મહાભારત · અધ્યાય 3.22

તતોઽહં ભરતશ્રેષ્ઠ પ્રગૃહ્યરુચિરં ધનુઃ ।
શરૈરપાતયં સૌભાચ્છિરાંસિ વિબુધદ્વિષામ્ ॥

શરાંશ્ચાશીવિષાકારાનૂર્ધ્વગાંસ્તિગ્મતેજસઃ ।
પ્રૈષયં સાલ્વરાજાય શાર્ઙ્ગમુક્તાન્સુવાસસઃ ॥

તતો નાદૃશ્યત તદા સૌભં કુરુકુલોદ્વહ ।
અન્તર્હિતં માયયાઽભૂત્તતોઽહં વિસ્મિતોઽભવમ્ ॥

અથ દાનવસઙ્ઘાસ્તે વિકૃતાનનમૂર્ધજાઃ ।
ઉદક્રોશન્મહારાજ ધિષ્ઠિતે મયિ ભારત ॥

તતોઽસ્ત્રં શબ્દસાહં વૈ ત્વરમાણો મહારણે ।
અયોજયં તદ્વધાય તતઃ શબ્દ ઉપારમત્ ॥

હતાસ્તે દાનવાઃ સર્વે યૈઃ સ શબ્દ ઉદીરિતઃ ।
શરૈરાદિત્યસન્કશૈર્જ્વલિતૈઃ શબ્દસાધનૈઃ ॥

તસ્મિન્નુપરતે શબ્દે પુનરેવાન્યતોઽભવત્ ।
શબ્દોઽપરો મહારાજ તત્રાપિ પ્રાહરં શરૈઃ ॥

એવં દશ દિશઃ સર્વાસ્તિર્યગૂર્ધ્વં ચ ભારત ।
નાદયામાસુરસુરાસ્તે ચાપિ નિહતા મયા ॥

તતઃ પ્રાગ્જ્યોતિષં ગત્વા પુનરેવ વ્યદૃશ્યત ।
સૌભં કામગમં વીર મોહયન્મમ ચક્ષુષી ॥

તતો લોકાન્તકરણો દાનવો દારુણાકૃતિઃ ।
શિલાવર્ષેણ મહતા સહસા માં સમાવૃણોત્ ॥

સોહં પર્વતવર્ષેણ વધ્યમાનઃ સમન્તતઃ ।
વલ્મીક ઇવ રાજેન્દ્ર પર્વતોપચિતોઽભવમ્ ॥

તતોઽહં પર્વતચિતઃ સહયઃ સહસારથિઃ ।
અપ્રખ્યાતિમિયાં રાજન્સધ્વજઃ પર્વતૈશ્ચિતઃ ॥

તતો વૃષ્ણિપ્રવીરા યે મમાસન્સૈનિકાસ્તદા ।
તે ભયર્તા દિશઃ સર્વે સહસા વિપ્રદુદ્રુવુઃ ॥

તતો હાહાકૃતમભૂત્સર્વં કિલ વિશામ્પતે ।
દ્યૌશ્ચ ભૂમિશ્ચ ખં ચૈવાદૃશ્યમાને તથા મયિ ॥

તતો વિષણ્ણમનસો મમ રાજન્સુહૃજ્જનાઃ ।
રુરુદુશ્ચુક્રુશુશ્ચૈવ દુઃખશોકસમન્વિતાઃ ॥

દ્વિષતાં ચ પ્રહર્ષોઽભૂદાર્તિશ્ચ સુહૃદામપિ ।
એવં વિજિતવાન્વીર પશ્ચાદશ્રૌષમચ્યુત ॥

તતોઽહમિન્દ્રદયિતં સર્વપાષાણભેદનમ્ ।
વજ્રમુદ્યમ્ય તાન્સર્વાન્પર્વતાન્સમશાતયમ્ ॥

તતઃ પર્વતભારાર્તા મન્દપ્રાણવિચેષ્ટિતાઃ ।
હયા મમ મહારાજ વેપમાના ઇવાભવન્ ॥

મેઘજાલ ઇવાકાશે વિદાર્યાભ્યુદિતં રવિમ્ ।
દૃષ્ટ્વા માં બાન્ધવાઃ સર્વે હર્ષમાહારયન્પુનઃ ॥

