મહાભારત · અધ્યાય 5.196

તથૈવ રાજા કૌન્તેયો ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખાન્વીરાંશ્ચોદયામાસ ભારત ॥

ચેદિકાશિકરૂશાનાં નેતારં દૃઢવિક્રમમ્ ।
સેનાપતિમમિત્રઘ્નં ધૃષ્ટકેતુમથાદિશત્ ॥

વિરાટં દ્રુપદં ચૈવ યુયુધાનં શિખણ્ડિનમ્ ।
પાઞ્ચાલ્યૌ ચ મહેષ્વાસૌ યુધામન્યૂત્તમૌજસૌ ॥

તે શૂરાશ્ચિત્રવર્માણસ્તપ્તકુણ્ડલધારિણઃ ।
આજ્યાવસિક્તા જ્વલિતા ધિષ્ણ્યેષ્વિવ હુતાશનાઃ ॥

અશોભન્ત મહેષ્વાસા ગ્રહાઃ પ્રજ્વલિતા ઇવ ।
અથ સૈન્યં યથાયોગં પૂજયિત્વા નરર્ષભઃ ॥

દિદેશ તાન્યનીકાનિ પ્રયાણાય મહીપતિઃ ।
તેષાં યુધિષ્ઠિરો રાજા સસૈન્યાનાં મહાત્મનામ્ ॥

વ્યાદિદેશ સબાહ્યાનાં ભક્ષ્યભોજ્યમનુત્તમમ્ ।
સ ગજાશ્વમનુષ્યાણાં યે ચ શિલ્પોપજીવિનઃ ॥

અભિમન્યું બૃહન્તં ચ દ્રૌપદેયાંશ્ચ સર્વશઃ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખાનેતાન્પ્રાહિણોત્પાણ્ડુનન્દનઃ ॥

ભીમં ચ યુયુધાનં ચ પાણ્ડવં ચ ધનઞ્જયમ્ ।
દ્વિતીયં પ્રેષયામાસ બલસ્કન્ધં યુધિષ્ટિરઃ ॥

ભાણ્ડં સમારોપયતાં ચરતાં સમ્પ્રધાવતામ્ ।
હૃષ્ટાનાં તત્ર યોધાનાં શબ્દો દિવમિવાસ્પશત્ ॥

સ્વયમેવ તતઃ પશ્ચાદ્વિરાટદ્રપદાન્વિતઃ ।
અથાપરૈર્મહીપાલૈઃ સહ પ્રાયાન્મહીપતિઃ ॥

ભીમધન્વાયતી સેના ધૃષ્ટદ્યુમ્નેન પાલિતા ।
ગઙ્ગેવ પૂર્ણા સ્તિમિતા સ્યન્દમાના વ્યદૃશ્યત ॥

તતઃ પુનરનીકાનિ ન્યયોજયત બુદ્ધિમાન્ ।
મોહયન્ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રાણાં બુદ્ધિનિશ્ચયમ્ ॥

દ્રૌપદેયાન્મહેષ્વાસાનભિમન્યું ચ પાણ્ડવઃ ।
નકુલં સહદેવં ચ સર્વાંશ્ચૈવ પ્રભદ્રકાન્ ॥

દશ ચાશ્વસહસ્રાણિ દ્વિસહસ્ત્રાણિ દન્તિનામ્ ।
અયુતં ચ પદાતીનાં રથાઃ પઞ્ચશતં તથા ॥

ભીમસેનસ્ય દુર્ધર્ષં પ્રથમં પ્રાદિશદ્બલમ્ ।
મધ્યમે ચ વિરાટં ચ જયત્સેનં ચ પાણ્ડવઃ ॥

મહારથૌ ચ પાઞ્ચાલ્યૌ યુધામન્યૂત્તમૌજસૌ ।
વીર્યવન્તૌ મહાત્માનૌ યુધામન્યૂત્તમૌજસૌ ॥

અન્વયાતાં તદા મધ્યે વાસુદેવધનઞ્જયૌ . તૌ દૃષ્ટ્વા પૃથિવીપાલા નષ્ટમિત્યેવ મેનિરે ।
અન્તરિક્ષગતાઃ સર્વે દેવાઃ સેન્દ્રપુરોગમાઃ ॥

