મહાભારત · અધ્યાય 13.48

તતઃ સ પ્રયતો ભૂત્વા મમ તાત યુધિષ્ઠિર ।
પ્રાઞ્જલિઃ પ્રાહ વિપ્રર્ષિર્નામસઙ્ગ્રહમાદિતઃ ॥
ઉપમન્યુરુવાચ ।

બ્રહ્મપ્રોક્તૈરૃષિપ્રોક્તૈર્વેદવેદાઙ્ગસમ્ભવૈ ।
સર્વલોકેષુ વિખ્યાતં સ્તુત્યં સ્તોષ્યામિ નામભિઃ ॥

મહદ્ભિર્વિહિતૈઃ સત્યૈઃ સિદ્ધૈઃ સર્વાર્થસાધકૈઃ ।
ઋષિણા તણ્ડિના ભક્ત્યા કૃતૈર્વેદકૃતાત્મના ॥

યથોક્તૈઃ સાધુભિઃ ખ્યાતૈર્મુનિભિસ્તત્ત્વદર્શિભિઃ ।
પ્રવરં પ્રથમં સ્વર્ગ્યં સર્વભૂતહિતં શુભમ્ ॥

શ્રુતેઃ સર્વત્ર જગતિ બ્રહ્મલોકાવતારિતૈઃ । સત્યૈસ્તત્પરમં બ્રહ્મિ બ્રહ્મપ્રોક્તં સનાતનમ્ ।
વક્ષ્યે યદુકુલશ્રેષ્ઠ શૃણુષ્વાવહિતો મમ ॥

વરયૈનં ભવં દેવં ભક્તસ્ત્વં પરમેશ્વરમ્ ।
તેન તે શ્રાવયિષ્યામિ યત્તદ્બ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥

ન શક્યં વિસ્તરાત્કૃત્સ્નં વક્તું સર્વસ્ય કેનચિત્ ।
યુક્તેનાપિ વિભૂતીનામપિ વર્ષશતૈરપિ ॥

યસ્યાદિર્મધ્યમન્તં ચ સુરૈરપિ ન ગમ્યતે ।
કસ્તસ્ય શક્નુયાદ્વક્તં ગુણાન્કાર્ત્સ્ન્યેન માધવ ॥

કિન્તુ દેવસ્ય મહતઃ સન્ક્ષિપ્તાર્થપદાક્ષરમ્ ।
શક્તિતશ્ચરિતં વક્ષ્યે પ્રસાદાત્તસ્ય ધીમતઃ ॥

અપ્રાપ્ય તુ તતોઽનુજ્ઞાં ન શક્યઃ સ્તોતુમીશ્વરઃ ।
યદા તેનાભ્યનુજ્ઞાતઃ સ્તુતો વૈ સ તદા મયા ॥

અનાદિનિધનસ્યાહં જગદ્યોનેર્મહાત્મનઃ ।
નામ્નાં કઞ્ચિત્સમુદ્દેશં વક્ષ્યામ્યવ્યક્તયોનિનઃ ॥

વરદસ્ય વરેણ્યસ્ય વિશ્વરૂપસ્ય ધીમતઃ ।
શૃણુ નામ્નાં ચયં કૃષ્ણ યદુક્તં પદ્મયોનિના ॥

દશ નામસહસ્રાણિ યાન્યાહ પ્રપિતામહઃ ।
તાનિ નિર્મથ્ય મનસા દધ્નો ઘૃતમિવોદ્ધૃતમ્ ॥

ગિરેઃ સારં યથા હેમ પુષ્પસારં યથા મધુ । ઘૃતાત્સારં યથા મણ્ડસ્તથૈતત્સારમુદ્ધૃતમ્ ।

સર્વપાપાપહમિદં ચતુર્વેદસમન્વિતમ્ ।
પ્રયત્નેનાધિગન્તવ્યં ધાર્યં ચ પ્રયતાત્મના ॥

માઙ્ગલ્યં પૌષ્ટિકં ચૈવ રક્ષોઘ્નં પાવનં મહત્ ॥

ઇદં ભક્તાય દાતવ્યં શ્રદ્દઘાનાસ્તિકાય ચ ।
નાશ્રદ્દધાનરૂપાય નાસ્તિકાયાજિતાત્મને ॥

યશ્ચાભ્યસૂયતે દેવં કારણાત્માનમીશ્વરમ્ ।
સ કૃષ્ણ નરકં યાતિ સહપૂર્વૈઃ સહાત્મજૈઃ ॥

ઇદં ધ્યાનમિદં યોગમિદં ધ્યેયમનુત્તમમમ્ ।
ઇદં જપ્યમિદં જ્ઞાનં રહસ્યમિદમુત્તમ્ ॥

યં જ્ઞાત્વા અન્તકાલેઽપિ ગચ્છેત પરમાં ગતિમ્ ।
પવિત્રં મઙ્ગલં મેધ્યં કલ્યાણમિદમુત્તમમ્ ॥

ઇદં બ્રહ્મા પુરા કૃત્વા સર્વલોકપિતામહઃ ।
સર્વસ્તવાનાં રાજત્વે દિવ્યાનાં સમકલ્પયત્ ॥

