મહાભારત · અધ્યાય 7.97

તથા તસ્મિન્પ્રવૃત્તે તુ સઙ્ગ્રમે રોમહર્ષણે ।
કૌરવેયાંસ્ત્રિધાભૂતાન્પાણ્ડવાઃ સમુપાદ્રવન્ ॥

જલસન્ધં મહાબાહું ભીમસેનોઽભ્યવર્તત ।
યુધિષ્ઠિરઃ સહાનીકઃ કૃતવર્માણમાહવે ॥

કિરંસ્તુ શરવર્ષાણિ રોચમાન ઇવાંશુમાન્ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નો મહારાજ દ્રોણમભ્યદ્રવદ્રણે ॥

તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં ત્વરતાં સર્વધન્વિનામ્ ।
કુરૂણાં પાણ્ડવાનાં ચ સઙ્ક્રુદ્ધાનાં પરસ્પરમ્ ॥

સઙ્ક્ષયે તુ તથાભૂતે વર્તમાને મહાભયે ।
દ્વન્દવીભૂતેષુ સૈન્યેષુ યુધ્યમાનેષ્વભીતવત્ ॥

દ્રોણઃ પાઞ્ચાલપુત્રેણ બલી બલવતા સહ ।
યદક્ષિપત્પૃષત્કૌઘાંસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

પુણ્ડરીકવનાનીવ વિધ્વસ્તાનિ સમન્તતઃ ।
ચક્રાતે દ્રોણપાઞ્ચાલ્યૌ નૃણાં શીર્ષાણ્યનેકશઃ ॥

વિનિકીર્ણાનિ વીરાણામનીકેષુ સમન્તતઃ ।
વસ્ત્રાભરણશસ્ત્રાણિ ધ્વજવર્માયુધાનિ ચ ॥

તપનીયતનુત્રાણાઃ સંસિક્તા રુધિરેણ ચ । કોવિદારા ઇવાભાન્તિ પુષ્પિતાસ્તત્ર ભારત ।
તાવકાઃ સમરે યોધાઃ પાણ્ડવેયાશ્ચ વિક્ષતાઃ ॥

કુઞ્જરાશ્વનરાન્યે પાતયન્તિ સ્મ પત્રિભિઃ ।
તાલમાત્રાણિ ચાપાનિ વિકર્ષન્તો મહારથાઃ ॥

અસિચર્માણિ ચાપાનિ શિરાંશિ કવચાનિ ચ ।
વિપ્રકીર્યન્ત શૂરાણાં સમ્પ્રહારે મહાત્મનામ્ ॥

ઉત્થિતાન્યગણેયાનિ કબન્ધાનિ સમન્તતઃ ।
અદૃશ્યન્ત મહારાજ તસ્મિન્પરમસઙ્કુલે ॥

ગૃધ્રાઃ કઙ્કા બકાઃ શ્યેના વાયસા જમ્બુકાસ્તથા ।
બહુશઃ પિશિતાશાશ્ચ તત્રાદૃશ્યન્ત મારિષ ॥

ભક્ષયન્તશ્ચ માંસાનિ પિબન્તશ્ચાપિ શોણિતમ્ ।
વિલુમ્પમાનાઃ કેશાંશ્ચ મજ્જાશ્ચ બહુધા નૃપ ॥

આકર્ષન્તઃ શરીરાણિ શરીરાવયવાંસ્તથા ।
નરાશ્વગજસઙ્ઘાનાં શિરાંશિ ચ તતસ્તતઃ ॥

કૃતાસ્ત્રા રણશિક્ષાભિર્દીક્ષિતા રણશાલિનઃ ।
રણે જયં પ્રાર્થયાના ભૃશં યુયુધિરે તદા ॥

અસિમાર્ગાન્બહુવિધાન્વિચેરુઃ સૈનિકા રણે ।
ઋષ્ટિભિઃ શક્તિભિઃ પ્રાસૈઃ શૂલતોમરપટ્ટસૈઃ ॥

ગદાભિઃ પરિઘૈશ્ચાન્યૈરાયુધૈશ્ચ ભુજૈરપિ ।
અન્યોન્યં જઘ્નિરે ક્રુદ્ધા યુદ્ધરઙ્ગતા નરાઃ ॥

