મહાભારત · અધ્યાય 3.112

સા તુ નાવ્યાશ્રમં ચક્રે રાજકાર્યાર્થસિદ્ધયે ।
સન્દેશાચ્ચૈવ નૃપતેઃ સ્વબુદ્ધ્યા ચૈવ ભારત ॥

નાનાપુષ્પફલૈર્વૃક્ષૈઃ કૃત્રિમૈરુપશોભિતૈઃ ।
નાનાગુલ્મલતોપેતૈઃ સ્વાદુકામફલપ્રદૈઃ ॥

અતીવ રમણીયં તદતીવ ચ મનોહરમ્ ।
ચક્રે નાવ્યાશ્રમં રમ્યમદ્ભુતોપમદેર્શનમ્ ॥

તતો નિવધ્ય સા નાવમદૂરે કાશ્યપાશ્રમાત્ ।
ચારયામાસ પુરુષૈર્વિહારં તસ્ય વૈ મુનેઃ ॥

તતો દુહિતરં વેશ્યાં સમાધાયેતિકાર્યતામ્ ।
દૃષ્ટ્વાઽન્તરં કાશય્પસ્ય પ્રાહિણોદ્બુદ્ધિસમ્મતામ્ ॥

સા તત્ર ગત્વા કુશલા તપોનિત્યસ્ય સન્નિધૌ ।
આશ્રમં તં સમાસાદ્ય દદર્શ તમૃષેઃ સુતમ્ ॥
વેશ્યોવાચ ।

કચ્ચિન્મુને કુશલં તાપસાનાં કચ્ચિચ્ચ વો મૂલફલં પ્રભૂતમ્ ।
કચ્ચિદ્ભવાન્રમતે ચાશ્રેઽસ્મિં- સ્ત્વાં વૈ દ્રષ્ટું સામ્પ્રતમાગતાસ્મિ ॥

કચ્ચિત્તપો વર્ધતે તાપસાનાં પિતા ચ તે કચ્ચિદહીનતેજાઃ ।
કચ્ચિત્ત્વયા પ્રીયતેચૈવ વિપ્ર કચ્ચિત્સ્વાધ્યાયઃ ક્રિયતે ચર્શ્યશૃઙ્ગઃ ॥
ઋશ્યશૃઙ્ગ ઉવાચ ।

ઋદ્ધ્યા ભવાઞ્જ્યોતિરિવ પ્રકાશતે મન્યે ચાહં ત્વામભિવાદનીયમ્ ।
પાદ્યં વૈ તે સમ્પ્રદાસ્યામિ કામા- દ્યથાધર્મં ફલમૂલાનિ ચૈવ ॥

કૌશ્યાં બૃસ્યામાસ્સ્વ યથોપજોષં કૃષ્ણાજિનેનાવૃતાયાં સુખાય ।
ક્વ ચાશ્રમસ્તવ કિં નામ ચેદં વ્રતમ્બ્રહ્મંશ્ચરસિ હિ દેવવત્ત્વમ્ ॥
વેશ્યોવાચ ।

મમાશ્રમઃ કાશ્યપપુત્ર રમ્ય- સ્ત્રિયોજનં શૈલમિમં પરેણ ।
તત્રસ્વધર્મોઽનભિવાદનં નો ન ચોદકં પાદ્યમુપસ્પૃશામઃ ॥

ભવતા નાભિવાદ્યોઽહમભિવાદ્યો ભવાન્મયા ।
વ્રતમેતાદૃશં બ્રહ્મન્પરિષ્વજ્યો ભવાન્મયા ॥
ઋશ્યશૃઙ્ગ ઉવાચ ।

ફલાનિ પક્વાનિ દદાનિ તેઽહં ભલ્લાતકાન્યામલકાનિ ચૈવ ।
કરૂષકાનીઙ્ગુદધન્વનાનિ પ્રિયાલાનાં કાઙ્ક્ષિતં વૈ કુરુષ્વ ॥
લોમશ ઉવાચ ।

સા તાનિ સર્વાણિ વિસર્જયિત્વા ભક્ષ્યાણ્યનર્હાણિ દદૌ તતોઽસ્મૈ ।
તાન્યૃશ્યશૃઙ્ગાય મહારસાનિ ભૃશં સુરૂપાણિ ચ મોદકાનિ ॥

દદૌ ચ માલ્યાનિ સુગન્ધવન્તિ ચિત્રાણિ વાસાંસિ ચ ભાનુમન્તિ ।
પેયાનિ ચાગ્ર્યાણિ તતો મુમોદ ચિક્રીડ ચૈવ પ્રજહાસ ચૈવ ॥

સા કન્દુકેનારમતાસ્ય મૂલે વિભજ્યમાના ફલિતા લતેવ ।
ગાત્રૈશ્ચ ગાત્રાણિ નિષેવમાણા સમાશ્લિષચ્ચાસકૃદૃશ્યશૃઙ્ગમ્ ॥

સર્જાનશોકાંસ્તિલકાંશ્ચ વૃક્ષા- ન્સુપુષ્પિતાનવનામ્યાવભજ્ય ।
વિલજ્જમાનેવ મદાભિભૂતા પ્રોભયામાસ સુતં મહર્ષેઃ ॥

અથર્શ્યશૃઙ્ગં વિકૃતંસમીક્ષ્ય પુનઃ પુનઃ પીઞ્ય ચ કાયમસ્ય ।
અવેક્ષ્યમાણા શનકૈર્જગામ કૃત્વાઽગ્નિહોત્રસ્ય તદાઽપદેશમ્ ॥

તસ્યાં ગતાયાં મદનેન મત્તો વિચેતનશ્ચાભવદૃશ્યશૃઙ્ગઃ ।
તામેવ ભાવેન ગતેન શૂન્યે વિનિઃશ્વસન્નાર્તરૂપો બભૂવ ॥

તતો મુહૂર્તાદ્ધરિપિઙ્ગલાક્ષઃ પ્રવેષ્ટિતો રોમભિરાનખાગ્રાત્ ।
સ્વાધ્યાયવાન્વૃત્તસમાધિયુક્તો વિભાણ્ડકઃ કાશ્યપઃ પ્રાદુરાસીત્ ॥

સોઽપશ્યદાસીનમુપેત્ય પુત્રં ધ્યાયન્તમેકં વિપરીતચિત્તમ્ ।
વિનિઃશ્વસન્તં મુહુરૂર્ધ્વદૃષ્ટિં વિભાણ઼્કઃ પુત્રમુવાચ દીનમ્ ॥

ન કલ્પિતાઃ સમિધઃ કિન્નુ તાત કચ્ચિદ્ધુતં ચાગ્નિહોઽત્રં ત્વયાઽદ્ય ।
ન સંસૃષ્ટં ક્રિયતે દ્વારભાગે સુવૃક્ષાણા ખણ્ડને કઃ પ્રવૃત્તઃ ॥

સુનિર્ણિક્તં સ્રુક્સ્રુવં હોમધેનુઃ કચ્ચિત્સવત્સાદ્યકૃતા ત્વયા ચ ।
કોપ્યાગતઃ શુશ્રૂષણાયેહ પુત્ર કુતશ્ચિત્રં માલ્યમિદં પ્રવૃદ્ધમ્ ॥

ન વૈ યથાપૂર્વમિવાસિ પુત્ર ચિન્તાપરશ્ચાસિ વિચેતનશ્ચ ।
દીનોતિમાત્રં કિમિવાદ્ય ખિન્નઃ પૃચ્છામિ ત્વાં ક ઇહાદ્યાગતોઽભૂત્ ॥