મહાભારત · અધ્યાય 7.196

છદ્મના નિહતં શ્રુત્વા પિતરં પાપકર્મણા ।
બાષ્પેણાપૂર્યત દ્રૌણી રોષેણ ચ નરર્ષભ ॥

તસ્ય ક્રુદ્ધસ્ય રાજેન્દ્ર વપુર્દીપ્તમદૃશ્યત ।
અન્તકસ્યેવ ભૂતાનિ જિહીર્ષોઃ કાલપર્યયે ॥

અશ્રૂપુર્ણે તતો નેત્રે વ્યપમૃજ્ય પુનઃ પુનઃ ।
ઉવાચ કોપાન્નિઃશ્વસ્ય દુર્યોધનમિદં વચઃ ॥

પિતા મમ યથા ક્ષુદ્રૈર્ન્યસ્તશસ્ત્રો નિપાતિતઃ । ધર્મધ્વજવતા પાપં કૃતં તદ્વિદિતં મમ ।
અનાર્યં સુનૃશંસં ચ ધર્મપુત્રસ્ય મે શ્રુતમ્ ॥

યુદ્ધેષ્વપિ પ્રવૃત્તાનાં ધ્રુવં જયપરાજયૌ ।
દ્વયમેતદ્ભવેદ્રાજન્વધસ્તત્ર પ્રશસ્યતે ॥

ન્યાયવૃત્તો વધો યસ્તુ સન્ઙ્ગ્રામે યુધ્યતો ભવેત્ ।
ન સ દુઃખાય ભવતિ તથા દૃષ્ટો હિ સ દ્વિજૈઃ ॥

ગતઃ સ વીરલોકાય પિતા મમ ન સંશયઃ ।
ન શોચ્યઃ પુરુષવ્યાઘ્ર યસ્તદા નિધનં ગતઃ ॥

યત્તુ ધર્મપ્રવૃતઃ સન્કેશગ્રહણમાપ્તવાન્ ।
પશ્યતાં સર્વસૈન્યાનાં તન્મે મર્માણિ કૃન્તતિ ॥

મયિ જીવતિ યત્તાતઃ કેશગ્રહમવાપ્તવાન્ ।
કથમન્યે કરિષ્યન્તિ પુત્રેભ્યઃ પુત્રિણઃ સ્પૃહામ્ ॥

કામાત્ક્રોધાદવિજ્ઞાનાદ્વર્ષાદ્બાલ્યેન વા પુનઃ ।
વિધર્મકાણિ કુર્વન્તિ તથા પરિભવન્તિ ચ ॥

તદિદં પાર્ષતેનેહ મહદાધર્મિકં કૃતમ્ ।
અવજ્ઞાય ચ માં નૂનં નૃશંસેન દુરાત્મના ॥

તસ્યાનુબન્ધં દ્રષ્ટાઽસૌ ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ સુદારુણમ્ ।
અકાર્યં પરમં કૃત્વા મિથ્યાવાદી ચ પાણ્ડવઃ ॥

યો હ્યસૌ છદ્મનાઽચાર્યં શસ્ત્રં સન્ન્યાસયત્તદા ।
તસ્યાદ્ય ધર્મરાજસ્ય ભૂમિઃ પાસ્યતિ શોણિતમ્ ॥

શપે સત્યેન કૌરવ્ય ઇષ્ટાપૂર્તેન ચૈવ હ ।
અહત્વા સર્વપાઞ્ચાલાઞ્જીવેયં ન કથઞ્ચન ॥

સર્વોપાયૈર્યતિષ્યામિ પાઞ્ચાલાનામહં વધે ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નં ચ સમરે હન્તાઽહં પાપકારિણમ્ ॥

કર્મણા યેન તેનેહ મૃદુના દારુણેન ચ ।
પાઞ્ચાલાનાં વધં કૃત્વા શાન્તિં લબ્ધાસ્મિ કૌરવ ॥