બભૂવુરતિસંરબ્ધાઃ કૃતપ્રહરણા નરાઃ । તેષાં વિંશતિસાહસ્રા હયાઃ શૂરૈરધિષ્ઠિતાઃ ।
પઞ્ચ નાગસહસ્રાણિ રથવંશાશ્ચ સર્વશઃ ॥

પદાતયશ્ચ યે શૂરાઃ કાર્મુકાસિગદાધરાઃ ।
સહસ્રશોઽન્વયુઃ પશ્ચાદગ્રતશ્ચ સહસ્રશઃ ॥

યુધિષ્ઠિરો યત્ર સૈન્યે સ્વયમેવ બલાર્ણવે ।
તત્ર તે પૃથિવીપાલા ભૂયિષ્ઠં પર્યવસ્થિતાઃ ॥

તત્ર નાગસહસ્રાણિ હયાનામયુતાનિ ચ ।
તથા રથસહસ્રાણિ પદાતીનાં ચ ભારત ॥

ચેકિતાનઃ સ્વસૈન્યેન મહતા પાર્થિવર્ષભ ।
ધૃષ્ટકેતુશ્ચ ચેદીનાં પ્રણેતા પાર્થિવો યયૌ ॥

સાત્યકિશ્ચ મહેષ્વાસો વૃષ્ણીનાં પ્રવરો રથઃ ।
વૃતઃ શતસહસ્રેણ રથાનાં પ્રમુદન્બલી ॥

ક્ષત્રદેવબ્રહ્મદેવૌ રથસ્થૌ પુરુષર્ષભૌ ।
જઘનં પાલયન્તૌ ચ પૃષ્ઠતોઽનુપ્રજગ્મતુઃ ॥

શકટાપણવેશાશ્ચ યાનં યુગ્યં ચ સર્વશઃ . તત્ર નાગસહસ્રાણિ હયાનામયુતાનિ ચ ।
ફલ્ગુ સર્વં કલત્રં ચ યત્કિઞ્ચિત્કૃશદુર્બલમ્ ॥

કોશસઞ્ચયવાહાંશ્ચ કોષ્ઠાગારં તથૈવ ચ ।
ગજાનીકેન સન્ગૃહ્ય શનૈઃ પ્રાયાદ્યુધિષ્ઠિરઃ ॥

તમન્વયાત્સત્યધૃતિઃ સૌચિત્તિર્યુદ્ધદુર્મદઃ ।
શ્રેણિમાન્વસુદાનશ્ચ પુત્રઃ કાશ્યસ્ય વા વિભુઃ ॥

રથા વિંશતિસાહસ્રા યે તેષામનુયાયિનઃ ।
હયાનાં દશ કોટ્યશ્ચ મહતાં કિન્કિણીકિનામ્ ॥

ગજા વિંશતિસાહસ્રા ઈષાદન્તાઃ પ્રહારિણઃ ।
કુલીના ભિન્નકરટા મેઘા ઇવ વિસર્પિણઃ ॥

ષષ્ટિર્નાગસહસ્રાણિ દશાન્યાનિ ચ ભારત ।
યુધિષ્ઠિરસ્ય યાન્યાસન્યુધિ સેના મહાત્મનઃ ॥

ક્ષરન્ત ઇવ જીમૂતાઃ પ્રભિન્નકરટામુખાઃ ।
રાજાનમન્વયુઃ પશ્ચાચ્ચલન્ત ઇવ પર્વતાઃ ॥

એવં તસ્ય બલં ભીમં કુન્તીપુત્રસ્ય ધીમતઃ ।
યદાશ્રિત્યાથ યુયુધે ધાર્તરાષ્ટ્રં સુયોધનમ્ ॥

તતોઽન્યે શતશઃ પશ્ચાત્સહસ્રાયુતશો નરાઃ ।
નર્દન્તઃ પ્રયયુસ્તેષાણનીકાનિ સહસ્રશઃ ॥

તત્ર ભેરીસહસ્રાણિ શઙ્ખાનામયુતાનિ ચ ।
ન્યવાદયન્ત સંહૃષ્ટાઃ સહસ્રાયુતશો નરાઃ ॥