મહાભારત · અધ્યાય 5.61

પિતુરેતદ્વચઃ શ્રુત્વા ધાર્તરાષ્ટ્રોઽત્યમર્ષણઃ ।
આધાય વિપુલં ક્રોધં પુનરેવેદમબ્રવીત્ ॥

અશક્યા દેવસચિવાઃ પાર્થાઃ સ્યુરિતિ યદ્ભવાન્ ।
મન્યતે તદ્ભયં વ્યેતુ ભવતો રાજસત્તમ ॥

અકામદ્વેષસંયોગાલ્લોભદ્રોહાચ્ચ ભારત ।
ઉપેક્ષયા ચ ભાવાનાં દેવા દેવત્વમાપ્નુવન્ ॥

ઇતિ દ્વૈપાયેનો વ્યાસો નારદશ્ચ મહાતપાઃ ।
જામદગ્ન્યશ્ચ રામો નઃ કથામકથયત્પુરા ॥

નૈવ માનુષવદ્દેવાઃ પ્રવર્તન્તે કદાચન ।
કામાત્ક્રોધાત્તથા લોભાદ્દ્વેષાચ્ચ ભરતર્ષભ ॥

યદા હ્યગ્નિશ્ચ વાયુશ્ચ ધર્મ ઇન્દ્રોઽશ્વિનાવપિ ।
કામયોગાત્પ્રવર્તેરન્ન પાર્થા દુઃખમાપ્નુયુઃ ॥

તસ્માન્ન ભવતા ચિન્તા કાર્યૈષા સ્યાત્કથઞ્ચન ।
દૈવેષ્વપેક્ષકા હ્યેતે શશ્વદ્ભાવેષુ ભારત ॥

અથ ચેત્કામસંયોગાદ્દ્વેષો લોભશ્ચ લક્ષ્યતે ।
દેવેષુ દૈવપ્રામાણ્યાન્નૈષાં તદ્વિક્રમિષ્યતિ ॥

મયાઽભિમન્ત્રતઃ શશ્વઞ્જાતવેદાઃ પ્રશામ્યતિ ।
દિધક્ષુઃ સકલાઁલ્લોકાન્પરિક્ષિપ્ય સમન્તતઃ ॥

યદ્વા પરમકં તેજો યેન યુક્તા દિવૌકસઃ ।
મમાપ્યનુપમં ભૂયો દેવેભ્યો વિદ્ધિ ભારત ॥

વિદીર્યમાણાં વસુધાં ગિરીણાં શિખરાણિ ચ ।
લોકસ્ય પશ્યતો રાજન્સ્થાપયામ્યભિમન્ત્રણાત્ ॥

ચેતનાચેતનસ્યાસ્ય જઙ્ગમસ્થાવરસ્ય ચ ।
વિનાશાય સમુત્પન્નમહં ઘોરં મહાસ્વનમ્ ॥

અશ્મવર્ષં ચ વાયું ચ શમયામીહ નિત્યશઃ ।
જગતઃ પશ્યતોઽભીક્ષ્ણં ભૂતાનામનુકમ્પયા ॥

સ્તમ્ભિતાસ્વપ્સુ ગચ્છન્તિ મયા રથપદાતયઃ ।
દેવાસુરાણાં ભાવાનામહમેકઃ પ્રવર્તિતા ॥

અક્ષૌહિણીભિર્યાન્દેશાન્યામિ કાર્યેણ કેનચિત્ ।
તત્રાપો મે પ્રવર્તન્તે યત્ર યત્રાભિકામયે ॥

ભયાનકાનિ વિષયે વ્યાલાદીનિ ન સન્તિ મે ।
મન્ત્રગુપ્તાનિ ભૂતાનિ ન હિંસન્તિ યન્કરાઃ ॥

નિકામવર્ષી પર્જન્યો રાજન્વિષયવાસિનામ્ ।
ધર્મિષ્ઠાશ્ચ પ્રજાઃ સર્વા ઈતયશ્ચ ન સન્તિ મે ॥

અશ્વિનાવથ વાય્વગ્ની મરુદ્ભિઃ સહ વૃત્રહા ।
ધર્મશ્ચૈવ મયા દ્વિષ્ટાન્નોત્સહન્તેઽભિરક્ષિતુમ્ ॥

યદિ હ્યેતે સમર્થાઃ સ્યુર્મદ્દ્વિષસ્ત્રાતુમઞ્જસા ।
ન સ્મ ત્રયોદશ સમાઃ પાર્થા દુઃખભવાપ્નુયુઃ ॥

નૈવ દેવા ન ગન્ધર્વા નાસુરા ન ચ રાક્ષસાઃ ।
શક્તાસ્ત્રાતું મયા દ્વિષ્ટં સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે ॥

દયભિધ્યામ્યહં શશ્વચ્છુભં વા યદિ વાઽશુભમ્ ।
નૈતદ્વિપન્નપૂર્વં મે મિત્રેષ્વરિષુ ચોભયોઃ ॥

ભવિષ્યતીદમિતિ વા યદ્બ્રવીમિ પરન્તપ ।
નાન્યથા ભૂતપૂર્વં ચ સત્યવાગિતિ માં વિદુઃ ॥

લોકસાક્ષિકમેતન્મે માહાત્મ્યં દિક્ષુ વિશ્રુતમ્ ।
આશ્વાસનાર્થં ભવતઃ પ્રોક્તં ન શ્લાઘયા નૃપ ॥

ન હ્યહં શ્લાઘનો રાજન્ભૂતપૂર્વઃ કદાચન ।
અસદાચરિતં હ્યેતદ્યદાત્માનં પ્રશંસતિ ॥

પાણ્ડવાંશ્ચૈવ મત્સ્યાંશ્ચ પાઞ્ચાલાન્કેકયૈઃ સહ ।
સાત્યકિં વાસુદેવં ચ શ્રોતાસિ વિજિતાન્મયા ॥

સરિતઃ સાગરં પ્રાપ્ય યથા નશ્યન્તિ સર્વશઃ ।
તથૈવ તે વિનઙ્ક્ષ્યન્તિ મામાસાદ્ય સહાન્વયાઃ ॥

પરા બુદ્ધિઃ પરં તેજો વીર્યં ચ પરમં મમ ।
પરા વિદ્યા પરો યોગો મમ તેભ્યો વિશિષ્યતે ॥

પિતામહશ્ચ દ્રોણશ્ચ કૃપઃ શલ્યઃ શલસ્તથા ।
અસ્ત્રેષુ યત્પ્રજાનન્તિ સર્વં તન્મયિ વિદ્યતે ॥

ઇત્યુક્તે સઞ્જયં ભૂયઃ પર્યપૃચ્છત ભારત ।
જ્ઞાત્વા યુયુત્સોઃ કાર્યાણિ પ્રાપ્તકાલમરિન્દમઃ ॥