મહાભારત · અધ્યાય 3.106

એતચ્છ્રુત્વાન્તરિક્ષાચ્ચ સ રાજા રાજસત્તમઃ ।
યથોક્તં તચ્ચરાકાથ શ્રદ્દધદ્ભરતર્ષભ ॥

[એકૈકશસ્તતઃ કૃત્વા બીજં બીજં નરાધિપઃ ।
ઘૃતપૂર્ણેષુ કુમ્ભેષુ તાન્ભાગાન્વિદધે તતઃ ॥

ધાત્રીશ્ચૈકૈકશઃ પ્રાદાત્પુત્રરક્ષણતત્પરઃ । તતઃ કાલેન મહતા સમુત્તસ્થુર્મહાબલાઃ ॥ ]

ષષ્ટિઃ પુત્રસહસ્રણિ તસ્યાપ્રતિમતેજસઃ ।
રુદ્રપ્રસાદાદ્રાજર્ષેઃ સમજાયન્ત પાર્થિવ ॥

તે ઘોરાઃ ક્રૂરકર્માણ આકાશપરિસર્પિણઃ ।
બહુત્વાચ્ચાવજાનન્તઃ સર્વાલ્લોઁકાન્સહામરાન્ ॥

ત્રિદશાંશ્ચાપ્યબાધન્ત તથા ગન્ધર્વરાક્ષસાન્ ।
સર્વાણિ ચૈવ ભૂતાનિ શૂરા સમરશાલિનઃ ॥

વધ્યમાનાસ્તદા લોકાઃ સાગરૈર્મન્દબુદ્ધિભિઃ ।
બ્રહ્માણં શરણં જગ્મુઃ સહિતાઃ સર્વદૈવતૈઃ ॥

તાનુવાચ મહાભાગઃ સર્વલોકપિતામહઃ ।
ગચ્છધ્વં ત્રિદશાઃ સર્વે લોકૈઃ સાર્ધં યથાગતમ્ ॥

નાતિદીર્ઘેણ કાલેન સાગરાણાં ક્ષયો મહાન્ ।
વિષ્યતિ મહાઘોરઃ સ્વકૃતૈઃ કર્મભિઃ સુરાઃ ॥

એવમુક્તાસ્તુ તે દેવા લોકાશ્ મનુજેશ્વર ।
પિતામહમનુજ્ઞાપ્ય વિપ્રજગ્મુર્યથાગતમ્ ॥

તતઃ કાલે બહુતિથે વ્યતીતે ભરતર્ષભ ।
દીક્ષિતઃ સગરો રાજા હયમેધેન વીર્યવાન્ ॥

તસ્યાશ્વો વ્યચરદ્ભૂમિં પુત્રૈઃ સુપરિરક્ષિતઃ ।
સર્વૈરેવ મહોત્સાહૈઃ સ્વચ્છન્દપ્રચરો નૃપ ॥

સમુદ્રં સ સમાસાદ્ય નિસ્તોયં ભીમદર્શનમ્ ।
રક્ષ્યમાણઃ પ્રયત્નેન તત્રૈવાન્તરધીયત ॥

તતસ્તે સાગરાસ્તાત હૃતં મત્વા હયોત્તમમ્ । આગમ્ય પિતુરાચખ્યુરદૃશ્યં તુરગં હૃતમ્ ।
તેનોક્તા દિક્ષુ સર્વાસુ પુત્રા માર્ગત વાજિનમ્ ॥

તતસ્તે પિતુરાજ્ઞાય દિક્ષુ સર્વાસુ તં હયમ્ ।
અમાર્ગન્ત મહારાજ સર્વઞ્ચ પૃથિવીતલમ્ ॥

તતસ્તે સાગરાઃ સર્વે સમુપેત્ય પરસ્પરમ્ ।
નાધ્યગચ્છન્ત તુરગમશ્વહર્તારમેવ ચ ॥

આગમ્ય પિતરં ચોચુસ્તતઃ પ્રાઞ્જલયોઽગ્રતઃ ॥

સસમુદ્રવનદ્વીપા સનદીનદકન્દરા ।
સપર્વતવનોદ્દેશા નિખિલેન મહી નૃપ ॥

અસ્માભિર્વિચિતા રાજઞ્શાસનાત્તવ પાર્થિવ ।
ન ચાશ્વમધિગચ્છામો નાશ્વહર્તારમેવ ચ ॥

શ્રુત્વા તુ વચનં તેષાં સ રાજા ક્રોધમૂર્ચિતઃ ।
ઉવાચ વચનં સર્વાંસ્તદા દૈવવશાન્નૃપ ॥

અનાગમાય ગચ્છધ્વં ભૂયો માર્ગત વાજિનમ્ ।
યાજ્ઞીયં તં વિનાહ્યશ્વં નાગન્તવ્યં હિ પુત્રકાઃ ॥

પ્રતિગૃહ્ય તુ સન્દેશં પિતુસ્તે સગરાત્મજાઃ ।
ભૂય એવ મહીં કૃત્સ્નાં વિચેતુમુપચક્રમુઃ ॥

અથાપશ્યન્ત તે વીરાઃ પૃથિવીમવદારિતામ્ ।
સમુદ્રે પૃથિવીપાલ પદં માર્ગં ચ વાજિનઃ ॥

સમાસાદ્ય બિલં તચ્ચાપ્યખનન્સગરાત્મજાઃ ।
કુદ્દાલૈર્મુસલૈશ્ચૈવ સમુદ્રં યત્નમાસ્થિતાઃ ॥

સ ખન્યમાનઃ સહિતૈઃ સાગરૈર્વરુણાલયઃ ।
અગચ્છત્પરમામાર્તિં દીર્યમાણઃ સમન્તતઃ ॥

અસુરોરગરક્ષાંસિ સત્વાનિ વિવિધાનિ ચ ।
આર્તનાદમકુર્વન્ત વધ્યમાનાનિ સાગરૈઃ ॥

છિન્નશીર્ષા વિદેહાશ્ચ ભિન્નજાન્વસ્થિમસ્તકાઃ ।
પ્રાણિનઃ સમદૃશ્યન્ત શતશોથ સહસ્રશઃ ॥

એવં હિ ખનતાં તેષાં સમુદ્રં વરુણાલયમ્ ।
વ્યતીતઃ સુમહાન્કાલો ન ચાશ્વઃ સમદૃશ્યત ॥

તતઃ પૂર્વોત્તરે દેશે સમુદ્રસ્ય મહીપતે ।
વિદાર્ય પાતાલમથ સન્ક્રુદ્ધાઃ સગરાત્મજાઃ ॥

અપશ્યન્ત હયં યત્ર વિચરન્તં મહીતલે ।
કપિલં ચ મહાત્માનં તેજોરાશિમનુત્તમમ્ ॥

તેજસા દીપ્યમાનં તુ જ્વાલાભિરિવ પાવકમ્ । દૃષ્ટ્વા હિ વિસ્મિતાઃ સર્વે બભૂવુઃ સગરાત્મજાઃ ॥