મહાભારત · અધ્યાય 5.116

હર્યશ્વસ્ત્વબ્રવીદ્રાજા વિચિન્ત્ય બહુધા તતઃ ।
દીર્ઘમુષ્ણં ચ નિશ્વસ્ય પ્રજાહેતોર્નૃપોત્તમઃ ॥

ઉન્નતેષૂન્નતા ષટ્સુ સૂક્ષ્મા સૂક્ષ્મેષુ પઞ્ચસુ ।
ગમ્ભીરા ત્રિષુ ચાઙ્ગેષુ ઇયં રક્તા ચ પઞ્ચસુ ॥

શ્રોણ્યૌ લલાટમૂરૂ ચ ઘ્રાણં ચેતિ ષડુન્નતમ્ । સૂક્ષ્માણ્યઙ્ગુલિપર્વાણિ કેશરોમનસ્વત્વચઃ ।

સ્વરઃ સત્વં ચ નાભિશ્ચ ત્રિગમ્ભીરં પ્રચક્ષતે ।
પાણિપાદતલે રક્તે નેત્રાન્તૌ ચ નખાનિ ચ ॥

પઞ્ચદીર્ઘં ચતુર્હ્રસ્વં પઞ્ચસૂક્ષ્મં ષડુન્નતમ્ ।
સપ્તરક્તં ત્રિવિસ્તીર્ણં ત્રિગમ્ભીરં પ્રશકસ્યતે ॥

પઞ્ચૈવ દીર્ઘા હનુલોચનાનિ બાહૂરુનાસાશ્ચ સુખપ્રદાનિ ।
હ્રસ્વાનિ ચત્વારિ ચ લિઙ્ગપૃષ્ઠે ગ્રીવા ચ જઙ્ઘે ચ હિતપ્રદાનિ ॥

સૂક્ષ્માણિ ચત્વારિ ચ લિઙ્ગપૃષ્ઠે ગ્રીવા ચ જઙ્ઘે ચ હિતપ્રદાનિ ॥
સૂક્ષ્માણિ પઞ્ચ દશનાઙ્ગુલિપર્વકેશા સ્ત્વક્વૈવ વૈ કરરુહાશ્ચ ન દુઃખિતાનામ્ ।
વક્ષોઽથ કક્ષો નખનાસિકાસ્યુ- રંસત્રિકં ચેતિ ષડુન્નતાનિ ॥

નેત્રાન્તપાદકરતાલ્વધરોષ્ઠજિહ્વા રક્તા નખાશ્ચ ખલુ સર્વસુખાવહાનિ ॥

બહુદેવાસુરાલોકા બહુગન્ધર્વદર્શના ।
બહુલક્ષણસમ્પન્ના બહુકલ્યાણધારિણી ॥

સમર્થેયં જનયિતું ચક્રવર્તિનમાત્મજમ્ ।
બ્રૂહિ શુલ્કં દ્વિજશ્રેષ્ઠ સમીક્ષ્ય વિભવં મમ ॥
ગાલવ ઉવાચ ।

એકતઃશ્યામકર્ણાનાં શતાન્યષ્ટૌ પ્રયચ્છ મે ।
હયાનાં ચન્દ્રશુભ્રાણાં દેશજાનાં વપુષ્મતામ્ ॥

તતસ્તવ ભવિત્રીયં પુત્રાણાં જનની શુભા ।
અરણીવ હુતાશાનાં યોનિરાયતલોચના ॥
નારદ ઉવાચ ।

એતચ્છ્રુત્વા વચો રાજા હર્યશ્વઃ કામમોહિતઃ ।
ઉવાચ ગાલવં દીનો રાજર્ષિરૃષિસત્તમમ્ ॥

દ્વે મે શતે સન્નિહિતે હયાનાં યદ્વિધાસ્તવ ।
એષ્ટવ્યાઃ શતશસ્ત્વન્યે ચરન્તિ મમ વાજિનઃ ॥

સોઽહમેકમપત્યં વૈ જનયિષ્યામિ ગાલવ ।
અસ્યામેતં ભવાન્કામં સમ્પાદયતુ મે વરમ્ ॥

એતચ્છ્રુત્વા તુ સા કન્યા ગાલવં વાક્યમબ્રવીત્ ।
મમ દત્તો વરઃ કશ્ચિત્કેનચિદ્બ્રહ્મવાદિના ॥

પ્રસૂત્યન્તે પ્રસૂત્યન્તે કન્યૈવ ત્વં ભવિષ્યસિ ।
સ ત્વં દદસ્વ માં રાજ્ઞે પ્રતિગૃહ્ય હયોત્તમાન્ ॥

નૃપેભ્યો હિ ચતુર્ભ્યસ્તે પૂર્ણાન્યષ્ટૌ શતાનિ વૈ ।
ભવિષ્યન્તિ તથા પુત્રા મમ ચત્વાર એવ ચ ॥

ક્રિયતામુપસંહારો ગુર્વર્થં દ્વિજસત્તમ ।
એષા તાવન્મમ પ્રજ્ઞા યથા વા મન્યસે દ્વિજ ॥

એવમુક્તસ્તુ સ મુનિઃ કન્યયા ગાલવસ્તદા ।
હર્યશ્વં પૃથિવીપાલમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥

ઇયં કન્યા નરશ્રેષ્ઠ હર્યશ્વ પ્રતિગૃહ્યતામ્ ।
ચતુર્ભાગેન શુલ્કસ્ય જનયસ્વૈકમાત્મજમ્ ॥
નારદ ઉવાચ ।

પ્રતિગૃહ્ય સ તાં કન્યાં ગાલવં પ્રતિનન્દ્ય ચ ।
સમયે દેશકાલે ચ લબ્ધવાન્સુતમીપ્સિતમ્ ॥

તતો વસુમના નામ વસુભ્યો વસુમત્તરઃ ।
વસુપ્રખ્યો નરપતિઃ સ બભૂવ વસુપ્રદઃ ॥

અથ કાલે પુનર્ધીમાન્ગાલવઃ પ્રત્યુપસ્થિતઃ ।
ઉપસઙ્ગમ્ય ચોવાચ હર્યશ્વં પ્રીતમાનસમ્ ॥

જાતો નૃપ સુતસ્તેઽયં બાલો ભાસ્કરસન્નિભઃ ।
કાલો ગન્તું નરશ્રેષ્ઠ શુલ્કાર્થમપરં નૃપમ્ ॥
નારદ ઉવાચ ।

હર્યશ્વઃ સત્યવચને સ્થિતઃ સ્થિત્વા ચ પૌરુષે ।
દુર્લભત્વાદ્ધયાનાં ચ પ્રદદૌ માધવીં પુનઃ ॥

માધવી ચ પુનર્દીપ્તાં પરિત્યજ્યનૃપશ્રિયમ્ ।
કુમારી કામતો ભૂત્વા ગાલવં પૃષ્ઠતોઽન્વગાત્ ॥

ત્વય્યેવ તાવત્તિષ્ઠન્તુ હયા ઇત્યુક્તવાન્દ્વિજઃ ।
પ્રયયૌ કન્યયા સાર્ધં દિવોદાસં પ્રજેશ્વરમ્ ॥