રથિનો રથિભિઃ સાર્ધમશ્વારોહાશ્ચ સાદિભિઃ ।
માતઙ્ગા વરમાતઙ્ગૈઃ પદાતાશ્ચ પદાતિભિઃ ॥

ક્ષીબા ઇવાન્યે ચોન્મત્તા રઙ્ગેષ્વિવ ચ વારણાઃ ।
ઉચ્ચુક્રુશુરથાન્યોન્યં જઘ્નુરન્યોન્યમેવ ચ ॥

વર્તમાને તથા યુદ્ધે નિર્મર્યાદે વિશામ્પતે ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નો હયાનશ્ચૈર્દ્રોણસ્ય વ્યત્યમિશ્રયત્ ॥

તે હયાઃ સાધ્વશોભન્ત મિશ્રિતા વાતરંહસઃ ।
પારાવતસવર્ણાશ્ચ રક્તશોણાશ્ચ સંયુગે ॥

પારાવતસવર્ણાસ્તે રક્તશોણવિમિશ્રિતાઃ ।
હયાઃ શુશુભિરે રાજન્મેઘા ઇવ સવિદ્યુતઃ ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ સમ્પ્રેક્ષ્ય દ્રોણમભ્યાશમાગતમ્ ।
અસિચર્માદદે વીરો ધનુરુત્સૃજ્ય ભારત ॥

ચિકીર્ષુર્દુષ્કરં કર્મ પાર્ષતઃ પરવીરહા ।
ઈષાયાઃ સમતિક્રમ્ય દ્રોણસ્ય રથમાવિશત્ ॥

અતિષ્ઠદ્યુગમધ્યે સ યુગસન્નહનેષુ ચ ।
જઘનાર્ધેષુ ચાશ્વાનાં તત્સૈન્યાન્યભ્યપૂજયન્ ॥

ખઙ્ગેન ચરતસ્તસ્ય શોણાશ્વાનધિતિષ્ઠતઃ ।
ન દદાર્શાન્તરં દ્રોણસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

યથા શ્યેનસ્ય પતનં વનેષ્વામિષગૃદ્ધિનઃ ।
તથૈવાસીદભીસારસ્તસ્ય દ્રોણં જિઘાંસતઃ ॥

તતઃ શરશતેનાસ્ય શતચન્દ્રં સમાક્ષિપત્ ।
દ્રોણો દ્રુપદ પુત્રસ્ય ખઙ્ગં ચ દશભિઃ શરૈઃ ॥

હયાંશ્ચૈવ ચતુઃષષ્ટ્યા શરાણાં જઘ્નિવાન્બલી ।
ધ્વજં છત્રં ચ ભલ્લાભ્યાં તથા તૌ પાર્ષ્ણિસારથી ॥

અથાસ્મૈ ત્વરિતો બાણમપરં જીવિતાન્તકમ્ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નાય ચિક્ષેપ વજ્રં વજ્રધરો યથા ॥

તં ચતુર્દશભિસ્તીક્ષ્ણૈર્બાણૈશ્ચિચ્છેદ સાત્યકિઃ ।
ગ્રસ્તમાચાર્યમુખ્યેન ધૃષ્ટદ્યુમ્નં વ્યમોચયત્ ॥

સિંહેનેવ મૃગં ગ્રસ્તં નરસિંહેન મારિષ ।
દ્રોણાદ્વૈ મોચયામાસ પાઞ્ચાલ્યં શિનિપુઙ્ગવઃ ॥

સાત્યકિં પ્રેક્ષ્ય ગોપ્તારં પાઞ્ચાલ્યં ચ મહાહવે ।
શરાણાં ત્વરિતો દ્રોણઃ ષડ્વિંશત્યા સમાર્પયત્ ॥

તતો દ્રોણં શિનેઃ પૌત્રો ગ્રસન્તમપિ સૃઞ્જયાન્ ।
પ્રત્યવિધ્યચ્છિતૈર્બાણૈઃ ષડ્વિંશત્યા સ્તનાન્તરે ॥

તતઃ સર્વે રથાસ્તૂર્ણં પાઞ્ચાલ્યા જયગૃદ્ધિનઃ ।
સાત્વતાભિસૃતે દ્રોણે ધૃષ્ટદ્યુમ્નમવાક્ષિપન્ ॥