તદાપ્રભૃતિ ચૈવાયમીશ્વરસ્ય મહાત્મનઃ ।
સ્તવરાજ ઇતિ ખ્યાતો જગત્યમરપૂજિતઃ ॥

બ્રહ્મલોકાદયં સ્વર્ગે સ્તવરાજોઽવતારિતઃ ।
યતસ્તણ્ડિઃ પુરા પ્રાપ તેન તણ્ડિકૃતોઽભવત્ ॥

સ્વર્ગાચ્ચૈવાત્ર ભૂર્લોકં તણ્ડિના હ્યવતારિતઃ ।
સર્વમઙ્ગલમાઙ્ગલ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ॥

નિગદિષ્યે મહાબાહો સ્તવાનામુત્તમં સ્તવમ્ ।
બ્રહ્મણામપિ યદ્બ્રહ્મ પરાણામપિ યત્પરમ્ ॥

તેજસામપિ યત્તેજસ્તપસામપિ યત્તપઃ ।
શાન્તીનામપિ યા શાન્તિર્દ્યુતીનામપિ યા દ્યુતિઃ ॥

દાન્તાનામપિ યો દાન્તો ધીમતામપિ યા ચ ધીઃ ।
દેવાનામપિ યો દેવ ઋષીણામપિ યસ્ત્વૃષિઃ ॥

યજ્ઞાનામપિ યો યજ્ઞઃ શિવાનામપિ યઃ શિવઃ ।
રુદ્રાણામપિ યો રુદ્રઃ પ્રભા પ્રભવતામપિ ॥

યોગિનામપિ યો યોગી કારણાનાં ચ કારણમ્ ।
યતો લોકાઃ સમ્ભવન્તિ નભવન્તિ યતઃ પુનઃ ॥

સર્વભૂતાત્મભૂતસ્ય હરસ્યામિતતેજસઃ । અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ નામ્નાં શર્વસ્ય મે શૃણુ ।
યચ્છ્રુત્વા મનુજવ્યાઘ્ર સર્વાન્કામાનવાપ્સ્યસિ ॥

સ્થિરઃ સ્થાણુઃ પ્રભુર્ભાનુઃ, પ્રવરો વરદો વરઃ ।
સર્વાત્મા સર્વવિખ્યાતઃ સર્વઃ સર્વકરો ભવઃ ॥

જટી ચર્મીં શિખી ખઙ્ગી સર્વાઙ્ગઃ સર્વભાવનઃ ।
હરશ્ચ હરિણાક્ષશ્ચ સર્વભૂતહરઃ પ્રભુઃ ॥

પ્રવૃત્તિશ્ચ નિવૃત્તિશ્ચ નિયતઃ શાશ્વતો ધ્રુવઃ ।
શ્મશાનવાસી ભગવાન્ખચરો ગોચરોઽર્દનઃ ॥

અભિવાદ્યો મહાકર્મા તપસ્વી ભૂતભાવનઃ ।
ઉન્મત્તવેષપ્રચ્છન્નઃ સર્વલોકપ્રજાપતિઃ ॥

મહારૂપો મહાકાયો વૃષરૂપો મહાયશાઃ ।
મહાત્મા સર્વભૂતાત્મા વિશ્વરૂપો મહાહનુઃ ॥

લોકપાલોઽન્તર્હિતાત્મા પ્રસાદો હયગર્દભિઃ ।
પવિત્રં ચ મહાંશ્ચૈવ નિયમો નિયમાશ્રિતઃ ॥

સર્વકર્મા સ્વયમ્ભૂત આદિરાદિકરો નિધિઃ ।
સહસ્રાક્ષો વિશાલાક્ષઃ સોમો નક્ષત્રસાધકઃ ॥

ચન્દ્રઃ સૂર્યઃ શનિઃ કેતુર્ગ્રહો ગ્રહપતિર્વરઃ ।
અત્રિરત્ર્યા નમસ્કર્તા મૃગબાણાર્પણોઽનઘઃ ॥

મહાતપા ઘોરતપા અદીનો દીનસાધકઃ ।
સંવત્સરકરો મન્ત્રઃ પ્રમાણં પરમં તપઃ ॥

યોગી યોજ્યો મહાબીજો મહારેતા મહાબલઃ ।
સુવર્ણરેતાઃ સર્વજ્ઞઃ સુબીજો બીજવાહનઃ ॥

દશબાહુસ્ત્વનિમિષો નીલકણ્ઠ ઉમાપતિઃ ।
વિશ્વરૂપઃ સ્વયં શ્રેષ્ઠો બલવીરો બલો ગણઃ ॥

ગણકર્તા ગણપતિર્દિગ્વાસાઃ કામ એવ ચ ।
મન્ત્રવિત્પરમો મન્ત્રઃ સર્વભાવકરો હરઃ ॥

કમણ્ડલુધરો ધન્વી બાણહસ્તઃ કપાલવાન્ ।
અશની શતઘ્ની ખઙ્ગી પટ્ટિશી ચાયુધી મહાન્ ॥

સ્રુવહસ્તઃ સુરૂપશ્ચ તેજસ્તેજસ્કરો નિધિઃ ।
ઉષ્ણીષી ચ સુવક્ત્રશ્ચ ઉદગ્રો વિનતસ્તથા ॥

