મહાભારત · અધ્યાય 6.17

યથા સ ભગવાન્વ્યાસઃ કૃષ્ણદ્વૈપાયનોઽબ્રવીત્ ।
તથૈવ સહિતાઃ સર્વે સમાજગ્મુર્મહીક્ષિતઃ ॥

મઘાવિષયગઃ સોમસ્તદ્દિનં પ્રત્યપદ્યત ।
દીપ્યમાનાશ્ચ સમ્પેતુર્દિવિ સપ્ત મહગ્રહાઃ ॥

દ્વિધાભૂત ઇવાદિત્ય ઉદયે પ્રત્યદૃશ્યત ।
જ્વલન્ત્યા શિખયા ભૂયો ભાનુમાનુદિતો રવિઃ ॥

વવાશિરે ચ દીપ્તાયાં દિશિ ગોમાયુવાયસાઃ ।
લિપ્સમાનાઃ શરીરાણિ માંસશોણિતભોજનાઃ ॥

અહન્યહનિ પાર્થાનાં વૃદ્ધઃ કુરુપિતામહઃ ।
ભરદ્વાજાત્મજશ્ચૈવ પ્રાતરુત્થાય સંયતૌ ॥

જયોઽસ્તુ પાણ્ડુપુત્રાણામિત્યૂચતુરિન્દમૌ ।
યુયુધાતે તવાર્થાય યથા સ સમયઃ કૃતઃ ॥

સર્વધર્મવિશેષજ્ઞઃ પિતા દેવવ્રતસ્તવ ।
સમાનીય મહીપાલાનિદં વચનમબ્રવીત્ ॥

ઇદં વઃ ક્ષત્રિયા દ્વારં સ્વર્ગાયાપાવૃતં મહત્ ।
ગચ્છધ્વં તેન શક્રસ્ય બ્રહ્મણઃ સહલોકતામ્ ॥

એષ વઃ શાશ્વતઃ પન્થાઃ પૂર્વૈઃ પૂર્વતરૈઃ કૃતઃ ।
સમ્ભાવયધ્વમાત્માનમવ્યગ્રમનસો યુધિ ॥

નાભાગોઽથ યયાતિશ્ચ માન્ધાતા નહુષો નૃગઃ ।
સંસિદ્ધાઃ પરમં સ્થાનં ગતાઃ કર્મભિરીદૃશૈઃ ॥

અધર્મઃ ક્ષત્રિયસ્યૈષ યદ્વ્યાધિમરણં ગૃહે ।
યદયોનિધનં યાતિ સોઽસ્ય ધર્મઃ સનાતનઃ ॥

એવમુક્તા મહીપાલા ભીષ્મેણ ભરતર્ષભ ।
નિર્યયુઃ સ્વાન્યનીકાનિ શોભયન્તો રથોત્તમૈઃ ॥

સ તુ વૈકર્તનઃ કર્ણઃ સામાત્યઃ સહ બન્ધુભિઃ ।
ન્યાસિતઃ સમરે શસ્ત્રં ભીષ્મેણ ભરતર્ષભ ॥

અપેતકર્ણાઃ પુત્રાસ્તે રાજનશ્ચૈવ તાવકાઃ ।
નિર્યયુઃ સિંહનાદેન નાદયન્તો દિશો દશ ॥

શ્વેતૈશ્છત્રૈઃ પતાકાભિર્ધ્વજવારણવાજિભિઃ ।
તાન્યનીકાનિ શોભન્તે ગજૈરથ પદાતિભિઃ ॥

ભેરીપણવશબ્દૈશ્ચ દુન્દુભીનાં ચ નિઃસ્વનૈઃ ।
રથનેમિનિનાદૈશ્ચ બભૂવાકુલિતા મહી ॥

કાઞ્ચનાઙ્ગદકેયૂરૈઃ કાર્મુકૈશ્ચ મહારથાઃ ।
ભ્રાજમાના વ્યરાજન્ત સાગ્નયઃ પર્વતા ઇવ ॥

તાલેન મહતા ભીષ્મઃ પઞ્ચતારેણ કેતુના ।
વિમલાદિત્યસન્કાશસ્તસ્થૌ કુરુચમૂપરિ ॥

યે ત્વદીયા મહેષ્વાસા રાજાનો ભરતર્ષભ ।
અવર્તન્ત યથાદેશં રાજઞ્શાન્તનવસ્ય તે ॥

સ તુ ગોવાસનઃ શૈબ્યઃ સહિતઃ સર્વરાજભિઃ . યયૌ માતઙ્ગરાજેન રાજાર્હેણ પતાકિના ।
પદ્મવર્ણસ્ત્વનીકાનાં સર્વેષામગ્રતઃ સ્થિતઃ ॥

