મહાભારત · અધ્યાય 16.17

તતઃ પ્રાસાદહર્મ્યેષુ વસુધાયાં ચ પાર્થિવ ।
નારીણાં ચ નરાણાં ચ નિઃસ્વનઃ સુમહાનભૂત્ ॥

સ રાજા રાજમાર્ગેણ નૃનારીસન્કુલેન ચ ।
કથઞ્ચિન્નિર્યયૌ ધીમાન્વેપમાનઃ કૃતાઞ્જલિઃ ॥

સ વર્ધમાનદ્વારેણિ નિર્યયૌ ગજસાહ્વયાત્ ।
વિસર્જયામાસ ચ તં જનૌઘં સ મુહુર્મુહુઃ ॥

વનં ગન્તું ચ વિદુરો રાજ્ઞા સહ કૃતક્ષણઃ ।
સઞ્જયશ્ચ મહામાત્રઃ સૂતો ગાવલ્ગણિસ્તથા ॥

કકૃપં નિવર્તયામાસ યુયુત્સું ચ મહારથમ્ ।
ધૃતારાષ્ટ્રો મહીપાલઃ પરિદાપ્ય યુધિષ્ઠિરે ॥

નિવૃત્તે પૌરવર્ગે ચ રાજા સાન્તઃપુરસ્તદા ।
ધૃતરાષ્ટ્રાભ્યનુજ્ઞાતો નિવર્તિતુમિયેષ હ ॥

સોબ્રવીન્માતરં કુન્તીમુપેત્ય ભરતર્ષભ ॥
અહં રાજાનમન્વિષ્યે ભવતી વિનિવર્તતામ્ ॥

વધૂપરિવૃતા રાજ્ઞિ નગરં ગન્તુમર્હસિ ।
રાજા યાત્વેષ ધર્માત્મા તપસે કૃતનિશ્ચયઃ ॥

ઇત્યુક્તા ધર્મરાજેનિ બાષ્પવ્યાકુલલોચના ।
જગામૈવ તદા કુન્તી ગાન્ધારીં પરિગૃહ્ય હ ॥
કુન્ત્યુવાચ ।

સહદેવે મહારાજ માઽપ્રસાદં કૃથાઃ ક્વચિત્ ।
એષ મામનુરક્તો હિ રાજંસ્ત્વાં ચૈવ સર્વદા ॥

કર્ણં સ્મરેથાઃ સતતં સઙ્ગ્રામેષ્વપલાયિનમ્ ।
અવકીર્ણો હિ સ મયા વીરો દુષ્પ્રજ્ઞયા તદા ॥

આયસં હૃદયં નૂનં મન્દાયા મમ પુત્રક ।
યત્સૂર્યજમપશ્યન્ત્યાઃ શતધા ન વિદીર્યતે ॥

એવં ગતે તુ કિં શક્યં મયા કર્તુમરિન્દમ ।
મમ દોષોઽયમત્યર્થં ખ્યાપિતો યન્ન સૂર્યજઃ ॥

તન્નિમિત્તં મહાબાહો દાનં દદ્યાસ્ત્વમુત્તમમ્ ।
સદૈવ ભ્રાતૃભિઃ સાર્ધં સૂર્યજસ્યારિમર્દન ॥

દ્રૌપદ્યાશ્ચ પ્રિયે નિત્યં સ્થાતવ્યમરિકર્શન ।
ભીમસેનોઽર્જુનશ્ચૈવ નકુલશ્ચ કુરૂદ્વહ ॥

સમાધેયાસ્ત્વયા રાજંસ્ત્વય્યદ્ય કુલધૂર્ગતા । શ્વશ્રૂશ્વશુરયોઃ પાદાઞ્શુશ્રૂષન્તી વને ત્વહમ્ ।
ગાન્ધારીસહિતા વત્સ્યે તાપસી મલપઙ્કિની ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્તઃ સ ધર્માત્મા ભ્રાતૃભિઃ સહિતો વશી ।
વિષાદમગમદ્ધીમાન્ન ચ કિઞ્ચિદુવાચ હ ॥

મુહૂર્તમિવ તુ ધ્યાત્વા ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ।
ઉવાચ મતારં દીનશ્ચિન્તાશોકપરાયણઃ ॥

કિમિદં તે વ્યવસિતં નૈવં ત્વં વક્તુમર્હસિ ।
ન ત્વામભ્યનુજાનામિ પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ ॥

વ્યચોદયઃ પુરાઽસ્માકમુત્સાહં શુભદર્શને ।
વિદુલાયા વચોભિસ્ત્વં નાસ્માન્સન્ત્યક્તુમર્હસિ ॥

નિહત્ય પૃથિવીપાલાન્રાજ્યં પ્રાપ્તમિદં મયા ।
તવ પ્રજ્ઞામુપશ્રુત્ય વાસુદેવાન્નરર્ષભાત્ ॥

ક્વ સા બુદ્ધિરિયં ચાદ્ય ભવત્યા યા શ્રુતા મયા ।
ક્ષત્રધર્મે સ્થિતં ત્યક્ત્વા ન પ્રયાતુમિહાર્હસિ ॥

અસ્માનુત્સૃજ્ય રાજ્યં ચ સ્નુષાહીના યશસ્વિનિ ।
કથં વત્સ્યસિ દુર્ગેષુ વનેષ્વદ્ય પ્રસીદ મે ॥

ઇતિ બાષ્પકલા વાચઃ કુન્તી પુત્રસ્ય શૃણ્વતી ।
જગામૈવાશ્રુપૂર્ણાક્ષી ભીમસ્તામિદમબ્રવીત્ ॥

યદા રાજ્યમિદં કુન્તિ ભોક્તવ્યં પુત્રનિર્જિતમ્ ।
પ્રાપ્તવ્યા રાજધર્માશ્ચ તદેયં તે કુતો મતિઃ ॥

કિં વયં કારિતાઃ પૂર્વં ભવત્યા પૃથિવીક્ષયમ્ ।
કસ્ય હેતોઃ પરિત્યજ્ય વનં ગન્તુમભીપ્સસિ ॥

વનાચ્ચાપિ કિમાનીતા ભવત્યા બાલકા વયમ્ ।
દુઃખશોકસમાવિષ્ટૌ માદ્રીપુત્રાવિમૌ તથા ॥

પ્રસીદ માતર્મા ગાસ્ત્વં વનમદ્ય યશસ્વિનિ ।
શ્રિયં યૌધિષ્ઠિરીં માતર્ભુઙ્ક્ષ્વ પાર્થબલાર્જિતામ્ ॥

ઇતિ સા નિશ્ચિતૈવાશુ વનવાસકૃતતક્ષણા ।
લાલપ્યતાં બહુવિધં પુત્રાણાં નાકરોદ્વચઃ ॥

દ્રૌપદી ચાન્વયાચ્છ્વશ્રૂં વિષષ્ણવદના તદા ।
વનવાસાય ગચ્છન્તીં રુદતી ભદ્રયા સહ ॥

સા પુત્રાન્રુદતઃ સર્વાન્મુહુર્મુહુરવેક્ષતી ।
જગામૈવ મહાપ્રાજ્ઞા વનાય કૃતનિશ્ચયા ॥

અન્વયુઃ પાણ્ડવાસ્તાં તુ સભૃત્યાન્તઃપુરાસ્તથા ।
તતઃ પ્રમૃજ્ય સાઽશ્રૂણિ પુત્રાન્વચનમબ્રવીત્ ॥