દીર્ઘશ્ચ હરિકેશશ્ચ સુતીર્થઃ કુષ્ણ એવ ચ ।
શૃગાલરૂપઃ સિદ્ધાર્થો મુણ્ડઃ સર્વશુભન્કરઃ ॥

અજશ્ચ બહુરૂપશ્ચ ગન્ધધારી કપર્દ્યપિ ।
ઊર્ધ્વરેતા ઊર્ધ્વલિઙ્ગ ઊર્ધ્વશાયી નભઃસ્થલઃ ॥

ત્રિજટી ચીરવાસાશ્ચ રુદ્રઃ સેનાપતિર્વિભુઃ ।
અહશ્ચરો નક્તઞ્ચરસ્તિગ્મમન્યુઃ સુવર્ચસઃ ॥

ગજહા દૈત્યહા કાલો લોકધાતા ગુણાકરઃ ।
સિંહશાર્દૂલરૂપશ્ચિ આર્દ્રચર્મામ્બરાવૃતઃ ॥

કાલયોગી મહાનાદઃ સર્વકામશ્ચતુષ્પથઃ ।
નિશાચરઃ પ્રેતચારી ભૂતચારી મહેશ્વરઃ ॥

બહુભૂતો બહુધરઃ સ્વર્ભિનુરમિતો ગતિઃ ।
નૃત્યપ્રિયો નિત્યનર્તો નર્તકઃ સર્વલાલસઃ ॥

ઘોરો મહાતપાઃ પાશો નિત્યો ગિરિરુહો નભઃ ।
સહસ્રહસ્તો વિજયો વ્યવસાયો હ્યતન્દ્રિતઃ ॥

અધર્ષણો ધર્ષણાત્મા યજ્ઞહા કામનાશકઃ ।
દક્ષયાગાપહારી ચ સુસહો મધ્યમસ્તથા ॥

તેજોપહારી બલહા મુદિતોઽર્થોઽજિતો વરઃ ।
ગમ્ભીરઘોષો ગમ્ભીરો ગમ્ભીરબલવાહનઃ ॥

ન્યગ્રોધરૂપો ન્યગ્રોધો વૃક્ષકર્ણસ્થિતિર્વિભુઃ ।
સુતીક્ષ્ણદશનશ્ચૈવ મહાકાયો મહાનનઃ ॥

વિષ્વક્સેનો હરિર્યજ્ઞઃ સંયુગાપીડવાહનઃ ।
તીક્ષ્ણતાપશ્ચ હર્યશ્વઃ સહાયઃ કર્મકાલવિત્ ॥

વિષ્ણુપ્રસાદિતો યજ્ઞઃ સમુદ્રો વડવામુખઃ ।
હુતાશનસહાયશ્ચ પ્રશાન્તાત્મા હુતાશનઃ ॥

ઉગ્રતેજા મહાતેજા જન્યો વિજયકાલવિત્ ।
જ્યોતિષામયનં સિદ્ધિઃ સર્વવિગ્રહ એવ ચ ॥

શિંખી મુણ્ડી જટી જ્વાલી મૂર્તિજો મૂર્ધગો બલી ।
વેણવી પણવી તાલી ખલી કાલકટન્કટઃ ॥

નક્ષત્રવિગ્રહમતિર્ગુણબુદ્ધિર્લયો ગમઃ ।
પ્રજાપતિર્વિશ્વબાહુર્વિભાગઃ સર્વગોમુખઃ ॥

વિમોચનઃ સુસરણો હિરણ્યકવચોદ્ભવઃ ॥
મેઢ્રજો બલચારી ચ મહીચારી સ્રુતસ્તથા ॥

સર્વતૂર્યનિનાદી ચ સર્વાતોદ્યપરિગ્રહઃ ।
વ્યાલરૂપો ગુહાવાસી ગુહો માલી તરઙ્ગવિત્ ॥

ત્રિદશસ્ત્રિકાલધૃક્કર્મસર્વબન્ધવિમોચનઃ ।
બન્ધનસ્ત્વસુરેન્દ્રાણાં યુધિ શત્રુવિનાશનઃ ॥

સાઙ્ખ્યપ્રસાદો દુર્વાસાઃ સર્વસાધુનિષેવિતઃ ।
પ્રસ્કન્દનો વિભાગજ્ઞો અતુલ્યો યજ્ઞભાગવિત્ ॥

સર્વવાસઃ સર્વચારી દુર્વાસા વાસવોઽમરઃ ।
હૈમો હેમકરો યજ્ઞઃ સર્વન્ધારી ધરોત્તમઃ ॥

લોહિતાક્ષો મહાક્ષશ્ચ વિજયાક્ષો વિશારદઃ ।
સઙ્ગ્રહો નિગ્રહઃ કર્તા સર્પચીરનિવાસનઃ ॥

મુખ્યોઽમુખ્યશ્ચ દેહશ્ચ કાહલિઃ સર્વકામદઃ ।
સર્વકાસપ્રસાદશ્ચ સુબલો બલરૂપધૃત્ ॥

સર્વકામવરશ્ચૈવ સર્વદઃ સર્વતોમુખઃ ।
આકાશનિર્વિરૂપશ્ચ નિપાતી હ્યવશઃ ખગઃ ॥

રૌદ્રરૂપોંઽશુરાદિત્યો બહુરશ્મિઃ સુવર્ચસી ।
વસુવેગો મહાવેગો મનોવેગો નિશાચરઃ ॥

સર્વવાસી શ્રિયાવાસી ઉપદેશકરોઽકરઃ ।
મુનિરાત્મનિરાલોકઃ સમ્ભગ્નશ્ચ સહસ્રદઃ ॥

પક્ષી ચ પક્ષરૂપશ્ચ અતિદીપ્તો વિશામ્પતિઃ ।
ઉન્માદો મદનઃ કામો હ્યશ્વત્થોઽર્થકરો યશઃ ॥