અશ્વત્થામા યયૌ યત્તઃ સિંહલાઙ્ગૂલકેતુના ।
શ્રુતાયુધશ્ચિત્રસેનઃ પુરુમિત્રો વિવિંશતિઃ ॥

શલ્યો ભૂરિશ્રવાશ્ચૈવ વિકર્ણશ્ચ મહારથઃ ।
એતે સપ્ત મહેષ્વાસા દ્રોણપુત્રપુરોગમાઃ ॥

સ્યન્દનૈર્વરવર્માણો ભીષ્મસ્યાસન્પુરોગમાઃ ।
તેષામપિ મહોત્સેધાઃ શોભયન્તો રથોત્તમાન્ ॥

ભ્રાજમાના વ્યરોચન્ત જામ્બૂનદમયા ધ્વજાઃ ।
જામ્બૂનદમયી વેદી કમણ્ડલુવિભૂષિતા ॥

કેતુરાચાર્યમુખ્યસ્ય દ્રોણસ્ય ધનુષા સહ ।
અનેકશતસાહસ્રમનીકમનુકર્ષતઃ ॥

મહાન્દુર્યોધનસ્યાસીન્નાગો મણિમયો ધ્વજઃ ।
તસ્ય પૌરવકાલિઙ્ગકામ્ભોજાઃ સમુદક્ષિણાઃ ॥

ક્ષેમધન્વા ચ શલ્યશ્ચ તસ્થુઃ પ્રમુખતો રથાઃ । સ્યન્દનેન મહાર્હેણ કેતુના વૃષભેણ ચ ।
પ્રકર્ષન્નેવ સેનાગ્નં માગધસ્ય કૃપો યયૌ ॥

તદઙ્ગપતિનાં ગુપ્તં કૃપેણ ચ મનસ્વિના ।
શારદામ્બુધરપ્રખ્યં પ્રાચ્યાનાં સુમહદ્બલમ્ ॥

અનીકપ્રમુખે તિષ્ઠન્વરાહેણ મહાયશાઃ ।
શુશુભે કેતુમુખ્યેન રાજતેન જયદ્રથઃ ॥

શતં રતસહસ્રાણાં તસ્યાસન્વશવર્તિનઃ ।
અષ્ટૌ નાગસહસ્રાણિ સાદિનામયુતાનિ ષટ્ ॥

તત્સિન્ધુપતિના રાજ્ઞા પાલિતં ધ્વજિનીમુખમ્ ।
અનન્તરથનાગાશ્વમશોભત મહદ્બલમ્ ॥

ષષ્ટ્યા રથસહસ્રૈસ્તુ નાગાનામયુતેન ચ ।
પતિઃ સર્વકલિઙ્ગાનાં યયૌ કેતુમતા સહ ॥

તસ્ય પર્વતસન્કાશા વ્યરોચન્ત મહાગજાઃ ।
યન્ત્રતોમરતૂણીરૈઃ પતાકાભિઃ સુશોભિતાઃ ॥

શુશુભે કેતુમુખ્યેન પાવકેન કલિઙ્ગકઃ ।
શ્વેતચ્છત્રેણ નિષ્કેણ ચામરવ્યજનેન ચ ॥

કેતુમાનપિ માતઙ્ગં વિચિત્રપરમાઙ્કુશમ્ ।
આસ્થિતઃ સમરે રાજન્મેઘસ્થ ઇવ ભાનુમાન્ ॥

તેજસા દીપ્યમાનસ્તુ વારણોત્તમમાસ્થિતઃ ।
ભગદત્તો યયૌ રાજા યથા વજ્રધરસ્તથા ॥

ગજસ્કન્ધગતાવાસ્તાં ભગદત્તેન સમ્મિતૌ ।
વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ કેતુમન્તમનુવ્રતૌ ॥

સ રથાનીકવાન્વ્યૂહો હસ્ત્યઙ્ગો નૃપશીર્ષવાન્ ।
વાજિપક્ષઃ પતત્યુગ્રઃ પ્રહસન્સર્વતોમુખઃ ॥

દ્રોણેન વિહિતો રાજન્રાજ્ઞા શાન્તનવેન ચ ।
તથૈવાચાર્યપુત્રેણ બાહ્લીકેન કૃપેમ ચ ॥