યદર્થં પુરુષવ્યાઘ્ર પુત્રાનિચ્છન્તિ માનવાઃ ।
પ્રેત્ય ચેહ ચ સમ્પ્રાપ્તાત્ત્રાયન્તે મહતો ભયાત્ ॥

પિત્રા તુ મમ સાઽવસ્થા પ્રાપ્તા નિર્બન્ધુના યથા ।
મયિ શૈલપ્રતીકાશે પુત્રે શિષ્યે ચ જીવતિ ॥

ધિઙ્મમાસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ ધિગ્બાહૂ ધિક્પરાક્રમમ્ ।
યં સ્મ દ્રોણઃ સુતં પ્રાપ્ય કેશગ્રહમવાપ્તવાન્ ॥

સ તથાહં કરિષ્યાસિ યથા ભરતસત્તમ ।
પરલોકગતસ્યાપિ ભવિષ્યામ્યનૃણઃ પિતુઃ ॥

આર્યેણ હિ ન વક્તવ્યા કદાચિત્સ્તુતિરાત્મનઃ ।
પિતુર્વધમમૃષ્યંસ્તુ વક્ષ્યામ્યદ્યેહ પૌરુષમ્ ॥

અદ્ય પશ્યન્તુ મે વીર્યં પાણ્ડવાઃ સજનાર્દનાઃ ।
મૃદ્ગતઃ સર્વસૈન્યાનિ યુગાન્તમિવ કુર્વતઃ ॥

ન હિ દેવા ન ગન્ધર્વા નાસુરા ન ચ રાક્ષસાઃ ।
અદ્ય શક્તા રણે જેતું રથસ્થં માં નરર્ષભાઃ ॥

મદન્યો નાસ્તિ લોકેઽસ્મિન્નર્જુનાદ્વાઽસ્ત્રવિત્ક્વચિત્ । અહં હિ જ્વલતાં મધ્યે મયૂખાનામિવાંશુમાન્ ।
પ્રયોક્તા દેવસૃષ્ટાનામસ્ત્રાણાં પૃતનાગતઃ ॥

ભૃશમિષ્વસનાદદ્ય મત્પ્રયુક્તા મહાહવે ।
દર્શયન્તઃ શરા વીર્યં પ્રમથિષ્યન્તિ પાણ્ડવાન્ ॥

અદ્ય સર્વા દિશો રાજન્ધારાભિરિવ સઙ્કુલાઃ ।
આવૃતાઃ પત્રિભિસ્તીક્ષ્ણૈર્દ્રષ્ટારો મામકૈરિહ ॥

વિકિરઞ્છરજાલાનિ સર્વતો ભૈરવસ્વનાન્ ।
શત્રૂન્નિપાતયિષ્યામિ મહાવાત ઇવ દ્રુમાન્ ॥

ન હિ જાનાતિ બીભત્સુસ્તદસ્ત્રં ન જનાર્દનઃ ।
ન ભીમસેનો ન યમૌ ન ચ રાજા યુધિષ્ઠિરઃ ॥

ન પાર્ષતો દુરાત્માઽસૌ ન શિખણ્ડી ન સાત્યકિઃ ।
યદિદં મયિ કૌરવ્ય સકલ્યં સનિવર્તનમ્ ॥

નારાયણાય મે પિત્રા પ્રણમ્ય વિધિપૂર્વકમ્ ।
ઉપહારઃ પુરા દત્તો બ્રહ્મરૂપ ઉપસ્થિતઃ ॥

તં સ્વયં પ્રતિગૃહ્યાથ ભગવાન્સ વરં દદૌ ।
વવ્રે પિતા મે પરમમસ્ત્રં નારાયણં તતઃ ॥

અથૈનમબ્રવીદ્રાજન્ભાગવાન્દેવસત્તમઃ ।
ભવિતા ત્વત્સમો નાન્યઃ કશ્ચિદ્યુધિ નરઃ ક્વચિત્ ॥