તતઃ પર્વતભારાર્તાન્મન્દપ્રાણવિચેષ્ટિતાન્ ।
હયાન્સન્દૃશ્ય માં સૂતઃ પ્રાહ તાત્કાલિકં વચઃ ॥

સાધુ સમ્પશ્ય વાર્ષ્ણેય સાલ્વં સૌભપતિં સ્થિતમ્ ।
અલં કૃષ્ણાવમન્યૈનં સાધુ યત્નં સમાચર ॥

માર્દવં સખિતાં ચૈવ સાલ્વાદદ્ય વ્યપાહર ।
જહિ સાલ્વં મહાબાહો મૈનં જીવય કેશવ ॥

સર્વૈઃ પરાક્રમૈર્વીર વધ્યઃ શત્રુરમિત્રહન્ । ન શત્રુરવમન્તવ્યો દુર્બલોઽપિ બલીયસા ।
યોપિસ્યાત્પીઠગઃ કશ્ચિત્કિં પુનઃ સમરે સ્થિતઃ ॥

સ ત્વં પુરુષશાર્દૂલ સર્વયત્નૈરિમં પ્રભો ।
જહિ વૃષ્ણિકુલશ્રેષ્ઠ મા ત્વાં કાલોઽત્યગાત્પુનઃ ॥

જિતવાઞ્જામદગ્ન્યં યઃ કોટિવર્ષગણાન્બહૂન્ ।
સ એષ નાન્યૈર્વધ્યો હિ ત્વામૃતે નાસ્તિ કશ્ચન ॥

નૈષ માર્દવસાધ્યો વૈ મતો નાપિ સખા તવ ।
યેન ત્વં યોધિતો વીર દ્વારકા ચાવમર્દિતા ॥

એવમાદિ તુ કૌન્તેય શ્રુત્વાઽહં સારથેર્વચઃ ।
તત્વમેતદિતિ જ્ઞાત્વા યુદ્ધે મતિમધારયમ્ ॥

વધાય સાલ્વરાજસ્ય સૌભસ્ય ચ નિપાતને ।
દારુકં ચાબ્રુવં વીર મુહૂર્તં સ્થીયતામિતિ ॥

તતોઽપ્રતિહતં દિવ્યમભોદ્યમતિવીર્યવત્ । આગ્નેયમસ્ત્રં દયિતં સર્વસાહં મહાપ્રભમ્ ।
યોજયં તત્રધનુષા દાનવાન્તકરં રણે ॥

યક્ષાણાં રાક્ષસાનાં ચ દાનવાનાં ચ સંયુગે ।
રાજ્ઞાં ચ પ્રતિલોમાનાં ભસ્માન્તકરણં મહત્ ॥

ક્ષુરાન્તમમલં ચક્રં કાલાન્તકયમોપમમ્ ।
અનુમન્ત્ર્યાહમતુલં દ્વિષતાં વિનિબર્હણમ્ ॥

જહિ સૌભં સ્વવીર્યેણ યે ચાત્ર રિપવો મમ ।
ઇત્યુક્ત્વા ભુજવીર્યેણ તસ્મૈ પ્રાહિણવં રુષા ॥

