખ્યાત્તુ તન્નાવબુદ્ધં મયાઽસીત્ ॥

તેનાદ્ય તપ્સ્યે ભૃશમપ્રમેયં યન્મિત્રવર્ગો નરકં પ્રવિષ્ટઃ ।
તદૈવ વાચ્યોઽસ્મિ નનુ ત્વયાઽહં ન યોત્સ્યેઽહં સૂતપુત્રં કથઞ્ચિત્ ॥

તતો નાહં સૃઞ્જયાન્કેકયાંશ્ચ સમાનયેયં સુહૃદો રણાય ॥

એવં ગતે કિં ચ મયાઽદ્ય શક્યં કાર્યં કર્તું નિગ્રહે સૂતજસ્ય ।
તથૈવ રાજ્ઞશ્ચ સુયોધનસ્ય યે વાપિ માં યોદ્ધુકામાઃ સમેતાઃ ॥

ધિગસ્તુ મજ્જીવિતમદ્ય કૃષ્ણ યોઽહં વશં સૂતપુત્રસ્ય યાતઃ ।
મધ્યે કુરૂણાં સમુયોધનાનાં યે ચાપ્યન્યે યોદ્ધુકામાઃ સમેતાઃ ॥

એકઃ સ મે ભીમસેનોઽદ્યં નાથો યેનાભિપન્નોઽસ્મિ રણે મહાભયે ।
વિમોચ્ય માં ચાપિ રુપાન્વિતસ્તતઃ શરેણ તીક્ષ્ણેન બિભેદ કર્ણમ્ ॥

ત્યક્ત્વા પ્રાણાન્સમરે ભીમસેન-- શ્ચક્રે યુદ્ધં કુરુમુખ્યૈઃ સમેતૈઃ ।
ગદાગ્રહસ્તો રુધિરોક્ષિતાઙ્ગ-- શ્ચરન્રણે કાલ ઇવાન્તકાલે ॥

અસૌ હિ ભીમસ્ય મહાનિનાદો મુહુર્મહુઃ શ્રૂયતે ધાર્તરાષ્ટ્રૈઃ ।
યદિ સ્મ જીવેત્સમરે નિહન્તા મહારથાનાં પ્રવરો નરોત્તમઃ ॥

તવાભિમન્યુસ્તનયોઽદ્ય પાર્થ ન ચાસ્મિ ગન્તા સમરે પરાભવમ્ ।
અથાપિ જીવેત્સમરે ઘટોત્કચ-- સ્તથાઽપિ નાહં સમરે પરાઙ્યુખઃ ॥

ભીમસ્ય પુત્રઃ સમરાગ્રયાયી મહાસ્ત્રવિન્નાપિ તવાનુરૂપઃ ।
યં તં xxxસાદ્ય રિપોર્વલં નો નિમીલિતાક્ષં ભયવિપ્લુતં ભવેત્ ॥

xxxxxનિશિ યુદ્ધમેક-- સ્ત્યક્સા રણં યત્વ ભયાદ્રવન્તે ॥

સ ચેત્સમાસાદ્ય મહાનુભાવઃ કર્ણં રણે બાણગણૈઃ પ્રમોહ્યઃ ।
ધૈર્યે સ્થિતેનાપિ ચ સૂતજેન શક્યા હતો વાસવદત્તયા તયા ॥

મમૈવ ભાગ્યાનિ પુરા કૃતાનિ પાપાનિ નૂનં ફલવન્તિ યુદ્ધે ।
તૃણં ચ કૃત્વા સમરે ભવન્તં તતોઽહમેવં નિકૃતો દુરાત્મના । વૈકર્તનેનૈવ તથા કૃતોઽહં યથા હ્યશક્તઃ ક્રિયતે ત્વબાન્ધવઃ ॥

આપદ્ગ્રતં યશ્ચ નરો વિમોક્ષયે-- ત્સ બાન્ધવઃ સ્નેહયુતઃ સુહૃચ્ચ ।
એવં પુરાણા ઋષયો વદન્તિ ધર્મઃ સદા સદ્ભિરનુષ્ઠિતશ્ચ ॥

ખઙ્ગં વિભ્રજ્જાતરૂપત્સરું ચ ધનુર્વેદં ગાણ્ડિવં તાલમાત્રમ્ ।
સ કેશવેનોહ્યમાનઃ કથં નુ કર્ણાત્પાર્થસ્ત્વમપૈતું સમૈષીઃ ॥

સ ગાણ્ડીવં કેશવાય પ્રદાય યન્તા ભવેસ્ત્વં યદિ કેશવસ્ય ।
તતસ્તરેત્કેશવઃ કર્ણમુગ્રં મરુત્સસ્વો વૃત્રમિવાત્તવજ્રઃ ॥

માસેઽપતિષ્યો યદિ પઞ્ચમે ત્વં ન વા ગર્ભો યદ્યભવઃ પૃથાયાઃ ।
મત્તઃ શ્રેયાન્રાજપુત્રોઽભવિષ્ય-- ન્ન તે યશઃ ફલ્ગુન ઇત્યપેયાત્ ॥