મહાભારત · અધ્યાય 6.16
તતો રજન્યાં વ્યુષ્ટાયાં શબ્દઃ સમભવન્મહાન્ ।
ક્રોશતાં ભૂમિપલાનાં યુજ્યતાં યુજ્યતામિતિ ॥
શઙ્ખદુન્દુભિઘોષૈશ્ચ સિંહનાદૈશ્ચ ભારત ।
હયહેષિતનાદૈશ્ચ રથનેમિસ્વનૈસ્તથા ॥
ગાજાનાં બૃહતાં ચૈવ યોધાનાં ચાપિ ગર્જતામ્ ।
ક્ષ્વેલિતાસ્ફોટિતોત્ક્રુષ્ટૈસ્તુમુલં સર્વતોઽભવત્ ॥
ઉદતિષ્ઠન્મહારાજ સર્વં યુક્તમશેષતઃ ।
સૂર્યોદયે મહત્સૈન્યં કુરુપાણ્ડવસેનયોઃ ॥
રાજેન્દ્ર તવ પુત્રાણાં પાણ્ડવાનાં તથૈવ ચ ।
દુષ્પ્રધૃષ્યાણિ ચાસ્ત્રાણિ સશસ્રકવચાનિ ચ ॥
તતઃ પ્રકાશે સૈન્યાનિ સમદૃશ્યન્ત ભારત ।
ત્વદીયાનાં પરેષાં ચ શસ્ત્રવન્તિ મહાન્તિ ચ ॥
તત્ર નાગા રથાશ્ચૈવ જામ્બૂનદપરિષ્કૃતાઃ ।
વિભ્રાજમાના દૃશ્યન્તે મેઘા ઇવ સવિદ્યુતઃ ॥
રથાનીકાન્યદૃશ્યન્ત નગરાણીવ ભૂરિશઃ ।
અતીવ શુશુભે તત્ર પિતા તે પૂર્ણચન્દ્રવત્ ॥
ધનુર્ભિરૃષ્ટિભિઃ ખઙ્ગૈર્ગદાભિઃ શક્તિતોમરૈઃ ।
યોધાઃ પ્રહરણૈઃ શુભ્રૈસ્તેષ્વનીકેષ્વવસ્થિતાઃ ॥
ગજાઃ પદાતા રથિનસ્તુરગાશ્ચ વિશામ્પતે ।
વ્યતિષ્ઠન્વાગુરાકારાઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥
ધ્વજા બહુવિધાકારા વ્યદૃશ્યન્ત સમુચ્છ્રિતાઃ ।
સ્વેષાં ચૈવ પરેષાં ચ દ્યુતિમન્તઃ સહસ્રશઃ ॥
કાઞ્ચના મણિચિત્રાઙ્ગા જ્વલન્ત ઇવ પાવકાઃ ।
અર્ચિષ્મન્તો વ્યરોચન્ત ગજારોહાઃ સહસ્રશઃ ॥
મહેન્દ્રકેતવઃ શુભ્રા મહેન્દ્રસદનેષ્વિવ ।
સન્નદ્ધાસ્તે પ્રવીરાશ્ચ દદૃશુર્યુદ્ધકાઙ્ક્ષિણઃ ॥
ઉદ્યતૈરાયુધૈશ્ચિત્રાસ્તલબદ્ધાઃ કલાપિનઃ ।
ઋષભાક્ષા મનુષ્યેન્દ્રાશ્ચમૂમુખગતા બભુઃ ॥
શકુનિઃ સૌબલઃ શલ્ય આવન્ત્યોઽથ જયદ્રથઃ ।
વિન્દાનુવિન્દૌ કૈકેયાઃ કામ્ભોજશ્ચ સુદક્ષિણઃ ॥
શ્રુતાયુધશ્ચ કાલિઙ્ગો જયત્સેનશ્ચ પાર્થિવઃ ।
બૃહદ્બલશ્ચ કૌશલ્યઃ કૃતવર્મા ચ સાત્વતઃ ॥
દશૈતે પુરુષવ્યાઘ્રાઃ શૂરાઃ પરિઘબાહવઃ ।
અક્ષૌહિણીનાં પતયો યજ્વાનો ભૂરિદક્ષિણાઃ ॥
એતે ચાન્યે ચ બહવો દુર્યોધનવશાનુગાઃ ।
રાજાનો રાજપુત્રાશ્ચ નીતિમન્તો મહારથાઃ ॥
સન્નદ્ધાઃ સમદૃશ્યન સ્વેષ્વનીકેષ્વવસ્થિતાઃ ।
બદ્ધકૃષ્ણાજિનાઃ સર્વે બલિનો યુદ્ધશાલિનઃ ॥
હૃષ્ટા દુર્યોધનસ્યાર્થે બ્રહ્મલોકાય દીક્ષિતાઃ ।
સમર્થા દશ વાહિન્યઃ પરિગૃહ્ય વ્યવસ્થિતાઃ ॥
એકાદશી ધાર્તરાષ્ટ્રી કૌરવાણાં મહાચમૂઃ ।
અગ્રતઃ સર્વસૈન્યાનાં યત્ર શાન્તનવોઽગ્રણીઃ ॥
શ્વેતોષ્ણીષં શ્વેતહયં શ્વેતવર્માણમચ્યુતમ્ ।
અપશ્યામ મહારાજ ભીષ્મં ચન્દ્રમિવોદિતમ્ ॥
હેમતાલધ્વજં ભીષ્મં રાજતે સ્યન્દતે સ્થિતમ્ ।
શ્વેતાભ્ર ઇવ તીક્ષ્ણાંશું દદૃશુઃ કુરુપાણ્ડવાઃ ॥
દૃષ્ટ્વા ચમૂમુખે ભીષ્મં સમકમ્પન્ત પાણ્ડવાઃ . સૃઞ્જયાશ્ચ મહેષ્વાસા ધૃષ્ટદ્યુમ્નપુરોગમાઃ ।
જૃમ્ભમાણં મહાસિંહં દૃષ્ટ્વા ક્ષુદ્રમૃગા યથા ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખાઃ સર્વે સમુદ્વિવિજિરે મુહુઃ ।
એકાદશૈતાઃ શ્રીજુષ્ટા વાહિન્યસ્તવ પાર્થિવ ॥
પાણ્ડવાનાં તથા સપ્ત મહાપુરુષપાલિતાઃ ।
ઉન્મત્તમકરાવર્તૌ મહાગ્રાહસમાકુલૌ ॥
યુગાન્તે સમવેતૌ દ્વૌ દૃશ્યેતે સાગરાવિવ . નૈવ નસ્તાદૃશો રાજન્દૃષ્ટપૂર્વો ન ચ શ્રુતઃ ।
અનીકાનાં સમેતાનાં કૌરવાણાં તથાવિધઃ ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0