રૂપં સુદર્શનસ્યાસીદાકાશે પતતસ્તદા ।
દ્વિતીયસ્યેવ સૂર્યસ્ યુગાન્તે પ્રતપિષ્યતઃ ॥

તત્સમાસાદ્ય નગરં સૌભં વ્યપગતત્વિષમ્ ।
મધ્યેન પાટયામાસ ક્રકચો દાર્વિવોચ્છ્રિતમ્ ॥

દ્વિધા કૃતં તતઃ સૌભં સુદર્શનબલાદ્ધતમ્ ।
મહેશ્વરશરોદ્ધૂતં પપાત ત્રિપુરં યથા ॥

તસ્મિન્નિપતિતે સૌભે ચક્રમાગાત્કરં મમ ।
પુનશ્ચાદાય વેગેન સાલ્વાયેત્યહમબ્રુવમ્ ॥

તતઃ સાલ્વં ગદાં ગુર્વીમાવિધ્યન્તે મહાહવે ।
દ્વિધા ચકાર સહસા પ્રજજ્વાલ ચ તેજસા ॥

તસ્મિન્વિનિહતે વીરે દાનવાસ્ત્રસ્તચેતસઃ ।
હાહાભૂતા દિશો જગ્મુરર્દિતા મમ સાયકૈઃ ॥

તતોઽહંસમવસ્થાપ્યરથં સૌભસમીપતઃ ।
શઙ્ખં પ્રધ્માપ્ય હર્ષેણ સુહૃદઃ પર્યહર્ષયમ્ ॥

તન્મેરુશિખરાકારં વિધ્વસ્તાટ્ટાલગોપુરમ્ ।
દહ્યમાનમભિપ્રેક્ષ્ય સ્ત્રિયસ્તાઃ સમ્પ્રદુદ્રુવુઃ ॥

એવં નિહત્ય સમરે સૌભં સાલ્વં નિપાત્ય ચ ।
આનર્તાત્પુનરાગમ્ય સુહૃદાં પ્રીતિમાવહમ્ ॥

તદેતત્કારણં રાજન્નાગમં નાગસાહ્વયમ્ ।
યદ્યાગાં પરવીરઘ્ન ન હિ જીવેત્સુયોધનઃ ॥

મય્યાગતેઽથવા વીર દ્યૂતં ન ભવિતા તથા ।
અદ્યાહં કિં કરિષ્યામિ ભિન્નસેતુરિવોદકમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા મહાબાહુઃ કૌરવં પુરુષોત્તમઃ ।
આમન્ત્ર્ય પ્રયયૌ શ્રીમાન્પાણ્ડવાન્મધુસૂદનઃ ॥

અભિવાદ્ય મહાબાહુર્ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્ ।
રાજ્ઞા મૂર્ધન્યુપાઘ્રાતો ભીમેન ચ મહાભુજઃ ॥

પરિષ્વક્તશ્ચાર્જુનેન યમાભ્યાં ચાભિવાદિતઃ ।
સમ્માનિતશ્ચ ધૌમ્યેન દ્રૌપદ્યા ચાર્ચિતોશ્રુભિઃ ॥

સુભદ્રામભિમન્યું ચ રથમારોપ્ય કાઞ્ચનમ્ ।
આરુરોહ રથં કૃષ્ણઃ પાણ્ડવૈરભિપૂજિતઃ ॥

શૈબ્યસુગ્રીવયુક્તેન રથેનાદિત્યવર્ચસા ।
દ્વારકાં પ્રયયૌ કૃષ્ણઃ સમાશ્વાસ્ય યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

તતઃ પ્રયતે દાશાર્હે ધૃષ્ટદ્યુમ્નોપિ પાર્ષતઃ ।
દ્રૌપદેયાનુપાદાય પ્રયયૌ સ્વપુરં તદા ॥

ધૃષ્ટકેતુઃ સ્વસારં ચ સમાદાયાથ ચેદિરાટ્ ।
જગામ પાણ્ડવાન્દૃષ્ટ્વા રમ્યાં શુક્તિમતીં પુરીમ્ ॥

કેકયાશ્ચાપ્યનુજ્ઞાતાઃ કૌન્તેયેનામિતૌજસા ।
આમન્ત્ર્ય પાણ્ડવાન્સર્વાન્પ્રયયુસ્તેઽપિ ભારત ॥

બ્રાહ્મણાશ્ચ વિશશ્ચૈવ તથાવિષયવાસિનઃ ।
વિસૃજ્યમાનાઃ સુભૃશં ન ત્યજન્તિ સ્મ પાણ્ડવાન્ ॥

સમવાયઃ સ રાજેન્દ્ર સુમહાદ્ભુતદર્શનઃ ।
આસીન્મહાત્મનાં તેષાં કામ્યકે ભરતર્ષભ ॥

યુધિષ્ઠિરસ્તુ વિપ્રાંસ્તાનનુમાન્ય મહામનાઃ । શશાસ પુરુષાન્કાલે રથાન્યોજયતેતિ વૈ ॥