મહાભારત · અધ્યાય 3.105

તાનુવાચ સમેતાંસ્તુ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ।
નિર્હ્રાદિન્યા ગિરા રાજન્દેવાનાશ્વાસયંસ્તદા ॥

ગચ્છધ્વં વિબુધાઃ સર્વે યથાકામં યથેપ્સિતમ્ ।
મહતા કાલયોગેન પ્રકૃતિં યાસ્યતેઽર્ણવઃ ॥

જ્ઞાતીંશ્ચ કારણં કૃત્વા મહારાજો ભગીથઃ ।
પૂરયિષ્યતિ તોયૌઘૈઃ સમુદ્રં નિધિમમ્ભસામ્ ॥

પિતામહવચઃ શ્રુત્વા સર્વે વિબુધસત્તમાઃ ।
કાલયોગં પ્રતીક્ષન્તો જગ્મુશ્ચાપિ યથાગતમ્ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

કથં વૈ જ્ઞાતયોબ્રહ્મન્કારણં ચાત્ર કિં મુને ।
કથં સમુદ્રઃ પૂર્ણશ્ચ ભગીરથપરિશ્રમાત્ ॥

એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિસ્તરેણ તપોધન ।
કથ્યમાનં ત્વયા વિપ્ર રાજ્ઞાં ચરિતમુત્તમમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્તસ્તુ વિપ્રેન્દ્રો ધર્મરાજ્ઞા મહાત્મના ।
કથયામાસ માહાત્મ્યં સગરસ્ય મહાત્મનઃ ॥
લોમશ ઉવાચ ।

ઇક્ષ્વાકૂણાં કુલે જાતઃ સગરો નામ પાર્થિવઃ ।
રૂપસત્વબલોપેતઃ સ ચાપુત્રઃ પ્રતાપવાન્ ॥

સ હૈહયાન્સમુત્સાદ્ય તાલજઙ્ઘાંશ્ચ ભારત ।
વશે ચ કૃત્વા રાજન્યાન્સ્વરાજ્યમનુશિષ્ટવાન્ ॥

તસ્ય ભાર્યે ત્વભવતાં રૂપયૌવનદર્પિતે ।
વૈદર્ભી ભરતશ્રેષ્ઠ શૈવ્યા ચ ભરતર્ષભ ॥

સપુત્રકામો નૃપતિસ્તપ્યતે સ્મ મહત્તપઃ ।
પત્નીભ્યાં સહ રાજેન્દ્ર કૈલાસં ગિરિમાશ્રિતઃ ॥

સ તપ્યમાનઃ સુમહત્તપોયોગસમન્વિતઃ ।
આસસાદ મહાત્માનં ત્ર્યક્ષં ત્રિપુરમર્દનમ્ ॥

શન્કરં ભવમીશાનં પિનાકિં શૂલપાણિનમ્ ।
ત્ર્યમ્બકં શિવમુગ્રેશં બહુરૂપમુમાપતિમ્ ॥

સ તં દૃષ્ટ્વૈવ વરદં પત્નીભ્યાં સહિતો નૃપઃ ।
પ્રણિપત્ય મહાબાહુઃ પુત્રાર્થે સમયાચત ॥

તં પ્રીતિમાન્હરઃ પ્રાહ સભાર્યં નૃપસત્તમમ્ ।
યસ્મિન્વૃતો મુહૂર્તેઽહં ત્વયેહ નૃપતે વરમ્ ॥

ષષ્ટિઃ પુત્રસહસ્રાણિ શૂરાઃ પરમદર્પિતાઃ ।
એકસ્યાં સમ્ભવિષ્યન્તિ પત્ન્યાં નરવરોત્તમ ॥

તે ચૈવસર્વે સહિતાઃ ક્ષયં યાસ્યન્તિ પાર્થિવ ।
એકો વંશધરઃ શૂર એકસ્યાં સમ્ભવિષ્યતિ ॥

એવમુક્ત્વા તુ તં રુદ્રસ્તત્રૈવાન્તરધીયત ।
સ ચાપિ સગરો રાજા જગામ સ્વં નિવેશનમ્ ॥

પત્નીભ્યાં સહિતસ્તત્ર હોઽતિહૃષ્ટમનાસ્તદા ।
કાલં શમ્ભુવરપ્રાપ્તં પ્રતીક્ષન્સગરોઽનયત્ ॥

તસ્ય તેમનુજશ્રેષ્ઠ ભાર્યે કલલોચને ।
વૈદર્ભી ચૈવ શૈબ્યા ચ ગર્ભિણ્યૌ સમ્બભૂવતુઃ ॥

તતઃ કાલેન વૈદર્ભી ગર્ભાલાબું વ્યજાયત ।
શૈવ્યા ચ સુષુવે પુત્રં કુમારં દેવરૂપિણમ્ ॥

તદાઽલાબું સમુત્સ્રષ્ટું મનશ્ચક્રે સ પાર્થિવઃ ।
અથાન્તરિક્ષાચ્છુશ્રાવ વાચં ગમ્ભીરનિઃસ્વનામ્ ॥

રાજન્મા સાહસન્કાર્ષીઃ પુત્રાન્ન ત્યક્તુમર્હસિ ।
અલાબુમધ્યાન્નિષ્કૃષ્ય વીજં યત્નેન ગોપ્યતામ્ ॥

સોપસ્વેદેષુ પાત્રેષુ ઘૃતપૂર્ણેષુ ભાગશઃ ।
તતઃ પુત્રસહસ્રાણિ ષષ્ટિં પ્રાપ્સ્યસિ પાર્થિવ ॥

મહાદેવેન દિષ્ટં તે પુત્રજન્મ નરાધિપ । અનેન ક્રમયોગેન મા તે બુદ્ધિરતોઽન્યથા ॥