વામદેવશ્ચ વામશ્ચ પ્રાગ્દક્ષિણશ્ચ વામનઃ ।
સિદ્ધયોગી મહર્ષિશ્ચ સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધસાધકઃ ॥

ભિક્ષુશ્ચ ભિક્ષુરૂપશ્ચ વિપણો મૃદુરવ્યયઃ ।
મહાસેનો વિશાખશ્ચ ષષ્ટિભાગો ગવામ્પતિઃ ॥

વજ્રહસ્તશ્ચ વિષ્કમ્ભી ચમૂસ્તમ્ભન એવ ચ ।
વૃત્તાવૃત્તકરસ્તાલો મધુર્મધુકલોચનઃ ॥

વાચસ્પત્યો વાજસનો નિત્યમાશ્રમપૂજિતઃ ।
બ્રહ્મચારી લોકચારી સર્વચારી વિચારવિત્ ॥

ઈશાન ઈશ્વરઃ કાલો નિશાચારી પિનાકવાન્ ।
નિમિત્તસ્થો નિમિત્તં ચ નન્દિર્નન્દિકરો હરિઃ ॥

નન્દીશ્વરશ્ચ નન્દી ચ નન્દનો નન્દિવર્ધનઃ ।
ભગહારી નિહન્તા ચ કાલો બ્રહ્મા પિતામહઃ ॥

ચતુર્મુખો મહાલિઙ્ગશ્ચારુલિઙ્ગસ્તથૈવ ચ ।
લિઙ્ગાધ્યક્ષઃ સુરાધ્યક્ષો યોગાધ્યક્ષો યુગાવહઃ ॥

બીજાધ્યક્ષો બીજકર્તા અવ્યાત્માઽનુગતો બલઃ ।
ઇતિહાસઃ સકલ્પશ્ચ ગૌતમોઽથ નિશાકરઃ ॥

દમ્ભો હ્યદમ્ભો વૈદમ્ભો વશ્યો વશકરઃ કલિઃ ।
લોકકર્તા પશુપતિર્મહાકર્તા હ્યનૌષધઃ ॥

અક્ષરં પરમં બ્રહ્મિ બલવચ્છક્ર એવ ચ ।
નીતિર્હ્યનીતિઃ શુદ્ધાત્મા શુદ્ધો માન્યો ગતાગતઃ ॥

બહુપ્રસાદઃ સુસ્વપ્નો દર્પણોઽથ ત્વભિત્રજિત્ ।
વેદકારો મન્ત્રકારો વિદ્વાન્સમરમર્દનઃ ॥

મહામેઘનિવાસી ચ મહાઘોરો વશીકરઃ ।
અગ્નિજ્વાલો મહાજ્વાલો અતિધૂમ્રો હુતો હિવઃ ॥

વૃષણઃ શન્કરો નિત્યં વર્ચસ્વી ધૂમકેતનઃ ।
નીલસ્તથાઙ્ગલુબ્ધશ્ચ શોભનો નિરવગ્રહઃ ॥

સ્વસ્તિદઃ સ્વસ્તિભાવશ્ચ ભાગી ભાગકરો લઘુઃ ।
ઉત્સઙ્ગશ્ચ મહાઙ્ગશ્ચિ મહાગર્ભપરાયણઃ ॥

કૃષ્ણવર્ણઃ સુવર્ણશ્ચ ઇન્દ્રિયં સર્વદેહિનામ્ ।
મહાપાદો મહાહસ્તો મહાકાયો મહાયશાઃ ॥

મહામૂર્ધા મહાભાત્રો મહાનેત્રો નિશાલયઃ ।
મહાન્તકો મહાકર્ણો મહોષ્ઠશ્ચિ મહાહનુઃ ॥

મહાનાસો મહાકમ્બુર્મહાગ્રીવઃ શ્મશાનભાક્ ।
મહાવક્ષા મહોરસ્કો હ્યન્તરાત્મા મૃગાલયઃ ॥

લમ્બનો લમ્બિતોષ્ઠશ્ચ મહામાયઃ પયોનિધિઃ ।
મહાદન્તો મહાદંષ્ટ્રો મહાજિહ્વો મહામુખઃ ॥

મહાનખો મહારોમા મહાકેશો મહાજટઃ ।
પ્રસન્નશ્ચ પ્રસાદશ્ચ પ્રત્યયો ગિરિસાધનઃ ॥

સ્નેહનોઽસ્નેહનશ્ચૈવ અજિતશ્ચ મહામુનિઃ ।
વૃક્ષાકારો વૃક્ષકેતુરનલો વાયુવાહનઃ ॥

ગણ્ડલી મેરુધામા ચ દેવાધિપતિરેવ ચ ।
અથર્વશીર્ષઃ સામાસ્ય ઋક્સહસ્રામિતેક્ષણઃ ॥

યજુઃપાદભુજો ગુહ્યઃ પ્રકાશો જઙ્ગમસ્તથા ।
અમોઘાર્થઃ પ્રસાદશ્ચ અભિગમ્યઃ સુદર્શનઃ ॥

ઉપકારઃ પ્રિયઃ સર્વઃ કનકઃ કાઞ્ચનચ્છવિઃ ।
નાભિર્નન્દિકરો ભાવઃ પુષ્કરસ્થપતિઃ સ્થિરઃ ॥

