મહાભારત · અધ્યાય 5.110

ઇયં દિગ્દિયિતા રાજ્ઞો વરુણસ્ય તુ ગોપતેઃ ।
સદા સલિલરાજસ્ય પ્રતિષ્ઠા ચાદિરેવ ચ ॥

અત્ર પશ્ચાદહઃ સૂર્યો વિસર્જયતિ ગાઃ સ્વયમ્ ।
પશ્ચિમેત્યભિવિખ્યાતા દિગિયં દ્વિજસત્તમ ॥

યાદસામત્ર રાજ્યેન સલિલસ્ય ચ ગુપ્તયે ।
કશ્યપો ભગવાન્દેવો વરુણં સ્માભ્યષેચયત્ ॥

અત્ર પીત્વા સમસ્તાન્વૈ વરુણસ્ય રસાંસ્તુ ષટ્ ।
જાયતે તરુણઃ સોમઃ શુક્લસ્યાદૌ તમિસ્રહા ॥

અત્ર પઞ્ચાત્કૃતા દૈત્યા વાયુના સંયતાસ્તદા ।
નિશ્ચસન્તો મહાવાતૈરર્દિતાઃ સુષુપુર્દ્વિજ ॥

અત્ર સૂર્યં પ્રણયિનં પ્રતિગૃહ્ણાતિ પર્વતઃ ।
અસ્તો નામ યતઃ સન્ધ્યા પશ્ચિમા પ્રતિસર્યતિ ॥

અતો રાત્રિશ્ચ નિદ્રા ચ નિર્ગતા દિવસક્ષયે ।
જાયતે જીવલોકસ્ય હર્તુમર્ધમિવાયુષઃ ॥

અત્ર દેવીં દિતિં સુપ્તામાત્મપ્રસવધારિણીમ્ ।
વિગર્ભામકરોચ્છક્રો યત્ર જાતો મરુદ્ગણઃ ॥

અત્ર મૂલં હિમવતો મન્દરં યાતિ શાશ્વતમ્ ।
અપિ વર્ષસહસ્રેણ ન ચાસ્યાન્તોઽધિગમ્યતે ॥

અત્ર કાઞ્ચનશૈલસ્ય કાઞ્ચનામ્બુરુહસ્ય ચ ।
ઉદધેસ્તીરમાસાદ્ય સુરભિઃ ક્ષરતે પયઃ ॥

અત્ર મધ્યે સમુદ્રસ્ય કબન્ધઃ પ્રતિદૃશ્યતે ।
સ્વર્ભાનોઃ સૂર્યકલ્પસ્ય સોમસૂર્યૌ જિઘાંસતઃ ॥

સુવર્ણશિરસોઽપ્યત્ર હરિરોમ્ણઃ પ્રગાયતઃ ।
અદૃશ્યસ્યાપ્રમેયસ્ય શ્રૂયતે વિપુલો ધ્વનિઃ ॥

અત્ર ધ્વજવતી નામ કુમારી હરિમેધસઃ ।
આકાશે તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ તસ્થૌ સૂર્યસ્ય શાસનાત્ ॥

અત્ર વાયુસ્તથા વહ્નિરાપઃ ખં ચાપિ ગાલવ ।
આહ્નિકં ચૈવ નૈશં ચ દુઃખં સ્પર્શં વિમુઞ્ચતિ ॥

અતઃપ્રભૃતિ સૂર્યસ્ય તિર્યગાવર્તતે ગતિઃ ।
અત્ર જ્યોતીંષિ સર્વાણિ વિશન્ત્યાદિત્યમણ્ડલમ્ ॥

અષ્ટાવિંશતિરાત્રં ચ ક્રમ્ય સહ ભાનુના ।
નિષ્પતન્તિ પુનઃ સૂર્યાત્સોમસંયોગયોગતઃ ॥

અત્ર નિત્યં સ્રવન્તીનાં પ્રભવઃ સાગરોદયઃ ।
અત્ર લોકત્રયસ્યાપસ્તિષ્ઠન્તિ વરુણાલયે ॥

અત્ર પન્નગરાજસ્યાપ્યનન્તસ્ય નિવેશનમ્ ।
અનાદિનિધનસ્યાત્ર વિષ્ણોઃ સ્થાનમનુત્તમમ્ ॥

અત્રાનલસખસ્યાપિ પવનસ્ય નિવેશનમ્ ।
મહર્ષેઃ કશ્યપસ્યાત્ર મારીચસ્ય નિવેશનમ્ ॥

એષ તે પશ્ચિમો માર્ગો દિગ્દ્વારેણ પ્રકીર્તિતઃ ।
બ્રૂહિ ગાલવ ગચ્છાવો બુદ્ધિઃ કા દ્વિજસત્તમ ॥