મહાભારત · અધ્યાય 7.117

કાલ્યમાનેષુ સૈન્યેષુ શૈનેયેન તતસ્તતઃ ।
ભારદ્વાજઃ શરવ્રાતૈર્મર્મભિદ્ભિરવાકિરત્ ॥

સ સમ્પ્રહારસ્તુમુલો દ્રોણસાત્વતયોરભૂત્ ।
પશ્યતાં સર્વસૈન્યાનાં બલિવાસવયોરિવ ॥

તતો દ્રોણઃ શિનેઃ પૌત્રં ચિત્રૈઃ સર્વાયસૈઃ શરૈઃ ।
ત્રિભિરાશીવિપાકારૈર્લલાટે સમવિધ્યત ॥

તૈર્લલાટાર્પિતૈર્બાણૈર્યુયુધાનસ્ત્વજિહ્મગૈઃ ।
વ્યરોચત મહારાજ ત્રિશૃઙ્ગ ઇવ પર્વતઃ ॥

તતોઽસ્ય બાણાનપરાનિન્દ્રાશનિસમસ્વનાન્ ।
ભારદ્વાજોઽન્તરપ્રેક્ષી પ્રેષયામાસ સંયુગે ॥

તાન્દ્રોણચાપનિર્મુક્તાન્દાશાર્હઃ પતતઃ શરાન્ ।
દ્વાભ્યાન્દ્વાભ્યાં સુપુઙ્ખાભ્યાં ચિચ્છેદ પરમાસ્ત્રવિત્ ॥

તામસ્ય લઘુતાં દ્રોણઃ સમવેક્ષ્ય વિશામ્પતે ।
પ્રહસ્ય સહસાઽવિધ્યત્ત્રિંશતાં શિનિપુઙ્ગવમ્ ॥

પુનઃ પઞ્ચશતેષૂણાં શિતેન ચ સમાર્પયત્ ।
લઘુતાં યુયુધાનસ્ય લાઘવેન વિશેષયન્ ॥

સમુત્પતન્તિ વલ્મીકાદ્યથા ક્રુદ્ધા મહોરગાઃ ।
તથા દ્રોણરથાદ્રાજન્નાપતન્તિ તનુચ્છિદઃ ॥

તથૈવ યુયુધાનેન સૃષ્ટાઃ સતસહસ્રશઃ ।
અવાકિરન્દ્રોણરથં શરા રુધિરભોજનાઃ ॥

લાઘવાદ્દિજમુખ્યસ્ય સાત્વતસ્ય ચ મારિષ ।
વિશેષં નાધ્યગચ્છામ સમાવાસ્તાં નરર્ષભૌ ॥

સાત્યકિસ્તુ તતો દ્રોણં નવભિર્નતપર્વભિઃ ।
આજઘાન ભૃશં ક્રુદ્ધો ધ્વજં ચ નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

સારથિં ચ શતેનૈવ ભારદ્વાજસ્ય પશ્યતઃ ।
લાઘવં યુયુધાનસ્ય દૃષ્ટ્વા દ્રોણો મહારથઃ ॥

સપ્તત્યા સારથિં વિદ્વ્વા તુરઙ્ગાંશ્ચ ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ ।
ધ્વજમેકેન ચિચ્છેદ માધવસ્ય રથે સ્થિતમ્ ॥

અથાપરેણ ભલ્લેન હેમપુઙ્ખેન પત્રિણા ।
ધનુશ્ચિચ્છેદ સમરે માધવસ્ય મહાત્મનઃ ॥

સાત્યકિસ્તુ તતઃ ક્રુદ્ધો ધનુસ્ત્યક્ત્વા મહારથઃ ।
ગદાં જગ્રાહ મહતીં ભારદ્વાજાય ચાક્ષિપત્ ॥

તામાપતન્તીં સહસા પટ્ટબદ્ધામયસ્મયીમ્ ।
ન્યવારયચ્છરૈર્દ્રોણો બહુભિર્બહુરૂપિભિઃ ॥

અથાન્યદ્ધનુરાદાય સાત્યકિઃ સત્યવિક્રમઃ ।
વિવ્યાધ બહુભિર્વીરં ભારદ્વાજં શિલાશિતૈઃ ॥