દ્વાદશસ્ત્રાસનશ્ચાદ્યો યજ્ઞો યજ્ઞસમાહિતઃ ।
નક્તં કલિશ્ચ કાલશ્ચ મકરઃ કાલપૂજિતઃ ॥

સગણો ગણકારશ્ચ ભૂતવાહનસારથિઃ ।
ભસ્મશયો ભસ્મગોપ્તા ભસ્મભૂતસ્તરુર્ગણઃ ॥

લોકપાલસ્તથા લોકો મહાત્મા સર્વપૂજિતઃ ।
શુક્લસ્ત્રિશુક્લઃ સમ્પન્નઃ શુચિર્ભૂતનિષેવિતઃ ॥

આશ્રમસ્થઃ ક્રિયાદસ્થો વિશ્વકર્મમતિર્વરઃ ।
વિશાલશાખસ્તામ્રોષ્ઠો હ્યમ્બુજાલઃ સુનિશ્ચલઃ ॥

કપિલઃ કપિશઃ શુક્લ આયુશ્ચૈવિ પરોઽપરઃ ।
ગન્ધર્વો હ્યદિતિસ્તાર્ક્ષ્યઃ સુવિજ્ઞેયઃ સુશારદઃ ॥

પરશ્વધાયુધો દેવ અનુકારી સુબાન્ધવઃ ।
તુમ્બવીણો મહાક્રોધ ઊર્ધ્વરેતા જલેશયઃ ॥

ઉગ્રો વંશકરો વંશો વંશનાદો હ્યનિન્દિતઃ ।
સર્વાઙ્ગરૂપો માયાવી સુહૃદો હ્યનિલોઽનલઃ ॥

બન્ધનો બન્ધકર્તા ચ સુબન્ધનવિમોચનઃ ।
સ યજ્ઞારિઃ સ કામારિર્મહાદંષ્ટ્રો મહાયુધઃ ॥

બહુધા નિન્દિતઃ શર્વઃ શઙ્કરઃ શઙ્કરોઽધનઃ ।
અમરેશો મહાદેવી વિશ્વદેવઃ સુરારિહા ॥

અહિર્બુધ્ન્યોઽનિલાભશ્ચ ચેકિતાનો હવિસ્તથા ।
અજૈકપાચ્ચ કાપાલી ત્રિશઙ્કુરજિતઃ શિવઃ ॥

ધન્વન્તરિર્ધૂમકેતુઃ સ્કન્દો વૈશ્રવણસ્તથા ।
ધાતા શક્રશ્ચ વિષ્ણુશ્ચ મિત્રસ્ત્વષ્ટા ધ્રુવો ધરઃ ॥

પ્રભાવઃ સર્વગો વાયુરર્યમા સવિતા રવિઃ ।
ઉષઙ્ગુશ્ચ વિધાતા ચ માન્ધાતા ભૂતભાવનઃ ॥

વિભુર્વર્ણવિભાવી ચ સર્વકામગુણાવહઃ ।
પદ્મનાભો મહાગર્ભશ્ચન્દ્રવક્ત્રોઽનિલોઽનલઃ ॥

બલવાંશ્ચોપશાન્તશ્ચ પુરાણઃ પુણ્યચઞ્ચુરી ।
કુરુકર્તા કુરુવાસી કુરુભૂતો ગુણૌષધઃ ॥

સર્વાશયો દર્ભચારી સર્વેષાં પ્રાણિનાં પતિઃ ।
દેવદેવઃ સુખાસક્તઃ સદસત્સર્વરત્નવિત્ ॥

કૈલાસગિરિવાસી ચ હિમવદ્ભિરિસંશ્રયઃ ।
કૂલહારી કૂલકર્તા બહુવિદ્યો બહુપ્રદઃ ॥

વણિજો વર્ધકી વૃક્ષો બકુલશ્ચન્દનશ્છદઃ ।
સારગ્રીવો મહાજત્રુરલોલશ્ચ મહૌષધઃ ॥

સિદ્ધાર્થકારી સિદ્ધાર્થશ્છદો વ્યાકરણોત્તરઃ ।
સિંહનાદઃ સિંહદંષ્ટ્રઃ સિંહગઃ સિંહવાહનઃ ॥

પ્રભાવાત્મા જગત્કાલસ્થાલો લોકહિતસ્તરુઃ ।
સારઙ્ગો નવચક્રાઙ્ગઃ કેતુમાલી સભાવનઃ ॥

ભૂતાલયો ભૂતપતિરહોરાત્રમનિન્દિતઃ ॥

વાહિતા સર્વભૂતાનાં નિલયશ્ચ વિભુર્ભવઃ ।
અમોઘઃ સંયતો હ્યશ્વો ભોજનઃ પ્રાણધારણઃ ॥

ધૃતિમાન્મતિમાન્દક્ષઃ સત્કૃતશ્ચ યુગાધિપઃ । ગોપાલિર્ગોપતિર્ગ્રામો ગોચર્મવસનો હરિઃ ।

