મહાભારત · અધ્યાય 5.106

અનર્થે જાતિનિર્બન્ધં પરાર્થે લોભમોહિતમ્ ।
અનાર્યકેષ્વભિરતં મરણે કૃતનિશ્ચયમ્ ॥

જ્ઞાતીનાં દુઃખકર્તારં બન્ધૂનાં શોકવર્ધનમ્ ।
સુહૃદાં ક્લેશદાતારં દ્વિષતાં હર્ષવર્ધનમ્ ॥

કથં નૈનં વિમાર્ગસ્થં વારયન્તીહ બાન્ધવાઃ ।
સૌહૃદાદ્વા સુહૃત્સ્નિગ્ધો ભગવાન્વા પિતામહઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ઉક્તં ભગવતા વાક્યમુક્તં ભીષ્મેણ યત્ક્ષમમ્ ।
ઉક્તં બહુવિધં ચૈવ નારદેનાપિ તચ્છૃણુ ॥
નારદ ઉવાચ ।

દુર્લભો વૈ સુહૃચ્છ્રોતા દુર્લભશ્ચ હિતઃ સુહૃત્ ।
તિષ્ઠતે હિ સુહ્યદ્યત્ર ન બન્ધુસ્તત્ર તિષ્ઠતે ॥

શ્રોતવ્યમપિ પશ્યાપિ સુહૃદાં કુરુનન્દન ।
ન કર્તવ્યશ્ચ નિર્બન્ધો નિર્બન્ધો હિ સુદારુણઃ ॥

અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
યથા નિર્બન્ધતઃ પ્રાપ્તો ગાલવેન પરાજયઃ ॥

વિશ્વામિત્રં તપસ્યન્તં ધર્મો જિજ્ઞાસયા પુરા ।
અભ્યગચ્છત્સ્વયં ભૂત્વા વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ॥

સપ્તર્ષીણામન્યતમં વેષમાસ્થાય ભારત ।
બભુક્ષુઃ ક્ષુધિતો રાજન્નાશ્રમં કૌશિકસ્ય તુ ॥

વિશ્વામિત્રોઽથ સમ્ભ્રાન્તઃ શ્રપયામાસ વૈ ચરુમ્ ।
પરમાન્નસ્ય યત્નેન ન ચ તં પ્રત્યપાલયત્ ॥

અન્નં તેન યદા ભુક્તમન્યૈર્દત્તં તપસ્વિભિઃ ।
અથ ગૃહ્ણાન્નમત્યુષ્ણં વિશ્વામિત્રોઽપ્યુપાગમત્ ॥

ભુક્તં મે તિષ્ઠ તાવત્ત્વમિત્યુક્ત્વા ભગવાન્યયૌ ।
વિશ્વામિત્રસ્તતો રાજન્સ્થિત એવ મહાદ્યુતિઃ ॥

ભક્તં પ્રગૃહ્ય મૂર્ધ્ના વૈ બાહુભ્યાં સંશિતવ્રતઃ ।
સ્થિતઃ સ્થાણુરિવાભ્યાશે નિશ્ચેષ્ટો મારુતાશનઃ ॥

તસ્ય શુશ્રૂષણે યત્નમકરોદ્ગાલવો મુનિઃ ।
ગૌરવાદ્બહુમાનાચ્ચ હાર્દેન પ્રિયકામ્યયા ॥

અથ વર્ષશતે પૂર્ણે ધર્મઃ પુનરુપાગમત્ ।
વાસિષ્ઠં વેષમાસ્થાય કૌશિકં ભોજનેપ્સયા ॥

સ દૃષ્ટ્વા શિરસા ભક્તં ધ્રિયમાણં મહર્ષિણા ।
તિષ્ઠતા વાયુભક્ષેણ વિશ્વામિત્રેણ ધીમતા ॥

પ્રતિગૃહ્ય તતો ધર્મસ્તથૈવોષ્ણં તથા નવમ્ ।
ભુક્ત્વા પ્રીતોસ્મિ વિપ્રર્ષે તમુક્ત્વા સ મુનિર્ગતઃ ॥

ક્ષત્રભાવાદપગતો બ્રાહ્મણત્વમુપાગતઃ ।
ધર્મસ્ય વચનાત્પ્રીતો વિશ્વામિત્રસ્તથાઽભવત્ ॥

વિશ્વામિત્રસ્તુ શિષ્યસ્ય ગાલવસ્ય તપસ્વિનઃ ।
શુશ્રૂષયા ચ ભક્ત્યા ચ પ્રીતિમાનિત્યુવાચ હ ॥

અનુજ્ઞાતો મયા વત્સ યથેષ્ટં ગચ્છ ગવાલવ ।
ઇત્યુક્તઃ પ્રત્યુવાચેદં ગાલવો મુનિસત્તમમ્ ॥

પ્રીતો મધુરયા વાચા વિશ્વામિત્રં મહાદ્યુતિમ્ ।
દક્ષિણાઃ કાઃ પ્રયચ્છામિ ભવતે ગુરુકર્મણિ ॥

દક્ષિણાભિરુપેતં હિ કર્મ સિદ્ધ્યતિ માનદ ।
દક્ષિણાનાં હિ દાતા વૈ અપવર્ગેણ યુજ્યતે ॥

સ્વર્ગે ક્રતુફલં તદ્ધિ દક્ષિણા શાન્તિરુચ્યતે ।
કિમાહરામિ ગુર્વર્થં બ્રવીતુ ભગવાનિતિ ॥

સ જાનાનસ્તુ ભગવાન્ખિન્નં શુશ્રૂષણેન વૈ ।
વિશ્વામિત્રસ્તમસકૃદ્ગચ્છ ગચ્છેત્યચોદયત્ ॥

અસકૃદ્ગચ્છગચ્છેતિ વિશ્વામિત્રેણ ભાષિતઃ ।
કિં દદાનીતિ બહુશો ગાલવઃ પ્રત્યભાષત ॥

નિર્બન્ધતસ્તુ બહુશો ગાલવસ્ય તપસ્વિનઃ ।
કિઞ્ચિદાગતસંરમ્ભો વિશ્વામિત્રોઽબ્રવીદિદમ્ ॥

એકતઃશ્યામકર્ણાનાં હયાનાં ચન્દ્રવર્ચસામ્ ।
અષ્ટૌ શતાનિ મે દેહિ ગચ્છ ગાલવ મા ચિરમ્ ॥