મહાભારત · અધ્યાય 5.84

કથં પ્રયાતો દાશાર્હો મહાત્મા મધુસૂદનઃ ।
કાનિ વા વ્રજતસ્તસ્ય નિમિત્તાનિ મહૌજસઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તસ્ય પ્રયાણે યાન્યસન્નિમિત્તાનિ મહાત્મનઃ ।
તાનિ મે શ્રૃણુ સર્વાણિ દૈવાન્યૌત્પાતિકાનિ ચ ॥

અનભ્રેઽશનિનિર્ઘોષઃ સવિદ્યુત્સમજાયત ।
અન્વગેવ ચ પર્જન્યઃ પ્રાવર્ષદ્વિઘને ભૃશમ્ ॥

પ્રત્યગૂહુર્મહાનદ્યઃ પ્રાઙ્મુખાઃ સિન્ધુસપ્તમાઃ ।
વિપરિતા દિશઃ સર્વા ન પ્રાજ્ઞાયત કિઞ્ચન ॥

પ્રાજ્વલન્નગ્નયો રાજન્પૃથિવી સમકમ્પત ।
ઉદપાનાશ્ચ કુમ્ભાશ્ચ પ્રાસિઞ્ચઞ્શતશો જલમ્ ॥

તમઃસંવૃતમપ્યાસીત્સર્વં જગદિદં તથા ।
ન દિશો નાદિશો રાજન્પ્રજ્ઞાયન્તેસ્મ રેણુના ॥

પ્રાદુરાસીન્મહાઞ્છબ્દઃ ખેશરીરમદૃશ્યત ।
સર્વેષુ રાજન્દેશેષુ તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

પ્રામથ્નાદ્ધાસ્તિનપુરં વાતો દક્ષિણપશ્ચિમઃ ।
આરુજન્ગણશો વૃક્ષાન્પરુષોઽશનિનિઃસ્વનઃ ॥

યત્રયત્ર ચ વાર્ષ્ણેયો વર્તતે પથિ ભારત ।
તત્રતત્ર સુખો વાયુઃ સર્વં ચાસીત્પ્રદક્ષિણમ્ ॥

વવર્ષ પુષ્પવર્ષં ચ કમલાનિ ચ ભૂરિશઃ ।
સમશ્ચ પન્થા નિર્દુઃખો વ્યપેતકુશકણ્ટકઃ ॥

સંસ્તુતો બ્રાહ્મણૈર્ગીર્ભિસ્તત્રતત્ર સહસ્રશઃ ।
અર્ચ્યતે મધુપર્કૈશ્ચ વસુભિશ્ચ વસુપ્રદઃ ॥

તં કિરન્તિ મહાત્માનં વન્યૈઃ પુષ્પૈઃ સુગન્ધિભિઃ ।
સ્ત્રિયઃ પથિ સમાગમ્ય સર્વભૂતહિતે રતમ્ ॥

સ શાલિભવનં રમ્યં સર્વસસ્યસમાચિતમ્ ।
સુખ પરમધર્મિષ્ઠમભ્યગાદ્ભરતર્ષભ ॥

પશ્યન્બહુપશૂન્ગ્રામાન્રમ્યાન્હૃદયતોપણાન્ ।
પુરાણિ ચ વ્યતિકામન્રાષ્ટ્રાણિ વિવિધાનિ ચ ॥

નિત્યં હૃષ્ટાઃ સુમનસો ભારતૈરભિરક્ષિતાઃ ।
નોદ્વિગ્નાઃ પરચક્રાણાં વ્યસનાનામકોવિદાઃ ॥

ઉપપ્લાવ્યાદથાગમ્ય જનાઃ પુરનિવાસિનઃ ।
યથ્યતિષ્ઠન્ત સહિતા વિષ્વક્સેનદિદૃક્ષયા ॥

તે તુ સર્વે સમાયાન્તમગ્નિમિદ્ધમિવ પ્રભુમ્ ।
અર્ચયામાસુરર્ચાર્હં દેશાતિથિમુપસ્થિતમ્ ॥

વૃકસ્થલં સમાસાદ્ય કેશવઃ પરવીરહા ।
પ્રકીર્ણરશ્માવાદિત્યે વ્યોમ્નિ વૈ લોહિતાયતિ ॥

તતો હ્યનુચરાન્સર્વાનુવાચ મધુસૂદનઃ ।
યુધિષ્ઠિરસ્ય કાર્યાર્થમિહ વત્સ્યામહે વયમ્ ॥

તસ્ય તન્મતમાજ્ઞાય ચક્રુરાવસથં નરાઃ . ક્ષણેન ચાન્નપાનાનિ રરાવન્તિ સમાર્જયન્ ॥

અવતીર્ય રથાત્તૂર્ણં કૃત્વા શૌચં યથાવિધિ ।
રથમોચનમાદિશ્ય સન્ધ્યામુપવિવેશ હ ॥

દારુકોઽપિ હયાન્મુક્ત્વા પરિચર્ય ચ શાસ્ત્રતઃ ।
મુમોચ સર્વં યોક્તાદિ મુક્ત્વા ચૈતાનવાસૃજત્ ॥

તસ્મિન્ગ્રામે પ્રધાનાસ્તુ ય આસન્બ્રાહ્મણા નૃપ ।
આર્યાઃ કુલીના હ્રીમન્તો બ્રાહ્મીં વૃત્તિમનુષ્ઠિતાઃ ॥

તેઽભિગમ્ય મહાત્માનં હૃષીકેશમરિન્દમમ્ ।
પૂજાં ચક્રુર્યથાન્યાયમાશીર્મઙ્ગલસંયુતામ્ ॥

તે પૂજયિત્વા દાશાર્હં સર્વલોકેષુ પૂજિતમ્ ।
ન્યવેદયન્ત વેશ્માનિ ગુણવન્તિ મહાત્મને ॥

તાન્પ્રભુઃ કૃતમિત્યુક્તા સત્કૃત્ય ચ યથાર્હતઃ ।
અભ્યેત્ય ચૈષાં વેશ્માનિ પુનરાયાત્સહૈવ તૈઃ ॥

સુમૃષ્ટં ભોજયિત્વા ચ બ્રાહ્મણાંસ્તત્ર કેશવઃ ।
ભુક્તા ચ સહ તૈઃ સર્વૈરવસત્તાં ક્ષપાં સુખમ્ ॥