ન ત્વિદં સહસા બ્રહ્મન્પ્રયોક્તવ્યં કથઞ્ચન ।
ન હ્યેતદસ્ત્રમન્યત્ર વધાચ્છત્રોર્નિવર્તતે ॥

ન ચૈતચ્છક્યતે જેતું કો ન વધ્યેત વૈ પ્રભો ।
અવધ્યમપિ હન્યાદ્વિ તસ્માન્નૈતત્પ્રયોજયેત્ ॥

અથ સઙ્ખ્યે રથસ્યૈવ શસ્ત્રાણાં ચ વિસર્જનમ્ ।
પ્રયાચનં ચ શત્રૂણાં ગમનં શરણસ્ય ચ ॥

એતે પ્રશમને યોગા મહાસ્ત્રસ્ય પરન્તપ ।
સર્વથા પીડિતો હિંસ્યાદવધ્યાન્પીડયન્રણે ॥

તજ્જગ્રાહ પિતા મહ્યમબ્રવીચ્ચૈવ સ પ્રભુઃ । ત્વં વધિષ્યસિ સર્વાણિ શસ્ત્રવર્ષાણ્યનેકશઃ ।
અનેનાસ્ત્રેણ સઙ્ગ્રામે તેજસા ચ જ્વલિષ્યસિ ॥

એવમુક્ત્વા સ ભગવાન્દિવમાચક્રમે પ્રભુઃ ।
એતન્નારાયણાદસ્ત્રં તત્પ્રાપ્તં પિતૃબન્ધુના ॥

તેનાહં પાણ્ડવાંશ્ચૈવ પાઞ્ચાલાન્માત્સ્યકેકયાન્ ।
વિદ્રાવયિષ્યામિ રણે શચીપતિરિવાસુરાન્ ॥

યથાયથાઽહમિચ્છેયં તથા ભૂત્વા શરા મમ ।
નિપતેયુઃ સપત્નેષુ વિક્રમત્સ્વપિ ભારત ॥

યથેષ્ટમશ્મવર્ષેણ પ્રવર્ષિષ્યે રણે સ્થિતઃ ।
અયોમુખૈશ્ચ વિહગૈર્દ્રાવયિષ્યે મહારથાન્ ॥

પરશ્વથાંશ્ચ નિશિતાનુત્સ્રક્ષ્યેઽહમસંશયમ્ ॥

સોઽહં નારાયણાસ્ત્રેણ મહતા શત્રુતાપનઃ ।
શત્રૂન્વિધ્વંસયિષ્યામિ કદર્થીકૃત્ય પાણ્ડવાન્ ॥

મિત્રબ્રહ્મગુરુદ્રોહી જાલ્મકઃ સુવિગર્હિતઃ ।
પાઞ્ચાલાપશદશ્ચાદ્ય ન મે જીવન્વિમોક્ષ્યતે ॥

તચ્છ્રુત્વા દ્રોણપુત્રસ્ય પર્યવર્તત વાહિની । તતઃ સર્વે મહાશઙ્ખાન્દધ્મુઃ પુરુષસત્તમાઃ ।
ભેરીશ્ચાભ્યહનન્હૃષ્ટા ડિણ્ડિભાંશ્ચ સહસ્રશઃ ॥

તથા નનાદ વસુધા ખુરનેમિપ્રપીડિતા ।
સ શબ્દસ્તુમુલઃ ખં દ્યાં પૃથિવીં ચ વ્યનાદયત્ ॥

તં શબ્દં પાણ્ડવાઃ શ્રુત્વા પર્જન્યનિનદોપમમ્ ।
સમેત્ય રથિનાં શ્રેષ્ઠાઃ સહિતાશ્ચાપ્યમન્ત્રયન્ ॥

તથોક્ત્વા દ્રોણપુત્રસ્તુ વાર્યુપસ્પૃશ્ય ભારત ।
પ્રાદુશ્ચકાર તદ્દિવ્યમસ્ત્રં નારાયણં તદા ॥