સ વિદ્્વા સમરે દ્રોણં સિંહનાદમમુઞ્ચત ।
તં વૈ ન મૃમષે દ્રોણઃ સિંહનાદં મહાત્મનઃ ॥

તતઃ શક્તિં રણે દ્રોણો રુક્મદણ્ડામયસ્મયીમ્ ।
તરસા પ્રેષયામાસ માધવસ્ય રથં પ્રતિ ॥

અનાસાદ્ય તુ શૈનેયં સા શક્તિઃ કાલસન્નિભા ।
ભિત્ત્વા રથં જગામોગ્ના ધરણીં દારુણસ્વના ॥

તતો દ્રોણં શિનેઃ પૌત્રો રાજન્વિવ્યાધ પત્રિણા ।
દક્ષિણં ભુજમાસાદ્ય પીડયન્ભરતર્ષભ ॥

દ્રોણોઽપિ સમરે રાજન્માધવસ્ય મહદ્ધનુઃ ।
અર્ધચન્દ્રેણ ચિચ્છેદ રથશક્ત્યા ચ સારથિમ્ ॥

મુમોહ સારથિસ્તસ્ય રથશક્ત્યા સમાહતઃ ।
સ રથોપસ્થમાસાદ્ય મુહૂર્તં સન્ન્યષીદત ॥

ચકાર સાત્યકી રાજંસ્તત્ર કર્માતિમાનુષમ્ ।
અયોધયચ્ચ યદ્દ્રોણં રશ્મીઞ્જગ્રાહ ચ સ્વયમ્ ॥

તતઃ શરશતેનૈવ યુયુધાનો મહારથઃ ।
અવિધ્યદ્બ્રાહ્મણં સઙ્ખ્યે હૃષ્ટરૂપો વિશામ્પતે ॥

તસ્ય દ્રોણઃ શરાન્પઞ્ચ પ્રેષયામાસ ભારત ।
તે ઘોરાઃ કવચં ભિત્ત્વા પપુઃ શોણિતમાહવે ॥

નિર્વિદ્ધસ્તુ શરૈર્ઘોરૈરક્રુદ્ધ્યત્સાત્યકિર્ભૃશમ્ ।
સાયકાન્વ્યસૃજચ્ચાપિ વીરો રુક્મરથં પ્રતિ ॥

તતો દ્રોણસ્ય યન્તારં નિપાત્યૈકેષુણા ભુવિ ।
અશ્વાન્વ્યદ્રાવયદ્બાણૈર્હતસૂતાંસ્તતસ્તતઃ ॥

સ રથઃ પ્રદ્રુતઃ સઙ્ખ્યે મણ્ડલાનિ સહસ્રશઃ ।
ચકાર રાજતો રાજન્ભ્રાજમાન ઇવાંશુમાન્ ॥

અભિદ્રવત ગૃહ્ણીત હયાન્દ્રોણસ્ય ધાવત ।
ઇતિ સ્મ ચુક્રુશુઃ સર્વે રાજપુત્રાઃ સરાજકાઃ ॥

તે સાત્યકિમપાસ્યાશુ રાજન્યુધિ મહારથાઃ ।
યતો દ્રોણસ્તતઃ સર્વે સહસા સમુપાદ્રવન્ ॥

તાન્દૃષ્ટ્વા પ્રદ્રુતાન્સઙ્ખ્યે સાત્વતેન શરાર્દિતાન્ ।
પ્રભગ્નં પુનરેવાસીત્તવ સૈન્યં સમાકુલમ્ ॥

વ્યૂહસ્યૈવ પુનર્દ્વારં ગત્વા દ્રોણો વ્યવસ્થિતઃ ।
વાતાયમાનૈસ્તૈરશ્વૈર્નીતો વૃષ્ણિશરાર્દિતૈઃ ॥

પાણ્ડુપાઞ્ચાલસમ્ભિન્નં વ્યૂહમાલોક્ય વીર્યવાન્ ।
શૈનેયે નાકરોદ્યત્નં વ્યૂહમેવાભ્યરક્ષત ॥

નિવાર્ય પાણ઼્ડુપાઞ્ચાલાન્દ્રોણાગ્નિઃ પ્રદહન્નિવ ।
તસ્થૌ ક્રોધેધ્મસન્દીપ્તઃ કાલસૂર્ય ઇવોદ્યતઃ ॥