મહાભારત · અધ્યાય 16.36

એતચ્છ્રુત્વા નૃપો વિદ્વાન્હૃષ્ટોઽભૂજ્જનમેજયઃ ।
પિતામહાનાં સર્વેષાં ગમનાગમનં તદા ॥

અબ્રવીચ્ચ મુદા યુક્તઃ પુનરાગમનં પ્રતિ ।
કથં ન ત્યક્તદેહાનાં પુનસ્તદ્રૂપદર્શનમ્ ॥

ઇત્યુક્તઃ સ દ્વિજશ્રેષ્ઠો વ્યાસશિષ્યઃ પ્રતાપવાન્ ।
પ્રોવાચ વદતાંશ્રેષ્ઠસ્તં નૃપં જનમેજયમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

અવિપ્રણાશઃ સર્વેષાં કર્મણામિતિ નિશ્ચયઃ ।
કર્મજાનિ શરીરાણિ શરીરાકૃતયસ્તથા ॥

મહાભૂતાનિ નિત્યાનિ ભૂતાધિપતિસંશ્રયાત્ ।
તેષાં ચ નિત્યસંવાસો ન વિનાશો વિયુજ્યતામ્ ॥

અનાશયા કૃતં કર્મ તસ્ય ચેષ્ટઃ ફલાગમઃ ।
આત્મા ચૈભિઃ સમાયુક્તઃ સુખદુઃખમુપાશ્નુતે ॥

અવિનાશ્યસ્તથા નિત્યં ક્ષેત્રજ્ઞ ઇતિ નિશ્ચયઃ ।
ભૂતાનામાત્મભાવો યો ધ્રુવોસૌ સંવિજાનતામ્ ॥

યાવન્ન ક્ષીયતે કર્મ તાવત્તસ્ય સ્વરૂપતા ।
ક્ષીણકર્મા નરો લોકે રૂપાન્યત્વમુપાશ્નુતે ॥

નાનાભૂતાસ્તથૈકત્વં શરીરં પ્રાપ્ય સંહતાઃ ।
ભવન્તિ તે તથા નિત્યાઃ પૃથગ્ભાવં વિજાનતામ્ ॥

અશ્વમેધશ્રુતિશ્ચેયમશ્વસઞ્જ્ઞપનં પ્રતિ ।
લોકાન્તરગતા નિત્યં પ્રાણા નિત્યા હિ વાજિનઃ ॥

અહં હિતં વદામ્યેતત્પ્રિયં ચેત્તવ પાર્થિવ ।
દેવયાના હિ પન્થાનઃ શ્રુતાસ્તે યજ્ઞસંસ્તરે ॥

સુકૃતો યત્ર યજ્ઞસ્તે તત્ર દેવા હિતાસ્તવ ।
યદા સમન્વિતા દેવાઃ પશૂનાં ગમનેશ્વરાઃ ॥

ગમિમન્તશ્ચ તેનેષ્ટ્વા નાન્યે નિત્યા ભવન્ત્યુત ।
નિત્યેઽસ્મિન્પઞ્ચકે વર્ગે નિત્યે ચાત્મનિ પૂરુષઃ ॥

અસ્ય નાશં સમાયોગં યઃ પશ્યતિ વૃથામતિઃ ।
વિયોગે શોચતેઽત્યર્થં સ બાલ ઇતિ મે મતિઃ ॥

વિયોગે દોષદર્શી યઃ સંયોગં સ વિસર્જયેત્ ।
અસઙ્ગે સઙ્ગમો નાસ્તિ દુઃખં ભાવિ વિયોગજમ ॥

પરાપરજ્ઞસ્ત્વપરો નાભિમાનાદુદીક્ષિતઃ ।
અપરજ્ઞઃ પરાં બુદ્ધિં સ્પૃષ્ટ્વા મોહાદ્વિમુચ્યતે ॥

અદર્શનાદાપતિતઃ પુનશ્ચાદર્શનં ગતઃ ।
નાહં તં વેદ્મિ નાસૌ માં ન ચ મેઽસ્તિ વિરાગતા ॥

યેનયેન શરીરેણિ કરોત્યયમનીશ્વરઃ । તેનતેન શરીરેણ તદવશ્યમુપાશ્નુતે ।
માનસં મનસાઽપ્નોતિ શરીરં ચ શરીરવાન્ ॥