હિરણ્યબાહુશ્ચ તતા ગુહાપાલઃ પ્રવેશિનામ્ ।
પ્રકૃષ્ટારિર્મહાહર્ષો જિતકામો જિતેન્દ્રિયઃ ॥

ગાન્ધારશ્ચ સુવાસસ્ચ તપઃસક્તો રતિર્નરઃ ।
મહાગીતો મહાનૃત્યો હ્યપ્સરોગણસેવિતઃ ॥

મહાકેતુર્મહાધાતુર્નૈકસાનુચરશ્ચલઃ ।
આવેદનીય આદેશઃ સર્વગન્ધસુખાવહઃ ॥

તોરણસ્તારણો વાતઃ વરિધી પતિખેચરઃ ।
સંયોગો વર્ધનો વૃદ્ધો અતિવૃદ્ધો ગુણાધિકઃ ॥

નિત્ય આત્મસહાયશ્ચ દેવાસુરપતિઃ પતિઃ ।
યુક્તશ્ચ યુક્તબાહુશ્ચ દેવો દિવિ સુપર્વણઃ ॥

આષાઢશ્ચ સુષાણ્ઢશ્ચ ધ્રુવોઽથ હરિણો હરઃ ।
વપુરાવર્તમાનેભ્યો વસુશ્રેષ્ઠો મહાપથઃ ॥

શિરોહારી વિમર્શશ્ચ સર્વલક્ષણલક્ષિતઃ ।
અક્ષશ્ચ રથયોગી ચ સર્વયોગી મહાબલઃ ॥

સમામ્નાયોઽસમામ્નાયસ્તીર્થદેવો મહારથઃ ।
નિર્જીવો જીવનો મન્ત્રઃ શુભાક્ષો બહુકર્કશઃ ॥

રત્નપ્રભૂતો રત્નાઙ્ગો મહાર્ણવનિપાનવિત્ ।
મૂલં વિશાલો હ્યમૃતો વ્યક્તાવ્યક્તસ્તપોનિધિઃ ॥

આરોહણોઽધિરોહશ્ચ શીલધારી મહાયશાઃ ।
સેનાકલ્પો મહાકલ્પો યોગો યુગકરો હરિઃ ॥

યુગરૂપો મહારૂપો મહાનાગહનો વધઃ ।
ન્યાયનિર્વપણઃ પાદઃ પણ્ડિતો હ્યચલોપમઃ ॥

બહુમાલો મહામાલઃ શશી હરસુલોચનઃ ।
વિસ્તારો લવણઃ કૂપસ્ત્રિયુગઃ સફલોદયઃ ॥

ત્રિલોચનો વિષષ્ણાઙ્ગો મણિવિદ્ધો જટાધરઃ ।
બિન્દુર્વિસર્ગઃ સુમુખઃ શરઃ સર્વાયુધઃ સહઃ ॥

નિવેદનઃ સુખાજાતઃ સુગન્ધારો મહાધનુઃ ।
ગન્ધપાલી ચ ભગવાનુત્થાનઃ સર્વકર્મણામ્ ॥

મન્થાનો બહુલો વાયુઃ સકલઃ સર્વલોચનઃ ।
તલસ્તાલઃ કરસ્થાલી ઊર્ધ્વસંહનનો મહાન્ ॥

ધત્રં સુચ્છત્રો વિખ્યાતો લોકઃ સર્વાશ્રયઃ ક્રમઃ । મુણ્ડો વિરૂપો વિકૃતો દણ્ડી કુણ્ડી વિકુર્વણઃ ।

હર્યક્ષઃ કકુભો વજ્રો શતજિહ્વઃ સહસ્રપાત્ ।
સહસ્રમૂર્ધા દેવેન્દ્રઃ સર્વદેવમયો ગુરુઃ ॥

સહસ્રબાહુઃ સર્વાઙ્ગઃ શરણ્યઃ સર્વલોકકૃત્ । પવિત્રં ત્રિકકુન્મન્ત્રઃ કનિષ્ઠઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલઃ ।

બ્રહ્મદણ્ડવિનિર્માતા શતઘ્નીપાશશક્તિમાન્ ।
પદ્મગર્ભો મહાગર્ભો બ્રહ્મગર્ભો જલોદ્ભવઃ ॥

ગભસ્તિર્બ્રહ્મકૃદ્બ્રહ્મી બ્રહ્મવિદ્બ્રાહ્મણો ગતિઃ ।
અનન્તરુપો નૈકાત્મા તિગ્મતેજાઃ સ્વયમ્ભુવઃ ॥

ઊર્ધ્વગાત્મા પશુપતિર્વાતરંહા મનોજવઃ ।
ચન્દની પદ્મનાલાગ્રઃ સુરભ્યુત્તરણો નરઃ ॥

કર્ણિકારમહાસ્રગ્વી નીલમૌલિઃ પિનાકધૃત્ ।
ઉમાપતિરુમાકાન્તો જાહ્નવીધૃગુમાધવઃ ॥

વરો વરાહો વરદો વરેણ્યઃ સુમાહાસ્વનઃ ।
મહાપ્રસાદો દમનઃ શત્રુહા શ્વેતપિઙ્ગલઃ ॥

પીતાત્મા પરમાત્મા ચ પ્રયતાત્મા પ્રધાનધૃત્ ।
સર્વપાર્શ્વમુખસ્ત્ર્યક્ષો ધર્મસાધારણો વરઃ ॥

