મહાભારત · અધ્યાય 5.173

કિમર્થં ભરતશ્રેષ્ઠ નૈવ હન્યાઃ શિખણ્ડિનમ્ ।
ઉદ્યતેષુમથો દૃષ્ટ્વા સમરેષ્વાતતાયિનમ્ ॥

પૂર્વમુક્ત્વા મહાબાહો પાઞ્ચાલાન્સહ સોમકૈઃ ।
હનિષ્યામીતિ ગાઙ્ગેય તન્મે બ્રૂહિ પિતામહ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

શ્રૃણુ દુર્યોધન કથાં સહૈભિર્વસુધાધિપૈઃ ।
યદર્થં યુધિ સમ્પ્રેક્ષ્ય નાહં હન્યાં શિખણ્ડિનમ્ ॥

મહારાજો મમ પિતા શાન્તનુર્લોકવિશ્રુતઃ ।
દિષ્ટાન્તમાપ ધર્માત્મા સમયે ભરતર્ષભ ॥

તતોઽહં ભરતશ્રેષ્ઠ પ્રતિજ્ઞાં પરિપાલયન્ ।
ચિત્રાઙ્ગદં ભ્રાતરં વૈ મહારાજ્યેઽભ્યપેચયમ્ ॥

તસ્મિંશ્ચ નિધનં પ્રાપ્તે સત્યવત્યા મતે સ્થિતઃ ।
વિચિત્રવીર્યં રાજાનમભ્યષિઞ્ચં યથાવિધિ ॥

મયાઽભિષિક્તો રાજેન્દ્ર યવીયાનપિ ધર્મતઃ ।
વિચિત્રવીર્યો ધર્માત્મા મામેવ સમુદૈક્ષત ॥

તસ્ય દારક્રિયાં તાત ચિકીર્ષુરહમપ્યુત ।
અનુરૂપાદિવ કુલાદિત્યેવ ચ મનો દધે ॥

તથાઽશ્રૌષં મહાબાહો તિસ્રઃ કન્યાઃ સ્વયંવરે . રૂપેણાપ્રતિમાઃ સર્વાઃ કાશિરાજસુતાસ્તદા ।
અમ્બાં ચૈવામ્બિકાં ચૈવ તથૈવામ્બાલિકામપિ ॥

રાજાનશ્ચ સમાહૂતાઃ પૃથિવ્યાં ભરતર્ષભ ।
અમ્બા જ્યેષ્ઠાભવત્તાસામમ્બિકા ત્વથ મધ્યમા ॥

અમ્બાલિકા ચ રાજેન્દ્ર રાજકન્યા યવીયસી ।
સોઽહમેકરથેનૈવ ગતઃ કાશિપતેઃ પુરીમ્ ॥

અપશ્યં તા મહાબાહો તિસ્રઃ કન્યાઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ ।
રાજ્ઞશ્ચૈવ સમાહૂતાન્પાર્થિવાન્પૃથિવીપતે ॥

તતોઽહં તાન્નૃપાન્સર્વાનાહૂય સમરે સ્થિતાન્ ।
રથમારોપયાઞ્ચક્રે કન્યાસ્તા ભરતર્ષભ ॥

વીર્યશુલ્કાશ્ચ તા જ્ઞાત્વા સમારોપ્ય રથં તદા । અવોચં પાર્થિવાન્સર્વાનહં તત્ર સમાગતાન્ ।
ભીષ્મઃ શાન્તનવઃ કન્યા હરતીતિ પુનઃપુનઃ ॥

તે યતધ્વં પરં શક્ત્યા સર્વે મોક્ષાય પાર્થિવાઃ ।
પ્રસહ્ય હિ હરામ્યેષ મિષતાં વો નરર્ષભાઃ ॥

તતસ્તે પૃથિવીપાલાઃ સમુત્પતુરુદાયુધાઃ ।
યોગો યોગ ઇતિ ક્રુદ્ધાઃ સારથીનભ્યચોદયન્ ॥

તે રથૈર્ગસઙ્કાશૈર્ગજૈશ્ચ ગજયોધિનઃ ।
પુષ્ટૈશ્વાશ્વૈર્મહીપાલાઃ સમુત્પેતુરુદાયુધાઃ ॥

તતસ્તે માં મહીપાલાઃ સર્વ એવ વિશાં પતે ।
રથવ્રાતેન મહતા સર્વતઃ પર્યવારયન્ ॥

તાનહં શરવર્ષેણ સમન્તાત્પર્યવારયમ્ ।
સર્વાન્નૃપાંશ્ચાપ્યજયં દેવરાડિવ દાનવાન્ ॥

અપાતયં શરૈર્દીપ્તૈઃ પ્રહસન્ભરતર્ષભ ।
તેષામાપતતાં ચિત્રાન્ધ્વજાન્હેમપરિષ્કૃતાન્ ॥

એકૈકેન હિ બાણેન ભૂમૌ પાતિતવાનહમ્ ।
હયાંસ્તેષાં ગજાંશ્ચૈવ સારથીંશ્ચાપ્યહં રણે ॥

તે નિવૃત્તાશ્ચ ભગ્નાશ્ચ દૃષ્ટ્વા તલ્લાઘવં મમ । 5-173-22બ્પ્રણિપેતુશ્ચ સર્વે વૈ પ્રશશંસુશ્ચ પાર્થિવાઃ ॥

તત આદાય તાઃ કન્યા નૃપતીંશ્ચ વિસૃજ્ય તાન્ । અથાઽહં હાસ્તિનપુરમાયાં જિત્વા મહીક્ષિતઃ ॥

તતોઽહં તાશ્ચ કન્યા વૈ ભ્રાતુરર્થાય ભારત ।
તચ્ચ કર્મ મહાબાહો સત્યવત્યૈ ન્યવેદયમ્ ॥