ચરાચરાત્મા સૂક્ષ્માત્મા અમૃતો ગોવૃષેશ્વરઃ । સાધ્યર્ષિર્વસુરાદિત્યો વિવસ્વાન્સવિતાઽમૃતઃ

વ્યાસઃ સર્ગઃ સુસન્ક્ષેપો વિસ્તરઃ પર્યયો નરઃ ।
ઋતુ સંવત્સરો માસઃ પક્ષઃ સઙ્ખ્યાસમાપનઃ ॥

કલા કાષ્ઠા લવા માત્રા મુહૂર્તાહઃક્ષપાઃ ક્ષણાઃ ।
વિશ્વક્ષેત્રં પ્રજાબીજં લિઙ્ગમાદ્યસ્તુ નિર્ગમઃ ॥

સદસદ્વ્યક્તમવ્યક્તં પિતા માતા પિતામહઃ ।
સ્વર્ગદ્વારં પ્રજાદ્વારં મોક્ષદ્વારં ત્રિવિષ્ટપમ્ ॥

નિર્વાણં હ્લાદનશ્ચૈવ બ્રહ્મલોક પરા ગતિઃ ।
દેવાસુરવિનિર્માતા દેવાસુરપરાયણઃ ॥

દેવાસુરગુરુર્દેવો દેવાસુરનમસ્કૃતઃ ।
દેવાસુરમહામાત્રો દેવાસુગણાશ્રયઃ ॥

દેવાસુરગણાધ્યક્ષો દેવાસુરગણાગ્રણીઃ ।
દેવાતિદેવો દેવર્ષિર્દેવાસુરવરપ્રદઃ ॥

દેવાસુરેશ્વરો વિશ્વો દેવાસુરમહેશ્વરઃ ।
સર્વદેવમયોચિન્ત્યો દેવતાત્માઽત્મસમ્ભવઃ ॥

ઉદ્ભિત્ત્રિવિક્રમો વૈદ્યો વિરજો નીરજોઽમરઃ ॥
ઈડ્યો હસ્તીશ્વરો વ્યાઘ્રો દેવસિંહો નરર્ષભઃ ॥

વિબુધોઽગ્રવરઃ સૂક્ષ્મઃ સર્વદેવસ્તપોમયઃ ।
સુયુક્તઃ શોભનો વજ્રી પ્રાસાનાં પ્રભવોઽવ્યયઃ ॥

ગુહઃ કાન્તો નિજઃ સર્ગઃ પવિત્રં સર્વપાવનઃ ।
શૃઙ્ગી શૃઙ્ગપ્રિયો બભ્રૂ રાજરાજો નિરામયઃ ॥

અભિરામઃ સુરગણો વિરામઃ સર્વસાધઃ ।
લલાટાક્ષો વિશ્વદેવો હરિણો બ્રહ્મવર્ચસઃ ॥

સ્થાવરાણાં પતિશ્ચૈવ નિયમન્દ્રિયવર્ધનઃ ।
સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધભૂતાર્થોઽચિન્ત્યઃ સત્યવ્રતઃ શુચિઃ ॥

વ્રતાધિપઃ પરં બ્રહ્મ ભક્તાનાં પરમા ગતિઃ ।
વિમુક્તો મુક્તતેજાશ્ચ શ્રીમાઞ્શ્રીવર્ધનો જગત્ ॥

યથા પ્રધાનં ભગવાનિતિ ભક્ત્યા સ્તુતો મયા । યન્ન બ્રહ્માદયો દેવા વિદુસ્તત્ત્વેન નર્ષયઃ ।
સ્તોતવ્યમર્ચ્યં વન્દ્યં ચ કઃ સ્તોષ્યતિ જગત્પતિમ્ ॥

ભક્તિં ત્વેવં પુરસ્કૃત્ય મયા યજ્ઞપતિર્વિભુઃ ।
તતોઽભ્યનુજ્ઞાં સમ્પ્રાપ્ય સ્તુતો મતિમતાં વરઃ ॥

શિવમેભિઃ સ્તુવન્દેવં નામભિઃ પુષ્ટિવર્ધનૈઃ ।
નિત્યયુક્તઃ શુચિર્ભક્તઃ પ્રાપ્નોત્યાત્માનમાત્મના ॥

એતદ્ધિ પરમં બ્રહ્મ પરં બ્રહ્માધિગચ્છતિ ॥

ઋષયશ્ચૈવ દેવાશ્ચ સ્તુવન્ત્યેતેન તત્પરમ્ ॥

સ્તૂયમાનો મહાદેવસ્તષ્યતે નિયતાત્મભિઃ ।
ભક્તાનુકમ્પી ભગવાનાત્મસંસ્થાકરો વિભુઃ ॥

તથૈવ ચ મનુષ્યેષુ યે મનુષ્યાઃ પ્રધાનતઃ ।
આસ્તિકાઃ શ્રદ્ધધાનાશ્ચ બહુભિર્જન્મભિઃ સ્તવૈઃ ॥

ભક્ત્યા હ્યનન્યમીશાનં પરં દેવં સનાતનમ્ ।
કર્મણા મનસા વાચા ભાવેનામિતતેજસઃ ॥

શયાના જાગ્રમાણાશ્ચ વ્રજન્નુપવિશંસ્તથા ।
ઉન્મિષન્નિમિષંશ્ચૈવ ચિન્તયન્તઃ પુનઃપનઃ ॥

શૃણ્વન્તઃ શ્રાવયન્તશ્ચ કથયન્તશ્ચ તે ભવમ્ ।
સ્તુવન્તઃ સ્તૂયામાનાશ્ચ તુષ્યન્તિ ચ રમન્તિ ચ ॥

જન્મકોટિસહસ્રેષુ નાનાસંસારયોનિષુ ।
જન્તોર્વિગતપાપસ્ય ભવે ભક્તિઃ પ્રજાયતે ॥

ઉત્પન્ના ચ ભવે ભક્તિરનત્યા સર્વભાવતઃ ।
ભાવિનઃ કારણે ચાસ્ય સર્વયુક્તસ્ય સર્વથા ॥

એતદ્દેવેષુ દુષ્પ્રાપં મનુષ્યેષુ ન લભ્તતે ।
નિર્વિઘ્રા નિશ્ચલા રુદ્રે ભક્તિરવ્યભિચારિણી ॥

તસ્યૈવ ચ પ્રસાદેન ભક્તિરુત્પદ્યતે નૃણામ્ ।
યેન યાન્તિ પરાં સિદ્ધિં તદ્ભાગવતચેતસઃ ॥

યે સર્વભાવાનુગતાઃ પ્રપદ્યન્તે મહેશ્વરમ્ ।
પ્રપન્નવત્સલો દેવઃ સંસારાત્તાન્સમુદ્ધરેત્ ॥

એવમન્યે વિકુર્વન્તિ દેવાઃ સંસારમોચનમ્ ।
મનુષ્યાણામૃતે દેવં નાન્યા શક્તિસ્તપોબલમ્ ॥

ઇતિ તેનેન્દ્રકલ્પેન ભગવાન્સદસત્પતિઃ ।
કૃત્તિવાસાઃ સ્તુતઃ કૃષ્ણ તણ્ડિના શુભબુદ્ધિના ॥

સ્તવમેતં ભગવતો બ્રહ્મા સ્વયમધારયત્ ।
ગીયતે ચ સ બુદ્ધ્યેત બ્રહ્મ શન્કરસન્નિધૌ ॥

ઇદં પુણ્યં પવિત્રં ચ સર્વદા પાપનાશનમ્ ।
યોગદં મોક્ષદં ચૈવ સ્વર્ગદં તોષદં તથા ॥

એવમેતત્પઠન્તે ય એકભક્ત્યા તુ શઙ્કરમ્ ।
યા ગતિઃ સાઙ્ખ્યયોગાનાં વ્રજન્ત્યેતાં ગતિં તદા ॥

સ્તવમેતં પ્રયત્નેન સદા રુદ્રસ્ય સન્નિધૌ ।
અબ્ધમેકં ચરેદ્ભક્તઃ પ્રાપ્નુયાદીપ્સિતં ફલમ્ ॥

એતદ્રહસ્યં પરમં બ્રહ્મણો હૃદિ સંસ્થિતમ્ ।
બ્રહ્મા પ્રોવાચ શક્રાય શક્રઃ પ્રોવાચ મૃત્યવે ॥

મૃત્યુઃ પ્રોવાચ રુદ્રેભ્યો રુદ્રેભ્યસ્તણ્ડિમાગમત્ ।
મહતા તપસા પ્રાપ્તસ્તણ્ડિના બ્રહ્મસદ્માનિ ॥

તણ્ડિઃ પ્રોવાચ શુક્રાય ગૌતમાય ચ ભાર્ગવઃ ।
વૈવસ્વતાય મનવે ગૌતમઃ પ્રાહ માધવ ॥

નારાયણાય સાધ્યાય સમાધિષ્ઠાય ધીમતે ।
યમાય પ્રાહ ભગવાન્સાધ્યો નારાયણોચ્યુતઃ ॥

નાચિકેતાય ભગવાનાહ વૈવસ્વતો યમઃ ।
માર્કણ્ડેયાય વાર્ષ્ણેય નાચિકેતોઽભ્યભાષત ॥

માર્કણ્ડેયાન્મય પ્રાપ્તો નિયમેન જનાર્દન । તવાપ્યહમમિત્રઘ્ન સ્તવં દદ્યાં હ્યવિશ્રુતમ્ ।

સ્વર્ગ્યમારોગ્યમાયુષ્યં ધન્યં વેદેનિ સમ્મિતમ્ ।
નાસ્ય વિઘ્રં વિકુર્વન્તિ દાનવા યક્ષરાક્ષસાઃ ॥

પિશાચા યાતુધાના વા ગુહ્યકા ભુજગા અપિ । યઃ પઠેત શુચિઃ પાર્થ બ્રહ્મચારી જિતેન્દ્રિયઃ ।
અભગ્રયોગો વર્ષં તુ સોઽશ્વમેધફલં લભેત્ ॥